Waarom zou ik liegen?

 “Waarom zou ik liegen en mij anders voordoen dan ik ben?” ~ Marie Bashkirtseff

9200000022376663 In 1873 komt een 14-jarig meisje van Russische adel aan bij een Franse villa aan het zonovergoten Middellandse-Zeegebied. In een klein dagboek begint zij de gebeurtenissen van haar dagen aan zee te beschrijven.
Wanneer zij elf jaar later veel te jong overlijdt heeft zij duizenden duizenden dagboekpagina’s vol geschreven en een groot en een veelzijdig portret van haar leven geweven. Een keuze van wat zij toevertrouwde aan haar dagboek is in Nederland uitgegeven onder de titel ‘Waarom zou ik liegen

Vroeg wijs en zeer zelfbewust
Marie_Bashkirtseff_-_Der_Regenschirm_-_1883.jpeg Marie Bashkirtseff wilde zangeres worden maar vanwege keelklachten (later bleek dat zij aan tuberculose leed) wilde zij zich toeleggen op de schilderkunst en ging zij in de leer bij Tony Robert-Fleury, aan de gerenommeerde Parijse Académie Julian. Zij ging samenwerken met de bekende naturalistische schilder Jules Bastien-Lepage, die later ook haar hartsvriend zou worden.
Haar stijl was naturalistisch; een tijdloze schilderstijl uit de late negentiende eeuw die dicht bij het realisme staat.

Feministe pur sang
Marie was niet alleen schilder, zij was ook schrijver en zij wilde enkel de waarheid vertellen. Al op twaalfjarige leeftijd schreef zij in haar dagboek:

“I was born to be a remarkable woman; it matters little in what way or how. … I shall be famous or I will die.” Marie Bashkirtseff

In 1881 schreef Marie Bashkirtseff onder het pseudoniem Pauline Orrel verschillende artikelen voor de feministische krant La Citoyenne van Hubertine Auclert. Een van haar uitspraken was: “Als ik een man was, had ik Europa veroverd”. Marie keerde zich tegen het beeld van die tijd (?!), de negentiende-eeuwse samenleving die vrouwen oplegde mooi en dienstbaar te zijn.

Haar arrogante kant
Bashkirtseff Marie groeide op in een rijk en welgesteld gezin. Zij woonde riant, leerde o.a. Latijn en paardrijden en kon kopen wat zij wilde. Maar, dit maakte haar ook arrogant, zoals te lezen valt in NRC.nl: ‘Marie leefde in onvoorstelbare rijkdom en ontleende daaraan de gebruikelijke arrogantie, in die tijd, in die kringen. Haar negerknecht, Chocolat geheten, wordt naar hartenlust vernederd.’ Bron

Een eenzaam bestaan
Marie’s leven was onstuimig enthousiast in haar gepassioneerde streven een intellectueel en artistiek bestaan te leiden. Maar zij was hierin op haarzelf aangewezen, haar familie steunde haar op geen enkele wijze, artistiek of intellectueel gezien. Dit, en de doofheid als gevolg van de tuberculose, maakte dat zij  zich erg eenzaam voelde.

Bashkirtseff_-_The_Meeting

“What am I? Nothing. What would I be? Everything.” Marie Bashkirtseff

The meeting
Op 20 oktober 1884 schreef Marie voor het laatst in haar dagboek maar voor zij op 31 oktober 1884 overleed maakte zij het schilderij “Un meeting” nog af. Dit werk oogstte veel waardering op de Salontentoonstelling van Parijs waar het voor het eerst te zien was maar zij won er geen prijzen mee. Iets wat haar woedend maakte en waardoor zij zich waardeloos voelde.
“To live, to have so much ambition, to suffer, to cry, to fight and, at the end, forgetfulness … as if I had never existed.” Marie Bashkirtseff

Bashkirtseff_-_In_the_Studio
The Studio by Marie Bashkirtseff (1881); Marie Bashkirtseff is the central figure seated in the foreground

Portret van een jong genie
Na haar overlijden was het haar eigen familie die haar verried, Marie’s moeder zorgde ervoor dat geen van haar dochter’s radicale meningen, en hun vreemde familiegeschiedenis, in het dagboek gepubliceerd werd. Haar dagboek echter gaf een feilloos weergave van de tijd waarin zij leefde en het dagboek werd later ontvangen als ‘een boek van ongekende kwaliteit’ en ‘een werkelijk geniaal boek’ door de Engelse pers.

“I am the most interesting book of all.” Marie Bashkirtseff 

Ga er maar van uit dat ik beroemd word
9200000075884639
 De eerste versie van haar dagboek werd uitgegeven in 1887, 3 jaar na haar overlijden. Deze versie was behoorlijk gecensureerd door haar moeder, zo werd bijvoorbeeld de geboortedatum van Marie aangepast naar een latere datum 😉 en pikante details over haar liefdesleven weggelaten.  Marie heeft ook veel schilderijen gemaakt maar helaas is veel van haar werk tijdens de tweede wereldoorlog door de nazi’s verwoest.

“When I die my death will be caused by indignation at the stupidity of human nature.” Marie Bashkirtseff

Na haar dood
Marie Bashkirtseff wilde beroemd worden en liet daartoe niets aan het toeval over. Haar graf liet zij ontwerpen in de vorm van een Byzantijnse kapel die boven alles uitsteekt en niet over het hoofd te zien is. Marie Bashkirtseff werd begraven in Cimetière de Passy, Parijs. En een studio van volledige grootte is door de regering van Frankrijk ter ere van haar tot een historisch monument verklaard. Het beroemde schilderij ‘De Meeting’ is te zien in Musée d’Orsay.

“To live, to have so much ambition, to suffer, to cry, to fight and, at the end, forgetfulness … as if I had never existed.” Marie Bashkirtseff

Tekst loopt door onder de video

Meer lezen?
Klik door naar History and other Thoughts voor een uitgebreid (Engelstalig) artikel over Marie Bashkirtseff

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s