Een vergeten held

c0aec6d450254a5b4c5e6ad1cb2a5343 It is thus tolerance that is the source of peace, and intolerance that is the source of disorder and squabbling – Pierre Bayle, Philosopher

Het is dus tolerantie die de bron is van vrede,
en intolerantie is de bron van wanorde en gekibbel.

Je zou denken dat bovenstaande wijsheid er een van recente datum is maar het tegendeel is waar, deze tekst is afkomstig van Pierre Bayle, Frans theoloog en vrijdenker uit de zeventiende eeuw, die de bijnaam ‘filosoof van Rotterdam’ kreeg.

De vergeten held van de Verlichting
Hoewel de stad Rotterdam volhangt met spreuken van Erasmus, is Rotterdam toch eerder de stad van de (bespotte) rebelse vrijdenker en filosoof Pierre Bayle dan van Erasmus. Maar de twee filosofen stonden allebei pal voor verdraagzaamheid en Rotterdam eert beide filosofen met een historische route en een  beeldenroute.

Over Bayle
Bayle geldt als één van de belangrijkste voorlopers van de Verlichting. Het monument Teksthuis Pierre Bayle in Crooswijk en het Baylebankje bij het Erasmusbeeld zijn ook gerealiseerd als een eerbetoon aan deze ‘vergeten held’ van de Verlichting.
Bayle (geboren in 1647) vluchtte in 1681 voor de Franse Zonnekoning Lodewijk XIV naar Nederland, in die tijd nog ‘De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden‘, en kwam op 30 oktober aan in Westnieuwland in Rotterdam waar hij tot aan zijn dood (in 1706) zou wonen. Vanaf 1684 had Bayle een woonhuis aan de Leuvehaven terwijl hij zijn studeerkamer op Westnieuwland aanhield.

Twijfelaar en denker

Het ideale leven voor Bayle was lezen, studeren, nadenken en zijn gedachten opschrijven in de vorm van brieven en artikelenbron 

Pierre Bayle stond bekend als een radicale twijfelaar; “over het geloof en geloven kan niets met zekerheid gezegd worden.” Hij pleitte dan ook voor meer tolerantie op religieus gebied en hield zich voornamelijk bezig met het bestrijden van bijgeloof. Hij maakte een scheiding tussen geloof en kennis en hield een pleidooi voor deugdzame atheïsten.

De Lantaarn in de Scheepsmakershaven
De stad Rotterdam was in de tijd van Desiderius Erasmus en Pierre Bayle tolerant en ondogmatisch bestuurd, kortom een prima basis voor kritische ideeën van filosofen. In de Scheepmakershaven in Rotterdam stond in de zeventiende en achttiende eeuw een beroemde sociëteit, café de Lantaarn. Dit café was eigenlijk het huis van de boekenverzamelaar Benjamin Furley *, die zijn collectie van 4.000 boeken beschikbaar stelde aan de vele gasten. In De Lantaarn kwamen namelijk de grote denkers uit de Verlichting, zoals de Engelse filosoof John Locke, Pierre Bayle en Bernard Mandeville, samen. Het was ook in De Lantaarn dat John Locke aan de grondwet van de staat Pennsylvania werkte, dit concept stond later model voor de eerste Amerikaanse constitutie (1766) van Thomas Jeffferson (Bron: Rotterdam Scheurkalender).

vreemdeling-historisch-webBron: stadshartrotterdam.nl
Historische stadswandeling
N.a.v. de sterfdag van Bayle, nu ruim 300 jaar geleden, werd er in 2006 een stadswandeling ter ere en nagedachtenis van de bijzondere wijsgeer in het leven geroepen; ‘De Vreemdeling Historische route‘. De wandeling brengt je o.a. langs de Illustere School in Rotterdam (waar Bayle na zijn aankomst in Rotterdam, op verzoek van de vroedschap, hoogleraar in de wijsbegeerte en geschiedenis werd) en langs de eerder genoemde De Lantaarn in de Scheepmakershaven, waar het Baylebankje te vinden is.

Tip
Op de site van Stadshart Rotterdam vind je meer informatie over de historische stadswandeling.

Op de site van Erasmushuis Rotterdam meer (veel meer :)) over (o.a.) het leven en werk van Erasmus, Furley, Locke en Bayle.

* En in deze pdf-uitgave kun je meer lezen over Benjamin Furley, Engels koopman en meer

En nu, ontmoet Pierre Bayle

 



Categorieën:Filosofie

Tags: , , , , , , , , ,

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: