KONING OPENT MUSEUM DE LAKENHAL IN LEIDEN

Woensdag 19 juni 2019 heeft Zijne Majesteit de Koning het vernieuwde Museum De Lakenhal in Leiden geopend. Het museum opende op 20 juni om 10:00 uur haar deuren voor het publiek na een sluiting van ruim 2 jaar. Gedurende die sluiting is het museum grondig gerestaureerd en uitgebreid.

Koning opent Museum De Lakenhal in Leiden (foto: Jorrit Lousberg)

Voor de openingshandeling door de Koning schreef het museum een sleutel-ontwerpwedstrijd uit voor basisschoolleerlingen in Leiden. Maar liefst 17 scholen deden mee aan de wedstrijd. Het winnende ontwerp en diens ontwerpers speelden een prominente rol in de opening. De sleutel voorzien van het winnende ontwerp werd samengevoegd met een tweede sleutel, waarmee zich het symbool van de stad ontvouwde en het museum symbolisch werd geopend. De drie winnaars uit groep 7 van basisschool De Arcade verrichtten samen met de Koning deze openingshandeling.

Tijdens de daarop volgende rondleiding nam de Koning kennis van het topstuk ‘Het Laatste Oordeel’ van Lucas van Leyden, de collectiepresentatie Het Beleg en Ontzet van Leiden en kreeg hij het Nieuw Leids Laken te zien, dat door vijf hedendaagse ontwerpers en kunstenaars is ontwikkeld op basis van oude Leidse ambachten en nieuwe technieken. Ook bracht hij een bezoek aan het nieuwe educatie-atelier waar de klas van de ontwerpers een workshop volgden.

Koning Willem-Alexander krijgt toelichting bij ‘Het Laatste Oordeel’ door conservator Christiaan Vogelaar en directeur Meta Knol (foto: Jorrit Lousberg)

Dankzij de restauratie en uitbreiding is balans tussen verschillende tijdlagen, volgens het principe ‘eenheid in verscheidenheid’, opnieuw ontstaan. In het prachtig gerestaureerde museumcomplex is een rijke keuze uit de collectie beeldende kunst, kunstnijverheid en geschiedenis te zien aan de hand van zeven kernverhalen. Tien hedendaagse kunstenaars en vormgevers kregen de opdracht om in het kader van de restauratie en uitbreiding een bijzondere toevoeging te doen in het gebouw. In de nieuwe tentoonstellingszalen zijn ruimtelijke stillevens van de Belgische fotografe Karin Borghouts te zien en werk van beeldend kunstenaar Marjan Teeuwen.

Museum De Lakenhal wil zoveel mogelijk verschillende mensen met nieuwe ogen naar het Leidse verleden laten kijken. Museum De Lakenhal is een inclusief, gastvrij museum waar iedereen welkom is, ongeacht leeftijd, culturele of maatschappelijke achtergrond of beperking.

Tijdens een bruisend openingsfestival van 20 tot en met 23 juni is het museum gratis toegankelijk, met een speciaal programma vol Leidse verrassingen. Bekijk het volledige programma.

Pop-up tentoonstelling ‘Alle Einsteins’ in Rijksmuseum Boerhaave

Pop-up tentoonstelling ‘Alle Einsteins’ in Rijksmuseum Boerhaave

Op 29 mei 1919, werd Einsteins Algemene Relativiteitstheorie voor de eerste keer bevestigd. De foto van een zwart gat bevestigde Einsteins voorspelling vorige maand opnieuw. Naar aanleiding van deze twee gebeurtenissen presenteert Rijksmuseum Boerhaave voor het eerst de gehele verzameling handgeschreven brieven en documenten van Einstein bij elkaar. Ze verbinden het verleden met het heden en tonen het genie achter de Algemene Relativiteitstheorie, en zijn bijzondere band met Leiden en Nederland.

Robbert Dijkgraaf

Een van de originele brieven van Einstein die zich in de collectie van Rijksmuseum Boerhaave bevindt, is op verzoek van oud-museumdirecteur Maria Rooseboom door Einstein geschreven vanuit het Institute for Advanced Study in Princeton. Rooseboom vroeg Einstein om zijn herinneringen aan de wereldbefaamde Nederlandse natuurkundige Hendrik Antoon Lorentz op schrift te stellen ter ere van zijn 100ste geboortedag. Vanwege het bijzondere feit dat Robbert Dijkgraaf nu huist in werkkamer van Einstein in Princeton, vroeg de huidige museumdirecteur Amito Haarhuis hem om te reflecteren op de samenkomst van het 100-jarige jubileum en de revolutionaire foto van een zwart gat, en hoe beide gebeurtenissen een verificatie zijn voor de Algemene Relativiteitstheorie van Einstein. Eerder noemde Dijkgraaf de samenkomst van deze gebeurtenissen een ‘kosmische coïncidentie’.

Telegram van Hendrik Lorentz aan Albert Einstein, 22-09-1919

Telegram uit 1919

Topstuk in de pop-up tentoonstelling is het telegram van 22 september 1919 van Lorentz aan Einstein. Hiermee bracht hij Einstein op de hoogte dat zijn voorspelling klopte. Eén van de voorspellingen van de Algemene Relativiteitstheorie is het afbuigen van lichtstralen die langs de zon scheren. Tijdens de zonsverduistering van 29 mei 1919 wist een Britse eclips-expeditie onder aanvoering van Arthur Eddington de afbuiging te meten. Dit was de eerste waarneming die Einsteins voorspelling bevestigde. Zo kort na de Eerste Wereldoorlog was er echter geen rechtstreeks telegraafverkeer mogelijk tussen Eddington en Einstein. Daarom trad Lorentz op als contactpersoon tussen de Engelse en Duitse geleerden. Einstein schreef op de achterkant van het telegram een kladje voor zijn telegrafische antwoord: “Hartelijk dank U en Eddington. Groeten Einstein.”

Afbeelding: Telegram van Hendrik Lorentz aan Albert Einstein, 22-09-1919

Overige stukken in de tentoonstelling zijn handgeschreven correspondentie van Einstein aan wetenschappers in Nederland, waaronder Lorentz, Kamerlingh Onnes en Ehrenfest. Ook zijn er brieven aan Tatyana Afanassjewa, Adriaan Fokker, Jules Verschaffelt, August Vermeylen, Eli Bromli en Constant Delprat.

Afbeelding: Albert Einstein met Hendrik Lorentz, 1921

De pop-up tentoonstelling is van 30 mei tot en met 27 oktober 2019 te bezichtigen in Rijksmuseum Boerhaave in Leiden.

Afbeelding: Envelop brief Albert Einstein aan weduwe Heike Kamerlingh Onnes, 25-02-1926

RIJKSMUSEUM BOERHAAVE WINT EUROPEAN MUSEUM OF THE YEAR AWARD 2019

Directeur Amito Haarhuis neemt de Museum of the Year Award 2019 in ontvangst

Rijksmuseum Boerhaave is zaterdagavond uitgeroepen tot European Museum of the Year. Dit is de oudste en meest prestigieuze museumprijs in Europa. De internationale jury roemt het geheel vernieuwde wetenschapsmuseum in Leiden: “The exceptional public quality of this museum results from its artful approach to communicating science. Important and beautiful objects are interpreted using the latest technologies and the personal stories of those driven by a passion for the pursuit of knowledge. The result is science with a human face, inspiring curiosity and amazement as well as engaging a wide public in debates on important scientific and ethical questions issues of our time.”

Directeur Amito Haarhuis nam de prijs in ontvangst tijdens EMYA 2019 in Sarajevo. “Dit is een groot compliment. Bezoekers laten ons al dagelijks merken dat ze het vernieuwde museum enorm waarderen; iets waar we ongelooflijk trots op zijn. Ook ontvangen we veel collega-musea die inspiratie bij ons opdoen voor vernieuwingen in hun museum. Deze prijs is echt de kers op de taart.”

De prijs werd uitgereikt door het European Museum Forum, dat onder de Raad van Europa valt en de prijs al sinds 1977 uitreikt. Jaarlijks beloont de jury innovatieve ontwikkelingen die de publieke kwaliteit verhogen en een grote invloed kunnen hebben op het nationale en internationale vlak. Dit jaar waren er 40 genomineerde musea. De laatste Nederlandse winnaar was het Rijksmuseum in 2015. Afbeelding: Anatomisch Theater, Rijksmuseum Boerhaave

Prijswinnende vernieuwingen Rijksmuseum Boerhaave onderging een grondige renovatie en greep die gelegenheid aan om het opnieuw in te richten. De presentatie van de vaste collectie is nu op de eerste verdieping en de tijdelijke tentoonstellingen op de begane grond. Ook is er een nieuwe museumwinkel, museumcafé en zalen voor lezingen en evenementen. Afbeelding: Grote vragen, Rijksmuseum Boerhaave. Foto Mike Bink

De presentatie van de vaste collectie kreeg een complete make-over. Het is nog net zo esthetisch als voorheen, maar is nu gericht op een breder publiek. De voormalige chronologische opzet heeft plaatsgemaakt voor een heldere indeling in vijf thema’s; ieder met een eigen sfeer: Gouden Eeuw, Ziekte & Gezondheid, Machtige Verzamelingen (over de verlichting), Water, Elektriciteit & Data (over technologie) en Grote Vragen (over moderne wetenschap). Afbeelding: Ziekte en Gezondheid, Rijksmuseum Boerhaave. Foto Mike Bink

De wereldberoemde objecten zijn verrijkt met films, animaties, replica’s die de bezoeker mag aanraken, digitale magazines met additionele informatie, verhalen van patiënten en educatieve games. Op die manier komt de rijkdom aan verhalen achter de collectie tot leven en wordt het verleden verbonden met het heden en de toekomst. Afbeelding: Arm van Vesalius, Rijksmuseum Boerhaave. Foto Fred Ernst

“Net als wetenschappers zijn wij ongelooflijk gepassioneerd met ons werk bezig. We hebben een unieke collectie en door het vertellen van de verhalen achter de objecten en achter de wetenschappers leggen we de verbinding met het leven van de bezoekers.“, aldus directeur Amito Haarhuis. Afbeelding: Machtige Verzamelingen, Rijksmuseum Boerhaave. Foto Mike Bink

Van Goghs intimi

Zet alvast in je agenda, deze (voor mij in ieder geval) must see tentoonstelling!

Het Noordbrabants Museum organiseert van 21 september 2019 tot en met 12 januari 2020 Van Goghs intimi. Vrienden, familie, modellen. Deze grote internationale tentoonstelling belicht de personen die een belangrijke rol speelden in zowel het leven als het werk van Vincent van Gogh (1853-1890). Aan de hand van circa 90 schilderijen, tekeningen, brieven en documenten maakt de bezoeker uitgebreid kennis met deze ‘intimi’. Niet eerder is dit onderwerp zo uitvoerig belicht. Met Van Goghs intimi ontkracht het museum het gangbare beeld van de getormenteerde, eenzame kunstenaar en laat het zien dat Van Gogh ondanks zijn vaak moeizame relaties door zijn vrienden en familie zeer werd gewaardeerd als mens en als kunstenaar. De tentoonstelling is samengesteld door Sjraar van Heugten, voormalig hoofd Collecties van het Van Gogh Museum en zelfstandig tentoonstellingsmaker.

L’Arlésienne (Madame Ginoux)
Vincent van Gogh
februari 1890, olieverf op doek, 60 x 50 cm. Galleria Nazionale d’Arte Moderna e Contemporanea, Rome. Met toestemming van Ministero per I Beni e delle Attività Culturali

Mens achter de kunstenaar

Vincent van Gogh was een gepassioneerd man, die soms complexe verhoudingen had met familie, vrienden en collega-kunstenaars. Zijn relaties waren in enkele gevallen hecht en langdurig, maar hij wist met zijn uitgesproken karakter ook mensen van zich te vervreemden. In de tentoonstelling komen de belangrijkste personen in Van Goghs leven in ruwweg chronologische volgorde aan bod, van zijn jaren in Brabant en Den Haag, de periodes in Parijs en Zuid-Frankrijk tot aan zijn dood in Auvers-sur-Oise op 29 juli 1890. Zijn gezinsleven en familie, zijn vriendschappen met kunstenaars als Anthon van Rappard, Anton Mauve, Emile Bernard, Paul Gauguin, Henri de Toulouse-Lautrec en Paul Signac, maar ook zijn liefdesrelaties worden belicht. De bezoeker leert de kunstenaar beter kennen via schilderijen en tekeningen die hij van zijn vrienden, familie en modellen maakte en via de (zelf)portretten uit zijn kring van intimi, maar ook via vaak hele persoonlijke documenten zoals brieven en schetsboekjes. Gezamenlijk geven deze inzage in de mens achter de kunstenaar.

La berceuse (Madame Roulin)
Vincent van Gogh
1889, olieverf op doek, 92,7 x 73,8 cm. The Art Institute of Chicago, Helen Birch Bartlett Memorial Collection

Niet eerder getoonde bruiklenen en topstukken

De kunstwerken komen onder meer uit Nederlandse collecties (waaronder het Van Gogh Museum en het Kröller-Müller Museum), aangevuld met bijzondere bruiklenen uit het buitenland. De expositie bevat ook werk en documenten uit particulier bezit. Daarnaast brengt de tentoonstelling veel bijzondere documenten bijeen waarvan het bestaan bij het grote publiek vrijwel onbekend is: een schetsboekje voor Matthijs Maris, niet eerder getoonde schetsboekjes van Van Gogh voor Betsy Tersteeg, de dochter van kunsthandelaar H.G. Tersteeg in Den Haag, maar ook een zelden eerder getoonde brief van Vincent aan Paul Signac uit particulier bezit en zes zelden getoonde condoleancebrieven aan Theo van Gogh van onder meer Camille Pissarro, Henri de Toulouse-Lautrec en Paul Gauguin. Tot de absolute topstukken behoren het Stilleven met bijbel uit 1885 uit het Van Gogh Museum (Vincent van Gogh Stichting), La Berceuse (Madame Roulin) uit 1889 uit The Art Institute of Chicago en L’Arlésienne (Madame Ginoux) uit 1890 uit de Galleria Nazionale d’Arte Moderna e Contemporanea in Rome.

Stilleven met strohoed
Vincent van Gogh
eind november-half december 1881, olieverf op papier op doek, 36,5 x 53,6 cm. Kröller-Müller Museum, Otterlo

Speciale aandacht voor Theo van Gogh

Theo van Gogh (1857-1891), zonder enige twijfel de belangrijkste persoon in Van Goghs leven, krijgt in de tentoonstelling extra aandacht. Niemand kende Vincent beter dan zijn broer Theo, die hem in een brief aan zus Willemien (Parijs, 14 maart 1887) als volgt typeerde: ‘Het is alsof er in hem twee mensen zijn, de een merveilleus beschaafd, fijn en zacht en de ander eigenlievend en hardvochtig.’ De vriendschap tussen de broers en hun gezamenlijke liefde voor kunst en literatuur wordt onder meer belicht met het schilderij Portret van Theo van Gogh uit 1887, een poëzieboekje van Vincent voor Theo uit 1874-1875 en een boek met 42 ingeplakte prenten van vermoedelijk Theo van Gogh, alle uit het Van Gogh Museum. Het poëzieboekje in het bijzonder geeft een ontroerend beeld van de broederliefde.

Zelfportret
Anton Mauve
ca. 1884-1888, olieverf op doek, 65 x 43 cm. Gemeentemuseum Den Haag, Schenking Vrienden van het Gemeentemuseum Den Haag

Catalogus

Bij de tentoonstelling verschijnt een rijk geïllustreerde catalogus in samenwerking met WBOOKS, met
een omvangrijk artikel door gastconservator Sjraar van Heugten en een essay van Helewise Berger
(conservator 19de– en begin 20ste-eeuwse kunst van Het Noordbrabants Museum). Nederlands en Engels, 240 pagina’s, ca. 200 kleurillustraties, paperback, NL/ISBN 978 94 625 8338 2, € 24,95.

Mede mogelijk gemaakt door

De tentoonstelling
 Van Goghs intimi wordt mede mogelijk gemaakt door Cultuurfonds Landelijk
Onderscheidend van de gemeente ‘s-Hertogenbosch, Rabobank ‘s-Hertogenbosch en Omstreken, Turing Foundation, Stichting Zabawas, Stichting Leye Fonds, Coovels Smits Stichting en 
Stichting N. van Ballegooijen Fonds.

