Magdalena Moons, heldin van het Leids ontzet

1280px-Veen01

Leidens ontzet door Otto van Veen

Watermanagement is van alle tijden
Zo bleek in de strijd tegen de Spanjaarden het onder water zetten van land een briljante inval van de Watergeuzen. Waren eerder Den Briel en Alkmaar (1573) al veroverd met behulp van water, in 1574 wordt deze goede tactiek nog een keer toegepast. En wel wanneer de stad Leiden omsingeld en belegerd is door moordlustige Spaanse troepen die zich veilig verschanst hebben in verdedigingswerken die zij om de stad heen hebben gebouwd. De Spanjaarden willen net zolang wachten tot de bevolking zich uitgehongerd overgeeft.

Een tocht met hindernissen
De Watergeuzen beggars of the sea besluiten om verderop bij Rotterdam en Gouda de dijken door te steken van de Maas en de Hollandse IJssel, om zo met schepen naar Leiden te varen en daarna de Spanjaarden aldaar te kunnen verjagen. De Watergeuzen varen met duizenden soldaten, galeien en boten over de weilanden van Holland naar het inmiddels half uitgehongerde Leiden. De tocht gaat echter heel langzaam vanwege veel problemen die zich opdoen onderweg, de schepen komen in de eerste weken nog geen 750 meter per dag vooruit.

Leidens beleg en ontzet
Pas als de wind draait en er een Zuidwesterstorm opsteekt volgt er een heuse overstroming en gaat het alsnog in hoog tempo richting Leiden. De Spaanse troepen worden totaal onverwacht overvallen en verlaten met grote spoed hun verdedigingsschansen. En ook al is het een maand later dan de Watergeuzen hadden gehoopt, in de nacht van 2 op 3 oktober 1574 wordt Leiden dan eindelijk toch echt ontzet.

Leidens Ontzet – Animatiefilm gemaakt door devrijervandongen
Tekst loopt door onder de video en foto

Magdalena Moons, heldin van Leidens ontzet
Iemand die een cruciale rol speelde bij het ontzet van Leiden was een jonge vrouw uit Den Haag, Magdalena Moons (1541-1613). Zij groeide op in Den Haag in een grafelijk milieu. Ten tijden van de zomer van 1574 was zij de geliefde van een Spaanse bevelhebber en! de vrouw die de stad Leiden zou gaan redden van de ondergang door te gaan onderhandelen met haar verloofde, de Spaanse legerleider Valdez. Het lukte haar om Valdez zo van een voorgenomen bestorming af te houden.

800px-Magdalena_Moons_&_Francisco_Valdez

  Magdalena Moons is een van de twee bekendste heldinnen uit de Tachtigjarige Oorlog, de andere heldin was Kenau Simonsdr. Hasselaer (1526-1588)

Bekend en beroemd
Het levensverhaal van Magdalena Moons is uitgebreid lezen in het digitale Vrouwenlexicon van Nederland. En al in 1823 schreef de Oranjegezinde en conservatieve dichter Willem Bilderdijk (één van de meest invloedrijke figuren in de negentiende eeuw) ter ere van Magdalena Moons het volgende gedicht:

Willem_Bilderdijk_(1756-1831),_by_Charles_Howard_Hodges

Op Jonkvrouwe Magdalena Moons, Leydens behoederesse.
Geen bloedig slagzwaard, neen, geen staal is ’t maagdlijk wapen;
De tederheid van ziel, zie daar uw boezemschat,
En schoonheid is ’t geweer waarmeê gy werdt omschapen,
Verwinsters van ’t Heelal, wanneer ge in ’t aanzijn tradt.
Één opslag van uw oog legt woedde en bloeddorst neder;
De bede, uw mond ontvloeid, is onweêrstaanbre dwang:
Dit Egis, eedle MOONS, gaf Holland Holland weder;
Dit stuitte ’t doodlijk uur van Leydens ondergang.

En  in 1826 sprak een bewonderaar deze lovende woorden over haar:

Geen moed noch leven, maar wat oneindig meerder zegt,
hare liefde aan het Vaderland ten offer bracht

Wist je dat
LeidenFlag Op 13 mei 1886 werd de ‘3 October Vereeniging‘ opgericht. Sinds die tijd draagt de vereniging zorg voor de organisatie van alle officiële evenementen op 3 oktober.

Persbericht
“De Universiteit Leiden heeft een nieuwe leerstoel, Magdalena Moons, vernoemd naar een belangrijk icoon van Leidens ontzet. De nog te werven hoogleraar op deze leerstoel zal het onderzoek stimuleren naar de geschiedenis van de rijke stadscultuur van Leiden. Het initiatief voor deze bijzondere leerstoel komt van oud-bestuursleden van de 3 October Vereeniging en versterkt de band tussen stad en universiteit.”
Bron: Sleutelstad.nl

Terugkijken
1280px-Erwin_Olaf  In 2011 maakte de befaamde Nederlandse fotograaf Erwin Olaff voor de tentoonstelling: Vrijheid! Leidens Ontzet 1574-2011 in opdracht van De Lakenhal en de Leidse Universiteit  de fotoreeks ‘Leidens Beleg en Ontzet’. De foto’s behandelen een belangrijke gebeurtenis uit de Nederlandse geschiedenis: de belegering van Leiden door het Spaanse leger en de grote opluchting van de stad toen deze op 3 oktober 1574 door de geuzen (Nederlandse edelen die tegen de Spanjaarden vochten) ontzet werd.

Haring, hutspot en klapstuk
De geuzen hadden haring en wit brood meegenomen om aan de uitgehongerde Leidenaren te kunnen geven. Het verhaal gaat dat een jongen in een legerkamp buiten de stad een pot met nog warm eten (zo snel waren de Spanjaarden gevlucht voor het water) vond met daarin een  heerlijke maaltijd: hutspot (zie recept hieronder).
En zo wordt nog steeds ieder jaar op 3 oktober het Leidens ontzet gevierd; met haring en hutspot. 

800px-Waag_Leiden_015

De Waag, Leiden in 2007 – Foto: Michiel1972

Recept
Hutspot met klapstuk



Categorieën:Blogpost, Geschiedenis

Tags: , , , , , , , ,

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: