Categorie archief: Gelijke rechten

Ik zal laten zien wat een vrouw kan doen!

Standaard
Ik zal laten zien wat een vrouw kan doen!

‘As long as I live I will have control over my being’ – Artemisia Gentileschi

Artemisia Gentileschi (1593-1653) groeide op in het Rome van de zeventiende eeuw, in een gezin waar het schilderen met de paplepel werd ingegoten. Haar vader, Orazio Gentileschi, was een begenadigd schilder en van de vier kinderen (Artemisia had drie broers) was zij de meest getalenteerde.

Vrouwenenpower
Artemisia maakte in Florence kennis met Galileo Galilei (1564-1642), ging werken voor een van de toenmalige machtigste families; De Medici familie en  in 1616 wordt zij als de eerste vrouw toegelaten tot The Accademia delle Arti del Disegno. Hier geniet zij een excellente schildersopleiding.

An allegory of peace
In 1639 verbleef zij met haar vader aan het Engelse hof van Karel I en zij brachten gezamenlijk een reeks van negen doeken voort onder de titel: An Allegory of Peace and Arts under the English Crown. Het gaat hier om een compositie van 8,92 x 10,70 m! welke bedoeld was als plafondversiering voor de ontvangstzaal van het “House of Delights” in Greenwich (het buitenverblijf van de Engelse koningin Henrietta Maria).

Een wonder boven wonder
Maar nadat Cromwell in 1645 aan de macht kwam liet hij de meeste kunstwerken die aan Karel I en de monarchie herinneren vernietigen. Het kunstwerk An Allegory of Peace and Arts under the English Crown ontsnapte wonder boven wonder aan de puriteinse vernielzucht en siert nu het plafond in de vestibule van het markante ‘Marlborough House’ in Londen.

‘My illustrious lordship, I’ll show you what a woman can do’ – Artemisia Gentileschi 

En toch en toch en toch
Begin twintigste eeuw ijverden verschillende vrouwenbewegingen voor gelijke rechten en zij beschouwden Artemisia als hun icoon binnen de strijd om als kunstenares in een mannenwereld als gelijke aanvaard te worden. En zeer terecht wordt Artemisia Gentileschi’s talent, ook al is het dan pas eeuwen later, eindelijk op juiste waarde geschat.

Tekst loopt door onder de video

Video
Michael Palin raakt gefascineerd door een krachtig maar ook zeer gewelddadig werk van Artemisia – Judith Beheading Holofernes – dat meer dan 400 jaar geleden geschilderd is. Palin reist naar Florence, Rome en Napels en ontdekt het verbazingwekkende en niet gemakkelijke levensverhaal van Artemisia Gentileschi.

Artemisia werd een van de grootste schilders uit het barok tijdperk en had invloed op de manier waarop vrouwen in de kunst afgebeeld werden in het 17e-eeuwse Europa.

Meer lezen: Wraak nemen met de penseel

Tentoonstelling: Variaties op een thema Locatie: The Rowan University Art Gallery West Westby Hall Vanaf: 25 oktober 2017

Talentvolle tekenaars

Standaard
Talentvolle tekenaars

Helen_AllinghamHelen Allingham, geboren als Helen Mary Elizabeth Paterson (Derbyshire 26 sept. 1848 – 28 sept. 1926) was een Engelse beeldend kunstenares, aquarellist en illustrator.

Van hier naar daar
Helen was de dochter van een plattelandsdokter en de oudste in een gezin van zeven kinderen. Vrij snel na haar geboorte verhuisde haar ouders naar Altrincham in Cheshire. Op 14-jarige leeftijd verloor zij haar vader en zusje aan difterie. Na deze traumatische ervaring verhuisde het gezin naar Birmingham.

Vrouwen in de vroege kunstwereld
Zowel de oma van Helen; Sarah Smith Herford als haar tante Laura Herford beschikte over een tekentalent en wellicht diende zij als inspiratiebron voor Helen. Zij schreef zich op negentien jarige leeftijd in bij de Birmingham School of Design en kreeg hier les van Frederick Walker, Sir Frederick Leighton en Sir John Everett Millais. In 1867 ging zij verder studeren aan de Female School of Art, welke later onderdeel zou worden van de Londense Royal College of Arts.