Stilleven met bijbel, Vincent van Gogh
1885, olieverf op doek, 65,7 x 78,5 cm. Van Gogh Museum, Amsterdam (Vincent van Gogh Stichting)

Van Gogh in Brabant

Vincent van Gogh werd in 1853 geboren in Brabant, in het zuiden van Nederland. Daar ligt de oorsprong van zijn uitzonderlijke talent en eigenzinnige karakter. De Brabantse locaties waar Van Gogh heeft gewoond en gewerkt, hebben hun krachten gebundeld onder de naam Van Gogh Brabant. Drie heritage centres, 39 Van Gogh Monumenten en de collectie originele werken in Het Noordbrabants Museum vertellen zijn levensreis. Bezoekers leren Vincent van dichtbij kennen: van zijn kindertijd in Zundert, tot de start van zijn carrière in Etten, van zijn tekenlessen in Tilburg tot zijn eerste meesterwerken in Nuenen.

The Gentle Woman

Mugmetdegoudentand presenteert
The Gentle Woman
Een co-productie met Frascati Producties

AMSTERDAM, 14 juni 2018 – Mugmetdegoudentand (een eigenzinnig Amsterdams theatergezelschap dat al meer dan dertig jaar succesvol theater en af en toe televisie maakt) komt met een nieuwe, beeldende, muzikale trip door een schemerachtige wereld tussen technologie en mens. De voorstelling The Gentle Woman gaat op 11 augustus in première tijdens Festival Boulevard in ’s-Hertogenbosch. De cast bestaat uit Lineke Rijxman en Rosa van Leeuwen en de regie is in handen van Davy Pieters.

“Wat is echt leven?” 
“Tastbaar.”
“Is liefde tastbaar? Angst, en verdriet? Bestaan liefde angst en verdriet dan niet?”

Digital life
We leven in een digitaal tijdperk en worden steeds afhankelijker van ons online bestaan. Google schreef: ‘we want Google to be the third of your brain’. In The Gentle Woman deelt een vrouw haar grootste intimiteiten online en raakt steeds meer vervlochten met haar digitale leven. Ze besluit zichzelf online te verwijderen, een digital suicide. Bij het uitwissen van haar leven wordt ze geconfronteerd met vragen over wie ze is en wat menselijkheid betekent.

Lineke Rijxman en Davy Pieters over The Gentle Woman:
“Internet slokt ons op. We worden eenzamer als het in de plaats komt van het echte leven. Maar hoe definiëren we het echte leven? Het wordt steeds moeilijker om nog te weten wat waar is en wat niet, wat werkelijk is en wat niet. Gaat internet menselijkheid herformuleren?  Of is er iets uniek menselijks wat ons altijd positief zal onderscheiden van een algoritme?

3608-be85cd1a2c2ba83d0381219dbe209003.jpg

We zijn allemaal verantwoordelijk voor deze kwetsbare nieuwe wereld. Het theater heeft daarin haar rol te vervullen, juist omdat het een live ervaring is in een wereld die steeds digitaler wordt. We willen met The Gentle Woman het publiek uitdagen om mee te denken over wat menselijkheid is en wat het voor ons gaat betekenen in de nabije toekomst. Kunnen we ons een wereld voorstellen waarin het gezelschap van andere mensen niet meer belangrijk is?”

Wat vooraf ging
In 2017 werkten Lineke Rijxman en Davy Pieters i.s.m. schrijver Jibbe Willems drie weken aan het project The Gentle Woman. Het voorlopige resultaat van dat onderzoek was tijdens een paar kleine presentaties te zien in Frascati in Amsterdam. Nog geen uitgewerkte voorstelling, maar een spannend work-in-progress.

Nu is de voorstelling daar en gaat in première op 11 augustus tijdens Theaterfestival Boulevard in Den Bosch. Op dinsdag 25 september is de ‘Amsterdamse’ première in Frascati.

De vrouwen van Willem van Oranje

Afgelopen woensdag 13 juni 2018 werd in Historisch Museum Den Briel de tentoonstelling:
De Vrouwen van Willem van Oranje. Vier echtgenotes, een dochter en een zus
officieel geopend.

beeldmerktentoonstelling vrouwen van willem klDe vrouwen van Willem van Oranje
De belangrijkste vrouwen in het leven van Willem van Oranje waren zijn echtgenotes Anna van Egmond, Anna van Saksen, Charlotte de Bourbon en Louise de Coligny, zijn dochter Maria van Nassau en zijn zus Catharina van Nassau. Met Charlotte de Bourbon trouwde Willem op 12 juni 1575 in de Brielse Sint-Catharijnekerk.

Geschilderde portretten niet eerder samen 
Voor de tentoonstelling ontvangt het museum vier geschilderde portretten in tijdelijk bruikleen van Stichting het Weeshuis te Buren/Marechausseemuseum Buren, het Haags Historisch Museum te Den Haag en Koninklijke Verzamelingen, Den Haag. Deze geschilderde portretten van Willem, Charlotte en Maria waren niet eerder gezamenlijk voor het publiek te zien. Het Streekarchief Voorne-Putten is een belangrijke bruikleengever van gedrukte portretten uit de collectie Verhuell.

Geurstation
Een heel bijzonder onderdeel van de tentoonstelling wordt gevormd door drie geuren die kunst- en geurhistoricus Caro Verbeek ontwikkelde en die geassocieerd kunnen worden met een bevalling van Charlotte de Bourbon, de doop van een van de dochters van Willem en Charlotte en de balseming van Willem.

