Werk van Christie van der Haak bij Museum Helmond

De tentoonstelling Maria van Brabant, Keizerin, te zien tot 25 oktober in Kasteel Helmond, is een beeldend eerbetoon aan het leven van Maria van Brabant (1189-1260), vrouwe van Helmond en een vooraanstaand inwoner van de stad. Zij geldt als een voorbeeld van een sterke vrouw die veel invloed heeft gehad op de cultuur en geschiedenis van haar tijd, maar die in de geschiedschrijving niet of nauwelijks wordt genoemd. Kunstenaar Christie van der Haak (Den Haag, 1950) laat zich door Maria van Brabant inspireren en geeft met nieuwe kunstwerken en patronen haar eigen, hedendaagse visie op deze middeleeuwse geschiedenis.

Een bezoek aan de tentoonstelling is een beleving op zich. De bezoeker loopt haast letterlijk door en over de kunstwerken. Het is een totaalervaring die een geheel nieuwe en soms overrompelende betekenis geeft aan het verhaal van Maria van Brabant. Toch beoogt de tentoonstelling geen historische vertelling te zijn. Veel meer is het een beeldende interpretatie van aspecten uit het leven van Maria van Brabant. Zo is haar kortstondige functie als keizerin door Christie van der Haak verbeeld in een grote ontvangstruimte, die zo is ingericht als ware het Maria van Brabant zelf die bezoek ontvangt. Ook is er een ruimte ingericht als ‘schatkamer’. Van der Haak toont hier nieuwe glaswerken en sculpturen die reflecteren op de rijkdom van het leven van Maria van Brabant. Op basis van archiefmateriaal is een interpretatie gemaakt van het gezicht van Maria, door Van der Haak vastgelegd in nieuwe kunstwerken. Zo wordt Maria van Brabant zowel de inspiratie voor de tentoonstelling als het kunstwerk zelf.

Maria van Brabant, Keizerin
Museum Helmond, t/m 25 oktober 2020
Fl yer – Christie van der Haak

Maria van Brabant

Maria van Brabant wordt geboren in 1189/1190. Ze is de oudste dochter van hertog Hendrik I van Brabant (1165-1235). Tot aan de geboorte van de eerste zoon (Hendrik II in 1207) is Maria voorbestemd om haar vader op te volgen als hertogin. Deze toekomstige machtspositie maakt haar al op jonge leeftijd tot een begerenswaardige bruid. Het hertogdom Brabant is een wijdverbreid en rijk domein met aanzienlijke invloed. De hertog is zich goed bewust van zijn machtspositie, maar streeft altijd naar meer. Hij sluit allianties en vecht mee in oorlogen, maar zijn steun is ook te koop voor geld en goederen. Dit maakt hem dikwijls tot een aantrekkelijke maar ook onvoorspelbare bondgenoot. In deze machtspolitiek speelt Maria bijna haar hele leven een belangrijke rol.

Heilige Roomse Rijk

Al op jonge leeftijd weet Hendrik I Maria te verloven met Otto van Brunswijk (1175-1218), die op dat moment strijdt om de kroon van het Heilige Roomse Rijk. Met de verloving hoopt Hendrik invloed te krijgen op de toekomstige keizer. Na jaren van strijd wordt Otto gekroond tot keizer Otto IV. Een aantal jaar later trouwen Maria en Otto in de Sint-Servaasbasiliek in Maastricht. Maria is vanaf dat moment keizerin van het Heilige Roomse Rijk. Lang kan Maria niet genieten van haar positie. Otto heeft als keizer in korte tijd veel vijanden gemaakt (waaronder de paus), en er is een plan gaande om hem te vervangen. Na een pijnlijke nederlaag in de Slag bij Bouvines vlucht het keizerlijk paar naar Keulen, en later naar Brunswijk. Daar abdiceert Otto en sterft hij niet veel later in zijn kasteel Harzburg.