Vrouwelijke pioniers
Het was ook hier waar haar tante Laura eerder in 1864 als eerste vrouw was toegelaten.
Dit was nog in een tijd waarin de positie van vrouwen in de samenleving nog steeds als passief werd beschouwd en men ervan uit ging dat hun gedrag werd geregeerd door emoties. Zij waren bovendien uitgesloten van de praktijklessen naaktfiguur tekenen. Veel dank dus aan de eerste vrouwelijke pioniers in de kunstenaarswereld die vochten voor gelijke rechten en kansen.

Iets wat helaas vandaag de dag in veel landen nog steeds geen vanzelfsprekend is, of niet meer (denk aan Trumps Amerika waar je voor televisie toe kunt geven dat je vrouwen in hun kruis mag grijpen en evengoed president kan worden. oké, enigzins off-topic :))

9200000039265778
Van mantelzorger naar carrièrevrouw
Helen Paterson gaf haar studie later op om, zoals dat nu heet, als mantelzorger voor haar haar moeder te kunnen fungeren. Wel ging zij later weer werk zoeken, als illustrator en hier werd zij ook zeer succesvol in. Zij vervaardigde met succes illustraties voor kinderboeken en feuilletons, en kreeg uiteindelijk een fulltime en goed betaalde baan bij The Graphic.

De schilder en de dichter
In de kunstenaarskringen ontmoette zij op 26-jarige leeftijd de bijna twee keer zo oude Ierse dichter William Allingham, die redacteur van Fraser’s Magazine was, zij trouwde in 1874 met hem. Na haar huwelijk ging zij zich volledig op de aquarelkunst richten. De drie kinderen die zij samen kregen werden ook vereeuwigde op het witte doek. Bij elkaar heeft zij tijdens deze periode in haar leven meer dan honderd werken geëxposeerd.

In 1881 verhuisde het gezin van het Londense Chelsea naar Witley in het graafschap Surrey. Allingham_Helen_Children_On_A_Path_Outside_A_Thatched_Cottage_West_Horsley_Surrey Helen Allingham (26 September 1848 – 28 September 1926), was a well-known watercolour painter illustrator of the Victorian era. Children On A Path Outside A Thatched Cottage West Horsley Surrey

Van hier naar daar en verder
Hier vond Helen nieuwe inspiratie, in het landschap en de gebouwen van deze omgeving en dit leverde ook haar bekendste en meest populaire werken op. Daarnaast heeft zij ook diverse portretten gemaakt en in Venetië, Frankrijk en Ierland gewerkt.

In 1889 overleed William en moest zij opnieuw alleen de kost verdienen, omdat haar werk erg geliefd was slaagde zij hier goed in. In 1890 werd Allingham het eerste vrouwelijke lid van de vooraanstaande Royal Watercolour Society.

Helen Paterson-Allingham bleef schilderen en exposeren tot het (onverwachte) eind van haar leven. Zij overleed op 78-jarige leeftijd.

Waarom zou ik liegen?

Standaard
Waarom zou ik liegen?

 “Waarom zou ik liegen en mij anders voordoen dan ik ben?” ~ Marie Bashkirtseff

9200000022376663 In 1873 komt een 14-jarig meisje van Russische adel aan bij een Franse villa aan het zonovergoten Middellandse-Zeegebied. In een klein dagboek begint zij de gebeurtenissen van haar dagen aan zee te beschrijven.
Wanneer zij elf jaar later veel te jong overlijdt heeft zij duizenden duizenden dagboekpagina’s vol geschreven en een groot en een veelzijdig portret van haar leven geweven. Een keuze van wat zij toevertrouwde aan haar dagboek is in Nederland uitgegeven onder de titel ‘Waarom zou ik liegen

Vroeg wijs en zeer zelfbewust
Marie_Bashkirtseff_-_Der_Regenschirm_-_1883.jpeg Marie Bashkirtseff wilde zangeres worden maar vanwege keelklachten (later bleek dat zij aan tuberculose leed) wilde zij zich toeleggen op de schilderkunst en ging zij in de leer bij Tony Robert-Fleury, aan de gerenommeerde Parijse Académie Julian. Zij ging samenwerken met de bekende naturalistische schilder Jules Bastien-Lepage, die later ook haar hartsvriend zou worden.
Haar stijl was naturalistisch; een tijdloze schilderstijl uit de late negentiende eeuw die dicht bij het realisme staat.