Publicatie
Bij de tentoonstelling verschijnt van de hand van dr. Erik Swart een rijk en in kleur geïllustreerde publicatie. Prijs € 3,-
Bezoek en ontdek
De invloed die de zes vrouwen op Willem van Oranje hebben gehad en wat hun politieke rol was in de context van de 16de eeuw.
Adresgegevens
Historisch Museum Den Briel, Markt 1, 3231 AH Brielle; 0181-475475
http://www.historischmuseumdenbriel.nl; http://www.80jaaroorlog.nl

Japanse prenten. De collectie van Vincent van Gogh

Amsterdam, 4 juni 2018

Het vandaag verschenen boek Japanse prenten. De collectie van Vincent van Gogh geeft een overzicht van Van Goghs beroemde Japanse prentencollectie, die circa 660 prenten bevatte. Aan de hand van nieuw onderzoek stellen de auteurs het bestaande beeld van Van Gogh bij: hij kocht de prenten in Parijs niet uit liefhebberij, zoals steeds wordt aangenomen, maar verwierf ze met het doel om ermee te gaan handelen. Ook tonen de auteurs aan dat de kleurrijke Japanse houtsneden van kunstenaars als Hiroshige, Kuniyoshi en Kunisada een van de meest krachtige, creatieve inspiratiebronnen achter Van Goghs werk werden en van cruciale invloed waren op de richting die hij als kunstenaar insloeg.
Naast het boek lanceert het Van Gogh Museum een online overzicht van de volledige collectie. Spectaculair onderdeel zijn verdwenen, nooit eerder tentoongestelde werken uit Van Goghs verzameling Japanse prenten: circa 50 werken uit privé- en museale collecties zijn door het Van Gogh Museum opgespoord en virtueel herenigd met de verzameling. De prenten zijn als hoogwaardige kleurenafbeeldingen in hoge resolutie gratis te downloaden.
Het boek en de website vormen een verdieping van de tentoonstelling Van Gogh & Japan (te zien t/m 24 juni) waarin aan de hand van meer dan 100 kunstwerken de invloed van Japanse kunst op het leven en werk van Van Gogh wordt getoond.

9200000093002737

JAPANSE PRENTEN – De collectie van Vincent van Gogh

Nieuw onderzoek
Het boek Japanse prenten. De collectie van Vincent van Gogh – geschreven door Chris Uhlenbeck, Louis van Tilborgh en Shigeru Oikawa – gaat gedetailleerd in op Van Goghs verzameling, analyseert de samenstelling en kwaliteit ervan en toont een ruime selectie van bijna 150 prenten die Van Gogh in zijn bezit had. Van Tilborgh beschrijft hoe Van Gogh de Japanse prenten verwierf en op welke wijze hij ze gebruikte. Hij kocht de prenten in Parijs niet uit liefhebberij, zoals steeds werd aangenomen, maar verwierf ze met het doel om ermee te handelen. En al behoorden de prenten die Van Gogh bij kunsthandelaar Siegfried Bing aankocht niet tot het neusje van de zalm, toen de verkoop niet van de grond kwam, raakte Van Gogh er diep aan verknocht en liet hij zich erdoor inspireren in zijn eigen kunst. De ongebruikelijke, kleurrijke en vrolijke motieven boden de kunstenaar naast inspiratie ook troost.
Specialist in Japanse prenten Chris Uhlenbeck analyseert de geschiedenis en samenstelling van de collectie: de kwaliteit van de kleurenhoutsneden, welke kunstenaars goed in de verzameling vertegenwoordigd zijn – naast onbekende kunstenaars zijn dat bijvoorbeeld Hiroshige, Kuniyoshi en Kunisada – en welke juist ontbreken, en de fascinatie voor bepaalde motieven. Shigeru Oikawa beschrijft de westerse interesse in crépons, felgekleurde prenten op gekreukeld papier – een specifiek soort kleurenhoutsnede waar Van Gogh zeer van gecharmeerd was. Oikawa onderzoekt hoe de crépons werden gemaakt en welke zich in Van Goghs verzameling bevonden.
Japanse prenten. De collectie van Vincent van Gogh is een uitgave van het Van Gogh Museum i.s.m. uitgeverij Tijdsbeeld en verschijnt in het Nederlands en het Engels. Het boek is mede tot stand gekomen dankzij de bijdrage van de Turing Foundation en de Japan Foundation. De Engelse co-editie wordt uitgegeven door Thames & Hudson (London/New York). Prijs: € 35.

Website: alle prenten van Van Gogh & verdwenen werken
Vanwege lichtgevoeligheid en omvang is het onmogelijk de Japanse prentencollectie van Van Gogh in zijn volledigheid en permanent tentoon te stellen. Internet biedt hierin een uitkomst: tegelijk met het verschijnen van het boek Japanse prenten. De collectie van Vincent van Gogh lanceert het Van Gogh Museum een volledig online overzicht van de verzameling Japanse prenten. Hierin is de collectie permanent te bewonderen, de prenten in het beheer van het Van Gogh Museum zijn gratis en in hoge resolutie te downloaden.
Spectaculair onderdeel van de website zijn de ‘verdwenen’ werken uit Van Goghs verzameling Japanse prenten. Van Gogh gaf regelmatig prenten weg aan familie of ruilde ze met bevriende kunstenaars. Zo zijn deze werken verspreid geraakt over de hele wereld. Circa 50 van deze werken zijn door het Van Gogh Museum opgespoord en binnenkort op de website met de verzameling herenigd.
De prenten op de website zijn voorzien van allerlei trefwoorden die de collectie meer reliëf geven. Zo wordt bijvoorbeeld in één klik zichtbaar dat Van Gogh veel prenten met vrouwelijk schoon uitkoos, dat hij opvallend veel prenten met bomen had en dat hij vaak viel voor de relatief nieuwe, felgekleurde prenten uit de latere Meiji-periode. Door de belangrijkste trefwoorden en de voornaamste kunstenaars van verklarende teksten te voorzien wordt extra context gegeven aan de collectie. Ook bijzonder zijn de dwarsverbanden die gelegd worden tussen de Japanse prenten en de werken van Vincent van Gogh. Het is daarmee voor de bezoeker mogelijk om vanuit een prent direct door te klikken naar bijvoorbeeld de kopie die Van Gogh ervan maakte of naar het geschilderde portret waar het werk op de achtergrond te zien is.

