De familie van Gogh, in boeken en films

Standaard
De familie van Gogh, in boeken en films
‘En toen ik dezen zomer te Asnières landschap schilderde zag ik er meer kleur in dan vroeger.’

Uit een brief van Vincent van Gogh aan zijn zus Willemien, oktober 1887

Familia-Van-Gogh

Op 30 maart 1853 werd Vincent Willem van Gogh geboren in het Brabantse Zundert,
zijn ouders waren Theodorus van Gogh en Anna Cornelia Carbentus.
Vincent had twee broers; Theo en Cor, met broer Theo (en de vrouw van Theo; Jo Johanna Gezina Bonger *) zou Vincent later een warme en innige band ontwikkelen, getuige het boek De kunst van het woord 9200000026077892
Maar ,Vincent had ook nog drie zussen. Anna, Lies en Wil, en van hun was tot voor kort niet veel bekend.

Het wel en wee van de familie van Gogh
Wie geïnteresseerd is in een intrigerend familieverhaal dat zich ook nog eens afspeelt tegen de achtergrond van een roerige periode in de geschiedenis, maakt een goede keuze met het in 2016 verschenen boek De zussen Van Gogh.
In een recensie op Bol com staat te lezen dat het boek; ‘Een kroniek van een gezin is, maar dat de kunst(historie) volop naar voren komt.’
En hoe kan het ook anders, binnen een familie die zo rijkelijk met smaak en een talent voor kunst bedeeld was!

Meer dan duizend brieven
De schrijver van De zussen Van Gogh is de in Helvoirt geboren en getogen kunsthistoricus Willem-Jan Verlinden. De auteur gaat ervan uit dat er meer dan duizenden brieven onderling geschreven moeten zijn en heeft meer dan honderd brieven van de familie Van Gogh kunnen traceren. Het levensverhaal over de zussen van Vincent van Gogh is gebaseerd op familiedocumenten, brieven en afbeeldingen, waarvan veel materiaal ook is opgenomen in het boek.

Er is gebruik gemaakt van de briefwisseling tussen:
Anna anna cornelia Anna Cornelia,
Lies elisabeth van goghElizabeth Huberta,
Wil wilhelmina jocaba Willemina Jacoba,
Vincent vincent van gogh Vincent Willem,

Theo Theo van gogh Theodorus
En het nakomertje, Cor cor van gogh Cornelis Vincent van Gogh,
Nederlandse emigrant, tekenaar en soldaat in Zuid-Afrika.

Volledigheidshalve moet van broer Cor wel vermeld worden dat het geen brievenschrijver was, toch is het gelukt om een boeiend en onderhoudend boek over deze onbekende broer te schrijven; The Unknown Van Gogh 9200000046142466
9200000016170640 Nog een andere boekentip: Het was Jo Bonger * die na het overlijden van Vincent en Theo, de naam van Vincent van Gogh voor eens en altijd heeft gevestigd. Hier lees je meer over in de geromantiseerde biografie: Johanna, de vrouw die Vincent van Gogh beroemd maakte
En lijkt dit boek je interessant, dan zul je ook zeker geïnteresseerd zijn in het boek: Johanna van Gogh-Bonger: kunsthandelaar? 1001004005405066
Citaat: In deze gedegen, helder opgezette studie (met noten), deels gebaseerd op primaire bronnen (brieven, kas- en dagboeken) komt kunsthistorica Meyes tot de conclusie dat deze vrouw niet alleen Van Goghs werken beheerde, exposities organiseerde, kunsthandelaar was en de eerste brieveneditie verzorgde, maar dat zij daarbij steeds professioneler werd en handelde uit idealistische motieven. bron

Het pad van de zussen
In het boek De zussen Van Gogh – The van Gogh sisters worden de drie zussen door Willem-Jan Verlinden uit de schaduw van hun broers gehaald. Verlinden is er in geslaagd een meer dan fascinerend beeld te schetsen van de drie jonge vrouwen, hun aspiraties en hun worstelingen. Hoe frustrerend moet het wel niet zijn als je zeer getalenteerd kunt schrijven, dichten en/of tekenen en je in de schaduw van mannelijke kunstenaars moet leven. Het levensverhaal van de zussen wordt dan ook gedomineerd door de tijd waarin zij leefden. Het boek geeft hier een mooi lezenswaardig en geschiedkundig verslag van.

Een tijd van leven
Anna, Lies en Wil van Gogh groeiden op tijdens de tweede helft van de negentiende eeuw en de fin de siècle; een stijlperiode aan het einde van de 19e en het begin van de 20e eeuw. Het was een tijd zoals gezegd waarin veel gebeurde. Zo stond de vrouwenbeweging nog in de kinderschoenen, sprongen mensen met idealen en verschillende politieke richtingen op de barricades met de bedoeling een revolutie af te kondigen, en lange afstanden reizen per trein werd mogelijk. Iets waar de familie Van Gogh dankbaar gebruik van maakten.