Feministe pur sang
Marie was niet alleen schilder, zij was ook schrijver en zij wilde enkel de waarheid vertellen. Al op twaalfjarige leeftijd schreef zij in haar dagboek:

“I was born to be a remarkable woman; it matters little in what way or how. … I shall be famous or I will die.” Marie Bashkirtseff

In 1881 schreef Marie Bashkirtseff onder het pseudoniem Pauline Orrel verschillende artikelen voor de feministische krant La Citoyenne van Hubertine Auclert. Een van haar uitspraken was: “Als ik een man was, had ik Europa veroverd”. Marie keerde zich tegen het beeld van die tijd (?!), de negentiende-eeuwse samenleving die vrouwen oplegde mooi en dienstbaar te zijn.

Haar arrogante kant
Bashkirtseff Marie groeide op in een rijk en welgesteld gezin. Zij woonde riant, leerde o.a. Latijn en paardrijden en kon kopen wat zij wilde. Maar, dit maakte haar ook arrogant, zoals te lezen valt in NRC.nl: ‘Marie leefde in onvoorstelbare rijkdom en ontleende daaraan de gebruikelijke arrogantie, in die tijd, in die kringen. Haar negerknecht, Chocolat geheten, wordt naar hartenlust vernederd.’ Bron

Een eenzaam bestaan
Marie’s leven was onstuimig enthousiast in haar gepassioneerde streven een intellectueel en artistiek bestaan te leiden. Maar zij was hierin op haarzelf aangewezen, haar familie steunde haar op geen enkele wijze, artistiek of intellectueel gezien. Dit, en de doofheid als gevolg van de tuberculose, maakte dat zij  zich erg eenzaam voelde.

Bashkirtseff_-_The_Meeting

“What am I? Nothing. What would I be? Everything.” Marie Bashkirtseff

The meeting
Op 20 oktober 1884 schreef Marie voor het laatst in haar dagboek maar voor zij op 31 oktober 1884 overleed maakte zij het schilderij “Un meeting” nog af. Dit werk oogstte veel waardering op de Salontentoonstelling van Parijs waar het voor het eerst te zien was maar zij won er geen prijzen mee. Iets wat haar woedend maakte en waardoor zij zich waardeloos voelde.
“To live, to have so much ambition, to suffer, to cry, to fight and, at the end, forgetfulness … as if I had never existed.” Marie Bashkirtseff

Bashkirtseff_-_In_the_Studio

The Studio by Marie Bashkirtseff (1881); Marie Bashkirtseff is the central figure seated in the foreground

Portret van een jong genie
Na haar overlijden was het haar eigen familie die haar verried, Marie’s moeder zorgde ervoor dat geen van haar dochter’s radicale meningen, en hun vreemde familiegeschiedenis, in het dagboek gepubliceerd werd. Haar dagboek echter gaf een feilloos weergave van de tijd waarin zij leefde en het dagboek werd later ontvangen als ‘een boek van ongekende kwaliteit’ en ‘een werkelijk geniaal boek’ door de Engelse pers.

“I am the most interesting book of all.” Marie Bashkirtseff 

Ga er maar van uit dat ik beroemd word
9200000075884639
 De eerste versie van haar dagboek werd uitgegeven in 1887, 3 jaar na haar overlijden. Deze versie was behoorlijk gecensureerd door haar moeder, zo werd bijvoorbeeld de geboortedatum van Marie aangepast naar een latere datum 😉 en pikante details over haar liefdesleven weggelaten.  Marie heeft ook veel schilderijen gemaakt maar helaas is veel van haar werk tijdens de tweede wereldoorlog door de nazi’s verwoest.

“When I die my death will be caused by indignation at the stupidity of human nature.” Marie Bashkirtseff

Na haar dood
Marie Bashkirtseff wilde beroemd worden en liet daartoe niets aan het toeval over. Haar graf liet zij ontwerpen in de vorm van een Byzantijnse kapel die boven alles uitsteekt en niet over het hoofd te zien is. Marie Bashkirtseff werd begraven in Cimetière de Passy, Parijs. En een studio van volledige grootte is door de regering van Frankrijk ter ere van haar tot een historisch monument verklaard. Het beroemde schilderij ‘De Meeting’ is te zien in Musée d’Orsay.