vangoghmuseum-s0176V1962-1920

Amandelbloesem, Vincent van Gogh (1853 – 1890), Saint-Rémy-de-Provence, februari 1890 – Credits: Van Gogh Museum, Amsterdam (Vincent van Gogh Stichting)

Symposium
In het kader van de tentoonstelling Van Gogh & Japan organiseert het Van Gogh Museum een symposium op 6 en 7 juni. Onderzoekers van 19de-eeuwse westerse kunst gaan in gesprek met specialisten op het gebied van Japanse kunst over onderwerpen als japonisme, primitivisme en Van Goghs Japanse prentencollectie. Zie hier voor het volledige programma.

Van Gogh & Japan
De collectie Japanse prenten van Vincent van Gogh is eigendom van de Vincent van Gogh Stichting en in permanente bruikleen in de collectie van het Van Gogh Museum. In de groot opgezette tentoonstelling Van Gogh & Japan toont het museum een brede selectie. Van Gogh & Japan laat aan de hand van meer dan 100 kunstwerken zien hoe verstrekkend de invloed van Japanse kunst op het werk van Van Gogh was. Ter gelegenheid van Van Gogh & Japan is het Van Gogh Museum elke zaterdagavond geopend tot 21 uur, de tentoonstelling loopt t/m 24 juni.

vangoghmuseum-s0195V1962-1920

Boomwortels – Vincent van Gogh (1853 – 1890), Auvers-sur-Oise, juli 1890 – Van Gogh Museum, Credits: Van Gogh Museum, Amsterdam (Vincent van Gogh Stichting )

EXPOSITIE ‘NAAR VAN GOGH’

Beelden van Van Gogh (iconen uit de kunstgeschiedenis) gereproduceerd in de hedendaagse kunst, maar op totaal andere wijze en met een compleet andere betekenis.

Dat laat de tentoonstelling ‘Naar Van Gogh’ zien aan de hand van het werk van zes uiteenlopende (inter)nationale kunstenaars. De expositie in het Zundertse Vincent van GoghHuis prikkelt de zintuigen. Niets is wat het lijkt. Met werk van Suat Ogüt, Matthew Day Jackson, Raul Ortega Ayala, Niek Hendrix, Stijn Peeters en Vik Muniz. Te zien van 3 juni 2018 tot en met 6 januari 2019.

Wie de expositie in het Van GoghHuis bezoekt, denkt in eerste instantie werken van Van Gogh te zien. Het zijn echter allemaal hernemingen van Van Goghs door hedendaagse kunstenaars, die zodoende Van Gogh actualiseren. Hun manipulaties zetten de kijker bewust op het verkeerde been.

Zo toont Suat Ogüt (Turkije, 1986) in de reeks ‘Van Gogh Museum/Collection of Missing Titles’ vijf schilderijen van Van Gogh die verloren zijn geraakt door brand tijdens de Tweede Wereldoorlog. Er zijn van deze werken echter wel zwart-wit foto’s bewaard gebleven. Om deze verdwenen schatten uit de kunstgeschiedenis weer zichtbaar te maken voor het publiek heeft Ogüt ze in grijstinten nageschilderd. De wand waarop ze worden gepresenteerd is ook grijs, waardoor het historische karakter wordt geaccentueerd. De installatie in de ruimte is een exacte kopie van de expositieruimte in het Amsterdamse Van Gogh Museum.

Uit dezelfde reeks verloren Van Goghs, maar op heel andere wijze uitgewerkt zijn de werken van Matthew Day Jackson (USA, 1974). Hij heeft het werk van Van Gogh dat tijdens Wereldoorlog II is verbrand ruimtelijk nagemaakt als object in de verstilling van het moment van verbranding tot verkoling. In het zwartgeblakerde hout is het reliëf van de voorstelling ‘Het park in Arles met de ingang gezien door de bomen’ scherp afgetekend.

Een ander stuk, dat eveneens een verdwenen Van Gogh laat zien, is van Raul Ortega Ayala (Mexico, 1973), Still Life with Meadow Flowers and Roses (After Vincent van Gogh). Hij onthult in dit werk de onderschildering van een bloemstuk van Van Gogh uit de collectie van het Kröller Müller Museum: twee worstelaars geschilderd op de academie in Antwerpen. Dit werk maakt deel uit van de serie From the Pit of Et Cetera, waarmee Ortega Ayala ingaat op Social Amnesia (naar de Amerikaanse historicus Russell Jacoby). Voor de totstandkoming van dit werk maakte de kunstenaar gebruik van een röntgenopname uit het archief van het museum om het ‘onbekende schilderij’ weer poignant zichtbaar te maken.

Stijn Peeters (Nederland, 1957) heeft in december 2017 deelgenomen aan het Van Gogh AiR programma. In het gastatelier in Zundert heeft hij met grafische technieken reproducties vervaardigd naar werken van Van Gogh. Peeters heeft gekozen voor afbeeldingen waarin Vincents mededogen voor de lijdende mens centraal staat. Het zijn spitters, houtdragers en zakkendragende mijnwerkersvrouwen (‘The bearers of the burden’). Vervolgens heeft hij de personages van Van Gogh omgevormd tot hedendaagse asielzoekers die (ook vaak zwaar bepakt) tegenwoordig ons landschap kleuren en mededogen behoeven. Aan de hand van deze serie brengt Peeters een speciaal nummer uit van zijn eigen kunsttijdschrift Ezel. Deze publicatie zal gepresenteerd worden bij gelegenheid van deze tentoonstelling.

