Categorie archief: Barok

Ik zal laten zien wat een vrouw kan doen!

Standaard
Ik zal laten zien wat een vrouw kan doen!

‘As long as I live I will have control over my being’ – Artemisia Gentileschi

Artemisia Gentileschi (1593-1653) groeide op in het Rome van de zeventiende eeuw, in een gezin waar het schilderen met de paplepel werd ingegoten. Haar vader, Orazio Gentileschi, was een begenadigd schilder en van de vier kinderen (Artemisia had drie broers) was zij de meest getalenteerde.

Vrouwenenpower
Artemisia maakte in Florence kennis met Galileo Galilei (1564-1642), ging werken voor een van de toenmalige machtigste families; De Medici familie en  in 1616 wordt zij als de eerste vrouw toegelaten tot The Accademia delle Arti del Disegno. Hier geniet zij een excellente schildersopleiding.

An allegory of peace
In 1639 verbleef zij met haar vader aan het Engelse hof van Karel I en zij brachten gezamenlijk een reeks van negen doeken voort onder de titel: An Allegory of Peace and Arts under the English Crown. Het gaat hier om een compositie van 8,92 x 10,70 m! welke bedoeld was als plafondversiering voor de ontvangstzaal van het “House of Delights” in Greenwich (het buitenverblijf van de Engelse koningin Henrietta Maria).

Een wonder boven wonder
Maar nadat Cromwell in 1645 aan de macht kwam liet hij de meeste kunstwerken die aan Karel I en de monarchie herinneren vernietigen. Het kunstwerk An Allegory of Peace and Arts under the English Crown ontsnapte wonder boven wonder aan de puriteinse vernielzucht en siert nu het plafond in de vestibule van het markante ‘Marlborough House’ in Londen.

‘My illustrious lordship, I’ll show you what a woman can do’ – Artemisia Gentileschi 

En toch en toch en toch
Begin twintigste eeuw ijverden verschillende vrouwenbewegingen voor gelijke rechten en zij beschouwden Artemisia als hun icoon binnen de strijd om als kunstenares in een mannenwereld als gelijke aanvaard te worden. En zeer terecht wordt Artemisia Gentileschi’s talent, ook al is het dan pas eeuwen later, eindelijk op juiste waarde geschat.

Tekst loopt door onder de video

Video
Michael Palin raakt gefascineerd door een krachtig maar ook zeer gewelddadig werk van Artemisia – Judith Beheading Holofernes – dat meer dan 400 jaar geleden geschilderd is. Palin reist naar Florence, Rome en Napels en ontdekt het verbazingwekkende en niet gemakkelijke levensverhaal van Artemisia Gentileschi.

Artemisia werd een van de grootste schilders uit het barok tijdperk en had invloed op de manier waarop vrouwen in de kunst afgebeeld werden in het 17e-eeuwse Europa.

Meer lezen: Wraak nemen met de penseel

Tentoonstelling: Variaties op een thema Locatie: The Rowan University Art Gallery West Westby Hall Vanaf: 25 oktober 2017

De kunst is lang en kort is ons leven

Standaard
De kunst is lang en kort is ons leven

‘Ach Gott! Die Kunst ist lang, Und kurz ist unser Leben’
Johann Wolfgang von Goethe, Duits schrijver en dichter 1749-1832
Bron: Faust I (1801)

Elisabetta_Sirani_Autorretrato_Museo_Pushkin_Moscu Deze uitspraak van Goethe gaat zeker op voor het leven en werken van Elisabetta Sirani ~ Bologna, 8 januari 1636 – 28 augustus 1665 ~ een Italiaanse kunstschilderes die slechts 27 jaar mocht worden. Zij wordt beschouwd als een van de belangrijkste vrouwelijke kunstenaars uit de zeventiende eeuw.

De appel valt niet ver van de boom
Met dank aan haar vader Giovanni Andrea Sirani krijgen Elisabetta en haar twee jongere zussen scholing in kunst, literatuur, muziek en wetenschap. Sirani’s vader was een welgesteld kunsthandelaar en tevens kunstschilder en volgeling van Guido Reni.