Gezant en onderhandelaar 

Maria keert terug naar het hof van haar vader en vervult een belangrijke functie als gezant en onderhandelaar. Op oorkondes uit deze periode is haar naam veelvuldig terug te vinden. Niet veel later trouwt ze nog één keer, met graaf Willem I van Holland (1168-1222). Willem overlijdt echter al twee jaar later. Uit dit huwelijk verkrijgt Maria de stad Dordrecht. Ze raakt actief betrokken bij het bestuur van de stad en zal er de rest van haar leven met enige regelmaat verblijven. Ook vandaag de dag wordt Maria in Dordrecht herinnert als een belangrijke factor in de ontwikkeling van de jonge stad.

 Centrum van cultureel en hoofs leven

Als Maria na de dood van haar vader de heerlijkheid Helmond krijgt zet ze zich ook hier in voor de ontwikkeling van de stad en de omliggende gebieden. Ze neemt intrek in een houten burcht, die later bekend zal staan als ’t Oude Huys. Maria bouwt haar vesting uit tot een centrum van cultureel en hoofs leven waar geregeld dichters en muzikanten verblijven. Veel van haar tijd gaat echter ook op aan de totstandkoming van haar klooster Locus Imperatricis. Dit klooster in Binderen, niet ver van Helmond, zou tot ver na Maria’s dood in 1260 een geliefde plek blijven voor ‘reine maagden uit adellijk geslacht’.

 Christie van der Haak

Christie van der Haak (1950, Den Haag) wordt na haar opleiding aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten bekend met kleurrijke schilderijen vol decoratieve patronen. De kunstenaar ontwikkelt zich ook al snel in andere disciplines, waarbij ze werkt met uiteenlopende materialen. Zo verschijnen haar patronen onder andere op keramieken schalen, kleden, stoelen, glaswerk en behang. Recentelijk weet Christie van der Haak deze uiteenlopende disciplines te verenigen in hedendaagse gesammtkunstwerken. Door de tentoonstellingsruimte volledig aan te kleden en in te richten met patronen verandert Van der Haak het ‘gevoel’ van de ruimte. Elk patroon kent een unieke structuur en ziel. In de tentoonstellingsruimte zorgen deze structuren met elkaar en de tentoonstellingsruimte voor een geheel nieuwe betekenis. In 2015 won Christie van der Haak de Ouborgprijs, de belangrijkste kunstprijs van de gemeente Den Haag.

De tentoonstelling is mede mogelijk gemaakt door het Mondriaan Fonds.

Kleurplaat

Een echte ‘Christie van der Haak ontwerp’ inkleuren? Download de tekening van een van haar prachtige patronen, en kleur in vanuit de eigen fantasie.

Bereikbaarheid en tarieven Museum Helmond
Kasteel Helmond maakt deel uit van Museum Helmond, samen met Kunsthal Helmond. De beide locaties liggen in het centrum van Helmond en zijn gemakkelijk bereikbaar met de auto en het openbaar vervoer. Met de trein stap je uit op station Helmond, het is circa 10 minuten lopen naar Kasteel Helmond. Parkeren kan op loopafstand, vlakbij het kasteel.
Ga naar museumhelmond.nl voor actuele informatie over openingstijden, prijzen en het activiteiten- en tentoonstellingsprogramma.08a169

Museum Boijmans Van Beuningen presenteert programma 2018

Met trots zet Museum Boijmans Van Beuningen de highlights van dit jaar op een rij. Met twintig tentoonstellingen belooft 2018 een veelzijdig en inspirerend jaar te worden in het museum. In 2019 sluit het museumgebouw voor een grootschalige renovatie. Museum Boijmans Van Beuningen zet de activiteiten dan elders in de stad voort. 

Babel – Oude meesters terug uit Japan 3 feb – 21 mei 2018

Tussen 1450 en 1570 maakt de kunst in de Lage Landen een verbazingwekkende ontwikkeling door. Jheronimus Bosch luidt het tijdperk van vernieuwing in met een losse schildertoets en een ongeëvenaarde verbeeldingswereld. Pieter Bruegel de Oude sluit het af met een uiterst gedetailleerde ‘De toren van Babel’.