Niek Hendrix (Nederland, 1985) vervaardigde onder andere een ongefixeerde reproductie van een kindertekening van Van Gogh in houtskool, voor de collectie van het Van GoghHuis. De vergankelijkheid van een dergelijk jeugdwerk (dat zich tot op heden in een onbekende particuliere collectie bevindt) wordt geaccentueerd door het bewust niet fixeren van de tekening. Ook deze nieuwe versie is volgens Hendrix niet voor de eeuwigheid. Een tweede werk laat een herinnering zien aan Vincents 1ste atelier in Etten (NBr). Het is een reproductie (in trompe l’oeil) van een prent van De Zaaier van Millet, die Van Gogh in Etten natekende. Tot slot schilderde Hendrix in grijstonen een kopie van ‘De groene papegaai’. Het bedrieglijke van dit werk is dat Van Gogh het schilderde naar een opgezette vogel.

Fotograaf Vik Muniz (Brazilië, 1961) is bekend van voorstellingen waarin hij de westerse kunstgeschiedenis kopieert met gebruik van onwaarschijnlijke materialen zoals papiersnippers, afval of planten. Niet met de bedoeling om de beschouwer te misleiden, maar om aan te zetten tot reflectie over de mate waarin het beeld betrouwbaar is. Door middel van zijn foto’s dwingt hij ons het proces van zien en waarnemen te ervaren.

“Ik wil de slechtst mogelijk illusies maken die toch nog de ogen van de gemiddelde persoon kunnen overtuigen … Illusies zo slecht als die van mij maken mensen bewust van de bedrieglijkheid van visuele informatie en van het plezier dat hieruit geput kan worden. Deze illusies zijn gemaakt om de architectuur van ons concept van waarheid te ontmantelen. Daardoor zijn ze meta-illusies”.

Hiermee vat Muniz treffend de opzet en intentie van de expositie ‘Naar Van Gogh’ samen. Twee grote fotoprints van hem worden geëxposeerd: Irissen en Vaas met zonnebloemen.

Vik Muniz – Van Gogh in dahlia’s

Zundert is bekend vanwege het jaarlijkse dahliacorso. Aan Studio Vik Muniz is gevraagd om speciaal in Zundert tijdens het corso in september 2018 een nieuw werk naar Van Gogh te vervaardigen uit dahlia’s. Dit zal plaatsvinden in de tuin van het Van GoghHuis, waar een veld beschikbaar is van circa 10 x 20 meter. Voor de uitvoering van het kunstwerk wordt een beroep gedaan op het enthousiaste team van vrijwilligers van het Van GoghHuis. Hieronder zijn ervaren corsobouwers. De performance van Vik Muniz voegt een extra activiteit toe aan de tentoonstelling. Bezoekers kunnen vooraf de totstandkoming volgen en tijdens het corso het dahliatableau bekijken vanaf de speciale (projectie)toren die in de Van Goghtuin wordt gebouwd. Het werk blijft liggen van 1 tot en met 16 september. De resultaten van dit project (fotoprints) zullen daarna worden toegevoegd aan de expositie.

MARITIEM MUSEUM ‘WATERPROOF’

MARITIEM MUSEUM VIERT 150 JAAR ‘WATERPROOF’

Veiligheid op zee

Precies 150 jaar geleden kwam klassebureau Lloyd’s Register naar Nederland. Om dit jubileum te vieren, wordt op zaterdag 9 juni de tentoonstelling Waterproof: Veiligheid op zee geopend in het Maritiem Museum Rotterdam.

Bijna alle schepen die de Nederlandse wateren bevaren, zijn onderworpen aan intensieve inspecties, uitgevoerd door klassebureaus. Een schip moet namelijk zeewaardig en veilig zijn. Je moet er toch niet aan denken dat een tanker olie lekt, een veerpont geschilderd is met giftige verf of een schip ontploft in de Rotterdamse haven.

Lloyd's_coffee_house_drawing
Roddelen in een koffiehuis
[ Afb.: A 19th-century drawing of Lloyd’s Coffee House ]

Lloyd’s Register ontstond in een Londens café, dat rond 1700 erg populair was onder maritieme handelaren, verzekeraars en reders. In die tijd was de kwaliteit van schepen lastig vast te stellen, omdat er nog geen regels waren vastgelegd. In het koffiehuis van Edward Lloyd gingen de roddels over maritieme mankementen uitgebreid over tafel. Het bracht de eigenaar op het idee om al die kennis te bundelen. Hij begon een nieuwsbrief en bouwde een spreekstoel, waar aanwezigen het laatste scheepvaartnieuws met elkaar konden delen. Hieruit ontstond in 1760 het eerste klassebureau, Lloyd’s Register.

waterproof_mmr_lloyds_register_1

Foto Lloyds Register – Een surveyor loopt langs het leidingwerk

 Doodlopende gangen

In Waterproof komen bezoekers er – ter gelegenheid van het 150-jubileum van Lloyd’s Register Nederland – achter, wat er allemaal komt kijken bij het bouwen van een betrouwbaar schip. Zij ontdekken de uiteenlopende werkzaamheden van inspecteurs (ook wel: surveyors) en zien hoe de regelgeving steeds wordt aangescherpt door veranderingen in de scheepsbouw en door rampen. Zo werden tankers dubbelwandig, meer reddingssloepen verplicht en doodlopende gangen aan boord verboden. Ook is milieubescherming in de afgelopen decennia steeds belangrijker geworden.