Een jong talent
Amper 13 jaar trad Elisabetta Sirani toe tot de leer/werkplaats, in goed gezelschap Lorenzo Loli, Lorenzo Tinti en Giulio Benzi. Zij nam hier haar plaats in als schilder in een omgeving die tot dan toe enkel voor mannen gereserveerd was.
Vanaf haar zeventiende schildert zij ook in opdracht waarbij ze haar werken verkocht via de onderneming van haar vader.

Boss Lady
In 1660 opent zij op 24 jarige leeftijd een galerie en een kunstacademie voor vrouwen en wordt toegelaten tot de Accademia di San Luca in Rome. Haar roem als vrouwelijk kunstenares steeg snel en hoog in het progressieve Bologna. Sarini kreeg opdrachten van vooraanstaande personen, waaronder Cosimo III de’ Medici.

Stijl en invloeden
Elisabetta Sirani werd in haar werk sterk beïnvloed door de Bolognese schilderschool, en Guido Reni en Francesco Albani inspireerde haar zeer. Sirani’s werk kenmerkte zich als elegant en viel op door het grote gevoel van tederheid die zij in haar werk aan de dag legde. Gecombineerd met een virtuoze penseelvoering en het zinnelijk kleurgebruik was haar werk terug te brengen tot de verfijnde stijl van het classicisme.

Inspiratiebronnen
Inspiratie haalde Sirani o.a. uit Bijbelse- en mythologische verhalen, iets waarmee ze zeer bekend was. Bijzonder aan Sirani’s werk was dat zij ook regelmatig vanuit haar verbeelding werkte. Thematisch waren de portretten van overwegend sterke en bewonderenswaardige vrouwen.

Portia_wounding

Portia Wounding her Thigh – Portia verwondt haar dij, by Elisabetta Sirani (1664).

Een sterke vrouw
Elisabetta Sirani was met recht een sterke vrouw te noemen. Op het eerste oog valt in het werk ‘Portia verwondt haar dij‘ de rijke kleuren en de vaste penseelstreken op. Kijk je nog een keer echter, dan zie je een duister en ook schokkend portret; een vrouw die zichzelf in het dijbeen snijdt. De bedoeling van Sirani was om met dit schilderij een krachtige verklaring af te leggen over de politieke status van vrouwen die drastische maatregelen moesten nemen voor zij serieus werden genomen.*

1001004000965678 *Whitney Chadwick, auteur van Vrouwen, Kunst en Samenleving , legt uit dat Sirani met dit schilderij laat zien dat vrouwen op grond van hun individuele daden dezelfde moed aan de dag kunnen leggen als mannen. Dit statement was nodig omdat men toen niet aannam dat vrouwen in staat, of bereid, waren iets zinnigs bij te dragen aan maatschappelijke of politieke discussies.  Sirani besloot te rebelleren tegen dat oude geloof en zij deed dat met verf en penseel als wapen.

Een intens maar kort leven
In 1665 overleed Elisabetta Sirani op de leeftijd van 27 jaar onder mysterieuze omstandigheden. Er gingen geruchten over zelfmoord ten gevolge van liefdesverdriet. Een een andere gerucht sprak over vergiftiging door een dienstmeisje maar wegens gebrek aan bewijs werd de door haar vader aangespannen rechtszaak afgeblazen. Nu wordt aangenomen dat de feitelijke doodsoorzaak mogelijk een maagzweer was.

Laatste eer
Onder grote belangstelling werd Sirani begraven in De Basiliek van San Domenico, in de Italiaanse stad Bologna, in dezelfde kapel waar ook Guido Reni begraven lag. Dit geeft nog eens extra aan hoe zij alom gewaardeerd werd in een door mannen gedomineerde kunstenaarswereld.

CATAFALQUE_OF_THE_BOLGONESE_ARTIST_ELISABETTA_SIRANI

Actueel
Werk van Sirani is te zien in de grootste musea ter wereld, waaronder het Louvre in Parijs en het Metropolitan Museum of Art in New York. Het Teylers Museum in Haarlem bezit enkele tekeningen en gravures van Sirani’s hand.