“To live, to have so much ambition, to suffer, to cry, to fight and, at the end, forgetfulness … as if I had never existed.” Marie Bashkirtseff

Tekst loopt door onder de video

Meer lezen?
Klik door naar History and other Thoughts voor een uitgebreid (Engelstalig) artikel over Marie Bashkirtseff

De kunst is lang en kort is ons leven

Standaard
De kunst is lang en kort is ons leven

‘Ach Gott! Die Kunst ist lang, Und kurz ist unser Leben’
Johann Wolfgang von Goethe, Duits schrijver en dichter 1749-1832
Bron: Faust I (1801)

Elisabetta_Sirani_Autorretrato_Museo_Pushkin_Moscu Deze uitspraak van Goethe gaat zeker op voor het leven en werken van Elisabetta Sirani ~ Bologna, 8 januari 1636 – 28 augustus 1665 ~ een Italiaanse kunstschilderes die slechts 27 jaar mocht worden. Zij wordt beschouwd als een van de belangrijkste vrouwelijke kunstenaars uit de zeventiende eeuw.

De appel valt niet ver van de boom
Met dank aan haar vader Giovanni Andrea Sirani krijgen Elisabetta en haar twee jongere zussen scholing in kunst, literatuur, muziek en wetenschap. Sirani’s vader was een welgesteld kunsthandelaar en tevens kunstschilder en volgeling van Guido Reni.

Een jong talent
Amper 13 jaar trad Elisabetta Sirani toe tot de leer/werkplaats, in goed gezelschap Lorenzo Loli, Lorenzo Tinti en Giulio Benzi. Zij nam hier haar plaats in als schilder in een omgeving die tot dan toe enkel voor mannen gereserveerd was.
Vanaf haar zeventiende schildert zij ook in opdracht waarbij ze haar werken verkocht via de onderneming van haar vader.

Boss Lady
In 1660 opent zij op 24 jarige leeftijd een galerie en een kunstacademie voor vrouwen en wordt toegelaten tot de Accademia di San Luca in Rome. Haar roem als vrouwelijk kunstenares steeg snel en hoog in het progressieve Bologna. Sarini kreeg opdrachten van vooraanstaande personen, waaronder Cosimo III de’ Medici.

Stijl en invloeden
Elisabetta Sirani werd in haar werk sterk beïnvloed door de Bolognese schilderschool, en Guido Reni en Francesco Albani inspireerde haar zeer. Sirani’s werk kenmerkte zich als elegant en viel op door het grote gevoel van tederheid die zij in haar werk aan de dag legde. Gecombineerd met een virtuoze penseelvoering en het zinnelijk kleurgebruik was haar werk terug te brengen tot de verfijnde stijl van het classicisme.

Inspiratiebronnen
Inspiratie haalde Sirani o.a. uit Bijbelse- en mythologische verhalen, iets waarmee ze zeer bekend was. Bijzonder aan Sirani’s werk was dat zij ook regelmatig vanuit haar verbeelding werkte. Thematisch waren de portretten van overwegend sterke en bewonderenswaardige vrouwen.

Portia_wounding

Portia Wounding her Thigh – Portia verwondt haar dij, by Elisabetta Sirani (1664).

Een sterke vrouw
Elisabetta Sirani was met recht een sterke vrouw te noemen. Op het eerste oog valt in het werk ‘Portia verwondt haar dij‘ de rijke kleuren en de vaste penseelstreken op. Kijk je nog een keer echter, dan zie je een duister en ook schokkend portret; een vrouw die zichzelf in het dijbeen snijdt. De bedoeling van Sirani was om met dit schilderij een krachtige verklaring af te leggen over de politieke status van vrouwen die drastische maatregelen moesten nemen voor zij serieus werden genomen.*

1001004000965678 *Whitney Chadwick, auteur van Vrouwen, Kunst en Samenleving , legt uit dat Sirani met dit schilderij laat zien dat vrouwen op grond van hun individuele daden dezelfde moed aan de dag kunnen leggen als mannen. Dit statement was nodig omdat men toen niet aannam dat vrouwen in staat, of bereid, waren iets zinnigs bij te dragen aan maatschappelijke of politieke discussies.  Sirani besloot te rebelleren tegen dat oude geloof en zij deed dat met verf en penseel als wapen.