In 2017 werd Bruegels schilderij in Japan geëxposeerd, samen met negentig andere meesterwerken uit de collectie van Museum Boijmans Van Beuningen. Daar hebben 660.000 Japanse bezoekers de toren bekeken alsof hij daadwerkelijk door een samenwerking van duizenden mensen en met de meest geavanceerde technieken in de delta van de Schelde bij Antwerpen is gebouwd. De tentoonstelling ‘BABEL – Oude meesters terug uit Japan’ in Museum Boijmans Van Beuningen laat zien, dat de Japanse blik ons eigen perspectief verruimt en verrijkt.

270138-02 Rubens Psyche taken up into Olympus-556449-large-1516349830

Peter Paul Rubens, Psyche taken up into Olympus, 1621, Liechtenstein, The Princely Collections, Vaduz-Vienna

Rubens – Grootmeester van de olieverfschets 8 sept 2018 – 13 jan 2019

Museum Boijmans Van Beuningen en het Museo Nacional del Prado in Madrid bezitten beide een unieke verzameling olieverfschetsen van Peter Paul Rubens (Siegen 1577- Antwerpen 1640). Al jarenlang bestaat de gezamenlijke wens om de mooiste werken uit beide collecties samen te brengen en aan te vullen met topstukken uit andere musea, zodat een uniek overzicht ontstaat. Dit gaat gebeuren in 2018. De tentoonstelling ‘Rubens – Grootmeester van de olieverfschets’ vindt plaats in de grote Bodonzaal (1500 m2) van het museum. Aanvullende bruiklenen komen van het Louvre in Parijs, The National Gallery in Londen en het Metropolitan Museum of Art in New York, het Art Institute in Chicago, The J. Paul Getty Museum in Los Angeles en het Museo Thyssen-Bornemizsa in Madrid. Door de medewerking van deze musea kan het meesterschap van Rubens werkelijk in volle glorie getoond worden. De selectie olieverfschetsen beslaat het hele oeuvre van Rubens en toont de diversiteit en genialiteit van deze grootmeester.

270139-01 Jim Shaw-2c2924-original-1516350516

Jim Shaw, ‘D’red Dwarf, B’lack Hole’, 2010, Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam. Aankoop met steun van Het Titus Fonds van de Vereniging Rembrandt en BankGiro Loterij 2013.

Kunst van formaat – De collectie XL vanaf de jaren vijftig 10 feb – 29 april 2018

Schilderijen die een hele wand beslaan, installaties die een zaal vullen: vandaag de dag vinden we kunstwerken van extreem groot formaat heel gewoon. Maar in 1935, toen Museum Boijmans Van Beuningen werd geopend, waren zulke werken niet gebruikelijk en is er bij de bouw dan ook geen rekening mee gehouden.

In de tentoonstelling ‘Kunst van formaat’ worden zo’n vijftig werken met formaat XL getoond in de Bodonzalen, gebouwd in 1972. Gastconservator Carel Blotkamp heeft een gevarieerde selectie gemaakt uit de collectie van het museum. Te zien zijn onder andere ‘Driftwood Circle’ van Richard Long, ‘Notung’ van Anselm Kiefer en ‘D’red Dwarf, B’lack Hole’ van Jim Shaw. De enorme werken, soms wel 5 meter hoog en 10 meter breed, worden weinig getoond. Daar komt nu verandering in.

270145-Schmidt_Gelitin_Luomo_1 (creditline_ Jason Schmidt)-9e296b-large-1516350847

Gelatin: foto: Jason Schmidt

GELATIN 19 mei – 12 aug 2018

In de zomer van 2018 neemt het Weense kunstenaarscollectief Gelatin de grote Bodonzaal van Museum Boijmans Van Beuningen over. Tobias Urban, Wolfgang Gantner, Florian Reither en Ali Jank staan bekend om het creëren van sensationele situaties waarin mensen een interactie met elkaar aangaan. Met hun optredens en installaties proberen ze de zintuigen te prikkelen en de dagelijkse routine te doorbreken. Gelatin maakte eerder een menselijke verjaardagstaart en presenteerde in de Italiaanse bergen een speelgoedkonijn van 50 meter lang. In Rotterdam moedigen ze bezoekers aan, zich op een zelfgekozen manier over te geven aan een imaginaire omgeving en zo de onschuld van de vroege kindertijd te hervinden.