Museum van het jaar

Waterproof is de eerste tentoonstelling van het Maritiem Museum als museum van het jaar. Op vrijdag 18 mei werd bekend dat het Rotterdamse museum de BankGiro Loterij Museumprijs heeft gewonnen. Het museum kreeg een recordaantal stemmen van het publiek.

‘Waterproof: Veiligheid op zee’ is vanaf zaterdag 9 juni 2018 te zien in het Maritiem Museum Rotterdam. De tentoonstelling wordt mogelijk gemaakt door een financiële bijdrage van de Lloyd’s Register Foundation.

Mini-tentoonstelling ‘Scannen voor Syrië’

Mini-tentoonstelling ‘Scannen voor Syrië’
over reconstructie verloren gegane Assyrische kleitabletten

PERSFOTO_1_Scannen_voor_Syrie_-_3D_prints_kleitabletten_Foto_Rijksmuseum_van_Oudheden

De (digitale) 3D-reconstructie van kleitablet nummer T98-34, gemaakt door de mallen van het originele stuk digitaal te scannen Foto: Scanning for Syria Tentoonstelling ‘Scannen voor Syrië’ | 7 juni t/m 28 oktober 2018

Op 7 juni opent het Rijksmuseum van Oudheden de mini-tentoonstelling ‘Scannen voor Syrië’. Die laat zien hoe Nederlandse onderzoekers reconstructies maken van drieduizend jaar oude Assyrische kleitabletten. De originelen, opgeslagen in museumdepots in Raqqa (Syrië), zijn tijdens de recente burgeroorlog verloren gegaan. Het gaat om materiaal uit het Assyrische fort van Tell Sabi Abyad, waar tot 2010 Leidse archeologen werkten. Ze vonden er de honderden kleitabletten met waardevolle informatie over het reilen en zeilen in het fort. Van een aantal exemplaren is destijds een mal gemaakt en nu er geen originelen meer zijn, blijken die goud waard. Met nieuw ontwikkelde technieken zijn ze gescand en geprint, waarmee de unieke informatie uit de spijkerschriftteksten alsnog bewaard blijft.
‘Scannen voor Syrië’ is te zien tot en met 28 oktober 2018. 

PERSFOTO_3_Scannen_voor_Syrie_-_De_gedigitaliseerde_mal_T98-34__Scanning_for_Syria

De (digitale) 3D-reconstructie van kleitablet nummer T98-34, gemaakt door de mallen van het originele stuk digitaal te scannen
Foto: Scanning for Syria
Tentoonstelling ‘Scannen voor Syrië’ | 7 juni t/m 28 oktober 2018

Kleitabletten uit Tell Sabi Abyad
Tussen 1986 en 2010 hebben Nederlandse archeologen van het Rijksmuseum van Oudheden en de Universiteit Leiden onderzoek gedaan op Tell Sabi Abyad, een belangrijke vindplaats in Noord-Syrië. Bij de opgravingen van een Assyrisch fort ontdekten ze honderden waardevolle kleitabletten met teksten in spijkerschrift. Die geven een gevarieerd beeld van wat er daar rond 1200 v.Chr. zoal gebeurde. In veel gevallen gaat het om administratie, maar ook valt te lezen dat er iemand in de gevangenis zat voor tovenarij, er bij onderlinge handelstransacties vaak met de dood gedreigd werd, en dat er 40 liter bier nodig was voor het feestje van de grootvizier. ‘Scannen voor Syrië’, in twee vitrines op de vaste afdeling ‘Nabije Oosten’, besteedt aandacht aan dit onderzoek op Tell Sabi Abyad en laat originele voorwerpen zien van de opgraving, mallen en prints van verloren kleitabletten en een 2D/3D scanner. Zo beoogt de presentatie een beeld te geven van het belang van nieuwe technieken, om oudheden voor de eeuwigheid te kunnen bewaren.

PERSFOTO_4_Scannen_voor_Syrie_-_Opgraving_Tell_Sabi_Abyad_c_Universiteit_Leiden.jpg
Archeologen aan het werk bij de opgraving Tell Sabi Abyad
Foto: Universiteit Leiden | Tentoonstelling ‘Scannen voor Syrië’ | 7 juni t/m 28 oktober 2018

Waardevolle samenwerking
De tentoonstelling ‘Scannen voor Syrië’ komt voort uit het gelijknamige project van de Technische Universiteit Delft, the Leiden-Delft-Erasmus Centre for Global Heritage and Development, en faculteit Archeologie van Universiteit Leiden, waarbij archeologen en technici samenwerken om te zoeken naar manieren om beschadigd en verloren cultureel erfgoed digitaal te bewaren. Zij ontwikkelden een techniek om de mallen van Tell Sabi Abyad te scannen en de verdwenen kleitabletten te reconstrueren. Het grootste probleem dat de onderzoekers hadden, was dat de meeste scanmethodes uitgaan van een bol voorwerp, terwijl een mal een negatief (hol) is. De nieuwe methode is niet alleen geschikt om dit soort voorwerpen te scannen, ze kan ook door kleitabletten heen kijken. Dit is met name belangrijk als het tablet nog is omgeven door een ‘envelop’ van klei. Zonder deze te beschadigen kan het tablet nu gelezen worden. Het project ‘Scanning for Syria’ is gefinancierd door de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) binnen het programma van het Creatieve industrie – KIEM project.

Tip
Voor liefhebbers en specialisten is er in het museum op 7 juni, de openingsdag van ‘Scannen voor Syrië’, het symposium Archaeology of the future’, over digitale manieren om beschadigd en verloren cultureel erfgoed te bewaren en reconstrueren (gratis bij museumbezoek).