Een intens maar kort leven
In 1665 overleed Elisabetta Sirani op de leeftijd van 27 jaar onder mysterieuze omstandigheden. Er gingen geruchten over zelfmoord ten gevolge van liefdesverdriet. Een een andere gerucht sprak over vergiftiging door een dienstmeisje maar wegens gebrek aan bewijs werd de door haar vader aangespannen rechtszaak afgeblazen. Nu wordt aangenomen dat de feitelijke doodsoorzaak mogelijk een maagzweer was.

Laatste eer
Onder grote belangstelling werd Sirani begraven in De Basiliek van San Domenico, in de Italiaanse stad Bologna, in dezelfde kapel waar ook Guido Reni begraven lag. Dit geeft nog eens extra aan hoe zij alom gewaardeerd werd in een door mannen gedomineerde kunstenaarswereld.

CATAFALQUE_OF_THE_BOLGONESE_ARTIST_ELISABETTA_SIRANI

Actueel
Werk van Sirani is te zien in de grootste musea ter wereld, waaronder het Louvre in Parijs en het Metropolitan Museum of Art in New York. Het Teylers Museum in Haarlem bezit enkele tekeningen en gravures van Sirani’s hand.

Over vrouwen, vrijheid en geluk

Standaard
450px-Artemisia_Gentileschi_Selfportrait_Martyr

Artemisia Gentileschi – zelfportret ca. 1615

Op Is Geschiedenis vind je een overzichtje met bekende sterke vrouwen, waaronder Artemisia Gentileschi.

Een sterke vrouw
Artemisia Gentileschi (1593 – circa 1652) is een van de eerste grote vrouwelijke schilders binnen de Italiaanse kunst, bekend geworden om haar realistische barokke verbeelding van Bijbelse vrouwen en mythen. Buitengewoon aan Gentileschi was dat zij een van de weinige vrouwelijke kunstenaars was die met haar schilderkunst ook in eigen levensonderhoud, en dat van haar familie, kon voorzien.

Internationale Vrouwendag
Op 8 maart vieren we Internationale Vrouwendag, een dag die in het teken staat van strijdbaarheid en het gevoel van solidariteit van vrouwen, overal ter wereld. Op deze dag wordt de eerste staking van vrouwen herdacht, een staking die plaatsvond in de textiel- en kledingindustrie in New York op 8 maart 1908. Deze staking vormde het begin van de emancipatie van vrouwen en de strijd tegen vrouwendiscriminatie. Een andere lezing echter verwijst naar de grote vrouwenstaking en demonstratie op 8 maart 1917 in St. Petersburg.

Oorsprong vrouwendag
Nederlands bekendste feministe is de arts Aletta Henriëtte Jacobs (1854 – 1929), de eerste vrouw die toegang kreeg tot de universiteit. Dit jaar zou zij 163 jaar zijn geworden. Sinds 1912 wordt ook in Nederland Vrouwendag jaarlijks gevierd. (In 1910 werd in Kopenhagen op de Tweede Internationale Socialistische vrouwenconferentie besloten ieder jaar een internationale vrouwendag te organiseren. In 1911 werd dit al gerealiseerd in Duitsland, Oostenrijk, Denemarken, Zwitserland en de Verenigde Staten.

Vrouwenemancipatie 
En waarom het anno 2017 nog steeds nodig is om ongelijke verhoudingen tussen mannen en vrouwen kritisch te analyseren en vrouwenemancipatie na te streven wordt pijnlijk duidelijk als je luistert naar de Poolse Europarlementariër Janusz Korwin-Mikke, met een opruiende uitspraak over vrouwen: “Women are smaller, weaker, less intelligent and should be paid less.” NB: Deze uitspraak wordt waarschijnlijk beantwoord met een boete en/of schorsing, parlementsvoorzitter Antionio Tajani heeft een onderzoek ingesteld naar de uitspraken.

‘Ik ben hier om alle Europese vrouwen te verdedigen tegen mannen als jij’ – Iratxe García Pérez

1488669102277-74349121 Iratxe García Pérez (sinds 20 juli 2004 lid van het Europees Parlement) diende Korwin-Mikke direct op onweerlegbare wijze van repliek. Zij stond op voor alle Europese vrouwen; “According to what you’re saying and your theory I wouldn’t have the right to be here as a member of parliament. I know you’re very upset and very concerned about the fact we women can represent citizens on an equal footing with you. I think I need to defend European women against men like you.”