270140-7-Breathing Colour by Hella Jongerius ©Luke Hayes-28f7a2-large-1516350522

Hella Jongerius: Breathing Colour by Hella Jongerius | Photos by Luke Hayes, courtesy of the Design Museum, London

Breathing Colour – Hella Jongerius 9 juni – 23 sept 2018

Museum Boijmans Van Beuningen is dé plek voor vormgeving en design. In de zomer van 2018 toont het museum werk van een van de belangrijkste Nederlandse designers: Hella Jongerius. Jongerius werkt al geruime tijd aan een onderzoek waarin ze de ruimtelijke kwaliteit van kleur onderzoekt; wat gebeurt er met kleur wanneer deze wordt toegepast in objecten? Haar inzichten verrijken het hedendaagse kleurgebruik in de industrie. In de tentoonstelling ‘Breathing Colour’ laat Jongerius de bezoeker kleuren op een andere manier ervaren aan de hand van stukken uit de museumcollectie. Jongerius onthult in Rotterdam welke zintuigelijke ervaringen er schuil gaan in deze kleuren. De tentoonstelling werd eerder getoond in het Design Museum in Londen.

270142-Boijmans in de oorlog_website_01-faea59-large-1516350551

Boijmans in de oorlog – Omstreden verleden: foto: Stadsarchief Rotterdam doc.nr. 4100_2001-5372.

Boijmans in de oorlog – Omstreden verleden 13 oktober 2018 – 13 januari 2019

In het najaar van 2018 staat het museum – naar aanleiding van het herkomstonderzoek – stil bij het eigen verleden in de Tweede Wereldoorlog en de periode vlak daarna. Met een veelzijdige tentoonstelling en een nieuwe publicatie in de serie ‘Boijmans Studies’ wordt ingegaan op het reilen en zeilen van het toenmalige ‘Museum Boymans’ in de oorlogsjaren, met aandacht voor de rol van directeur Dirk Hannema en de kring van verzamelaars en mecenassen rond het museum. Na het verwoestende bombardement van mei 1940 ontpopt Hannema zich als beschermer van het Rotterdamse erfgoed en zet hij zich in voor de eigentijdse kunst in de stad. Onder zijn leiding weet het museum in deze moeilijke periode belangrijke aanwinsten te verwerven en organiseert het een reeks van goedbezochte tentoonstellingen. De ambitieuze museumdirecteur plooit zich daarbij soepel naar het nieuwe regime van de bezetter, reden waarom hij na de bevrijding ontslagen wordt op grond van collaboratie.

Tekst loopt door onder de video – Video via: Boijmans van Beumingen

 

Ook te zien in Museum Boijmans Van Beuningen in 2018

De collectie als tijdmachine altijd te zien

Marie-Louise von Motesiczky (De collectie als tijdmachine) 27 jan – 29 apr 2018

Charlotte Schleiffert (De collectie als tijdmachine) 27 jan – 29 apr 2018

Sensory Spaces 13: Anne Hardy 10 feb – 27 mei 2018

Joost Conijn: Good evening to the people living in the camp 10 feb – 7 mei 2018

Tomas Rajlich 10 feb – 27 mei 2018

Geert Lap: Perfecte eenvoud  10 feb 2018 – 13 jan 2019

Sculpturen van na 1980 uit de Boijmans-collectie 19 mei 2018 – 13 jan 2019

Sensory Spaces 14 – Kemang Wa Lehulere 9 juni – 30 sept

Bertjan Pot 9 jun – 23 sept 2018

Anima Mundi 9 jun – 23 sept 2018

Sensory Spaces 15  13 okt 2018 – 13 jan 2019

De verwoeste stad – Kunst in de oorlog 13 okt 2018– 13 jan 2019

Marten Hendrix 13 okt 2018 – 13 jan 2019