Ziekte en tegenslag
Tegen de achtergrond van deze roerige periode hadden de zussen van Vincent van Gogh ook privé geen gemakkelijk leven. Op jonge leeftijd verloren zij hun broers, Vincent (aan de gevolgen van een schotwond), Theo (bezweken aan de gevolgen van syfilis) en Cor (die zelfmoord pleegde in krijgsgevangenschap). Daarnaast werd een van de zussen, Lies, geconfronteerd met een echtgenoot die waanzinnig werd en kreeg zus Wil de diagnose ‘vroegtijdige dementie’. Meer dan dertig jaar bracht zij door in een psychiatrische inrichting.

De familieband
Het leven van de familie Van Gogh laat zich dan ook het best omschrijven als een zwaar leven, ze kregen veel te verwerken. Wat hun kracht gaf is wellicht te halen uit de woorden van Vincent;

“Het is goed om zoveel lief te hebben als men kan, want daarin is de ware sterkte, en wie veel liefheeft die doet veel, en die vermag veel, en wat in liefde gedaan wordt, dat wordt goed gedaan.”

Over het boek 9200000030213117
Behalve de interessante reconstructie van de onderlinge familierelaties bevat het boek ook veel citaten uit de briefcorrespondenties tussen Vincent en zijn ouders, broers en zussen, en prachtige illustraties aan de hand van kleurenreproducties van schilderijen en familieportretten van de familie van Gogh.

Meer lezen over de zussen?
Wil je meer lezen zonder direct het boek te kopen, lees dan verder in dit artikel van NRC of, tip: lees / download een PDF leesfragment.

 Wist je dat 9200000071910232

  • Op de omslagfoto van het boek zie je slechts een deel van een groter geheel (afkomstig van een schilderij). En waarom dat zo is, en wie er afgebeeld staan, lees je in het boek ‘De zussen Van Gogh’.
  • Naar wat men weet over Lies, ging zij gefrustreerd en verbitterd door het leven.
  • Vincent van Gogh verafschuwde zijn drie zussen, zo bleek tenminste uit een brief van Vincent aan zijn broer Theo in 1885.
  • Maar evengoed hij het toch best kon vinden met zijn zus Wil, met wie hij uitvoerig correspondeerde. Zij stond ook regelmatig model voor hem.
  • Willemien kon net als Vincent heel goed tekenen.
  • Vincent van Gogh had net als Rembrandt van Rijn een portret geschilderd van zijn moeder:
    Vincent_van_Gogh_-_Portret_van_de_moeder_van_de_kunstenaar

    The Norton Simon Museum of Art /  Vincent van Gogh / 1888 Olieverf op doek

    330px-Neeltgen_Willemsdr_van_Zuytbrouck_(1569-1640),_by_Rembrandt

    Neeltgen Willemsdr. van Zuytbrouck (1569-1640), moeder van Rembrandt van Rijn

Moeder van Gogh
De moeder van Vincent van Gogh,  Anna Cornelia Carbentus, heeft een groot deel van haar leven doorgebracht in Leiden. Ze was geboren in Den Haag maar na haar huwelijk met predikant Theodorus van Gogh kwam zij in Zundert terecht (hier werd Vincent geboren). Haar man Theodorus sterft op 32 jarige leeftijd en niet lang daarna verhuist moeder Anna naar Leiden. De werken van Vincent laat zij achter in Zundert. Zus Anna woonde al in Leiden, de zussen Lies en Wil vestigden zich niet lang daarna ook in Leiden. De band van de familie Van Gogh met Leiden komt in het boek ook uitgebreid aan bod. Moeder Van Gogh is gestorven en begraven in Leiden, waar haar rustplaats te vinden is op het kerkhof aan het eind van de Groenesteeg.

In 2015 organiseerde het Van Gogh Museum een zogenoemde ‘Van Gogh wedstrijd’. Deelnemers werden uitgedaagd om zich bij het maken van een kunstwerk te laten inspireren door Vincent van Gogh. In deze video-opname vertelt Ank ter Kuile met een knipoog naar de toekomst over haar schilderij, waarin het leven en de inspiratiebronnen van Vincent van Gogh, zijn overleden broertje en zijn moeder centraal staan.

ZienMusée Fin-de-Siècle Museum 330px-Map_Bruxelles-Capitale
Luisteren: Luister naar de schrijver en kunsthistoricus Willem-Jan Verlinden die in de studio van Radio NPO 1 Nieuwsshow vertelt over het boek en hoe het tot stand kwam.
Kijken: Een wereldfilm, een wereldpremière! De animatiefilm Loving Vincent

 

»

  1. Pingback: Kopiëren tot kunst verheven – LiRiAn Art

  2. Pingback: Panta rei, een film zoals je die nog nooit eerder zag – LiRiAn Art

  3. Pingback: Schilderen doe je met je ogen – LiRiAn Art

  4. Pingback: Van verbazing naar verwondering – LiRiAn Art

  5. Pingback: Oefening baart kunst – LiRiAn Art

  6. Pingback: Leonard Cohen – LiRiAn Art

  7. Pingback: Nettenboetsters in de duinen levert 7 miljoen op – LiRiAn Art

  8. Pingback: Boeken- en bibliotheekgeluiden – LiRiAn Art

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s