Van 1908 naar 2017
Internationale Vrouwendag is in de twintigste eeuw ontstaan doordat vrouwen opkwamen voor hun rechten, onder andere op het gebied van arbeid en kiesrecht. En nu, in 2017, blijkt dit nog steeds geen overbodige luxe te zijn.

Onze taak in deze wereld
LiRiAn Art wenst alle vrouwen, en transgenders, waar ook ter wereld veel geluk. Geluk ook zoals Aristoteles het voor ogen had;

‘DE MENS HEEFT ALS TAAK ZICHZELF TE VERBETEREN. EEN MENS WORDT GELUKKIG ALS, EN DOORDAT, HET VERVULLEN VAN DIE TAAK LUKT’- ARISTOTELES

‘FARE CIÒ CHE AMI È LIBERTÀ. AMARE CIÒ CHE FAI È FELICITÀ’
‘DOEN WAT JE LEUK VINDT IS VRIJHEID. LIEFDE VOOR WAT JE DOET IS GELUK’

De kunst van het schrijven

Standaard

‘De kunst van het schrijven’ roept associaties op van auteurs die zich al dan niet afzonderen voor het ambacht dat schrijven is. Het schrijven van pure fantasie, memorabele overdenkingen, vernuftige hersenspinsels, biografische schrijfsels of poëzie, het roept allemaal het beeld (taal is per definitie beeldend) op van een passie die in de praktijk gebracht wordt. Maar het kan ook anders natuurlijk en dan had de kop boven dit artikel zomaar ineens ‘Schrijven als broodwinning’ kunnen heten, en daarmee wellicht iets minder romantisch geklonken?

300px-christine_de_pisan  Schrijven als broodwinning, zoals in het geval van Christine de Pizan of Pisan (Venetië ca. 1364 – klooster van Poissy ca. 1430). Op de miniatuur afbeelding is Pizan aan het werk in haar studeerkamer.

Nadat de Franse Pizan op 25-jarige leeftijd weduwe was geworden ging zij boeken schrijven om daarmee in het levensonderhoud van haar gezin, Pizan had drie kinderen, te kunnen voorzien. Christine Pizan werd daarmee een van de eerste vrouwen die een professionele literaire carrière startte en dit was, in de door mannen gedomineerde middeleeuwse samenleving, een gedurfde en opvallende stap.

In een eerder gepubliceerd artikel in Trouw lezen we dat Pizan’s werk van hoog niveau was; diepzinnig, sierlijk en hartstochtelijk.

‘Het lijkt wel honderd jaar geleden Dat mijn geliefde mij verliet
Toch zijn twee weken pas vergleden: Maar het lijkt mij honderd jaar geleden, / Zo traag nu kruipt de tijd op heden/ Want, dat hij mij verliet, Lijkt mij wel honderd jaar geleden’ – Christine de Pizan

Pizan schreef talrijke gedichten over hoofse liefde; een  veelal platonische liefde die uitsluitend voorkwam in de hogere standen en de bewondering van een edelman of ridder voor een onbereikbare, vaak gehuwde, vrouw betrof. Ook schreef zij een biografie van Karel V van Frankrijk en – opvallend verrassend voor die tijd – verscheidene werken waarin zij opkwam voor de rechten van vrouwen. Een bekend werk van Christine Pizan is: ‘Het boek van de stad der vrouwen1001004006453670 Een baanbrekende boek dat opent  met een gefrustreerde tirade van een mannelijke schrijver tegen vrouwen. Christine Pizan stelt daar haar dromerige visie met drie deugden; rede, rechtschapenheid en justitie, tegenover.

Vanwege het feit dat Pizan als schrijver in de openbaarheid trad, in een tijd waarin deze kunstvorm nog uitsluitend door mannen werd beoefend, en de moed waarover zij beschikte om de vrouwonvriendelijkheid van de middeleeuwse samenleving openlijk aan de kaak te stellen maakt van haar een onvoorstelbaar dappere voorvechter van de vrouwenemancipatie.