Constable in Teylers Museum

‘Painting is but another word for feeling’

Afbeelding: John Constable (1776-1837), Het strand bij Osmington Mills, 1816, olieverf op doek. Collectie David Thomson.

Een felle regenbui boven zee, zonnestralen uit een onstuimige wolkenlucht, glooiende groene heuvels met bomen die ritselen in de wind. De Britse kunstenaar John Constable (1776-1837) is een van de beste landschapsschilders aller tijden.

Van 19 september t/m 28 februari presenteert Teylers Museum de eerste overzichtstentoonstelling in Nederland van deze meester uit de romantiek.

Vanuit Canada, Londen en Oxford komen de mooiste tekeningen, aquarellen en schilderijen naar Nederland. In Haarlem kun je je verliezen in de overweldigende Engelse landschappen van John Constable.

Constables meest geliefde onderwerp was het landschap van zijn jeugd aan de Engelse oostkust in de buurt van Harwich. Geen kunstenaar schilderde eerder zoveel in de buitenlucht als hij. Sterk geïnspireerd door de manier waarop oude meesters als Ruisdael, Rembrandt en Rubens het Nederlandse landschap weergaven, benaderde hij het Engelse landschap met een originele en open blik. Zo kon hij het effect vangen van plotselinge weersveranderingen. Constable was gefascineerd door de kleuren en vormen van wolken, regenbogen en andere atmosferische verschijnselen en hield nauwkeurig bij onder welke weers- en lichtomstandigheden hij geschilderd had.

Achter zijn scherpe natuurobservatie schemert een heftig gevoelsleven. Geluk en verdriet, liefde en vriendschap gaan schuil in licht, lucht en landschap.“Painting is but another word for feeling,” schreef hij aan een vriend. Zijn stijl was zo vernieuwend dat tijdgenoten er lange tijd geen raad mee wisten. Zijn werk werd een inspiratiebron voor veel kunstenaars, van de School van Barbizon en de Franse impressionisten tot aan kunstenaars van nu. Hij wordt gezien als een van de vaders van de moderne schilderkunst.

Constable in Teylers Museum

Teylers Museum is de perfecte plek om het Nederlandse publiek kennis te laten maken met Constables genie. Wanneer hij Haarlem zou hebben bezocht, was hij zeker in Teylers Museum komen kijken naar de schilderijen van zijn Nederlandse tijdgenoten én de tekeningen en prenten van zijn grote Nederlandse voorbeelden. In de Eerste Schilderijenzaal stapt de bezoeker terug naar de tijd van Constable in Nederland. In het Prentenkabinet is een apart deel van de tentoonstelling speciaal gewijd aan de invloed van de oude meesters op zijn werk. Sinds 2018 bezit het museum bovendien zeven tekeningen van Constable, de eerste werken van zijn hand in een Nederlandse museumverzameling

Praktische informatie

Tickets met tijdslot zijn te bestellen via teylersmuseum.nl
Het museum is helemaal aangepast aan de geldende veiligheidsnormen.
Kijk voor meer informatie op teylersmuseum.nl

Het is oké (om je niet oké te voelen) – Abby K

Sinds ze zich kan herinneren werd de veelzijdige Amerikaanse zangeres en tekstschrijver Abby K al ondergedompeld in muziek. Opgegroeid in Kentucky, en na ruim twintig jaar in Chicago, Windy city, gewoond te hebben, verplaatste ze haar muzikale optredens naar Seattle, alwaar ze ook regelmatig optreedt. Zoals tijdens Seattle’s NW Folk Life Festival in 2017 en 2019.

Tekst loopt door onder de foto

@Abby K

“So much different than much of what the singer/songwriter genre has to offer to most people. Abby K proves she can do just about anything as she jumps from genre to genre seamlessly.”Jamie Robash, Divide and Conquer

Muzikale inspiratiebronnen die haar beïnvloeden, en waar Abby K uit put, zijn een beetje folkmuziek gemixt met een brok rockmuziek. Niet zo gek dus dat ze haar muziek zelf “Heart-Rock” muziek noemt.

Tekst loopt door onder de foto

@Abby K

In 2019 kwam haar album  ‘The Whole Truth‘ uit. Hierover zegt ze op haar Facebookpagina: “Melodic, authentic and raw, “The Whole Truth” is an album that unflinchingly stares down life’s messy parts. “When life throws you the unexpected, it’s the honest path, oftentimes the most painful path, will ultimately lighten your load.”

Tekst loopt door onder de video

Waarom Abby K’s muziek mij aantrok
Het eerste nummer dat ik van Abby K hoorde was, via twitter, met het nummer: It’s Okay (Not to Be Okay). Je voelt dat deze muziek, zoals hieronder ook te lezen is, uit haar hart komt. Vanuit een doorleefde beleving, eerlijk en open, zingt Abby K van hart tot hart.

Tekst loopt door onder de video

Muziek verbindt
Op de site van Abby K staat ook te lezen dat haar muziek ‘net zo groen, weelderig en dramatisch als de Pacific Northwest zelf is. Melodieus en helder van toon, open en direct, je voelt de verhalen achter de heldere muziek en deze raken je in je hart’.

En dat is wat me deed vallen voor haar muziek want muziek die uit het hart komt verbindt mensen.



Bronnen
https://abbykmusic.com/
https://open.spotify.com/artist/2jDwWJkX6uqKtbl6BlYyjh
https://americana-uk.com/album-preview-abby-k-the-whole-truth
https://www.youtube.com/channel/UC4R-16ExI3alg6ywPvBl46w?sub_confirmation=1

Werk van Christie van der Haak bij Museum Helmond

De tentoonstelling Maria van Brabant, Keizerin, te zien tot 25 oktober in Kasteel Helmond, is een beeldend eerbetoon aan het leven van Maria van Brabant (1189-1260), vrouwe van Helmond en een vooraanstaand inwoner van de stad. Zij geldt als een voorbeeld van een sterke vrouw die veel invloed heeft gehad op de cultuur en geschiedenis van haar tijd, maar die in de geschiedschrijving niet of nauwelijks wordt genoemd. Kunstenaar Christie van der Haak (Den Haag, 1950) laat zich door Maria van Brabant inspireren en geeft met nieuwe kunstwerken en patronen haar eigen, hedendaagse visie op deze middeleeuwse geschiedenis.

Een bezoek aan de tentoonstelling is een beleving op zich. De bezoeker loopt haast letterlijk door en over de kunstwerken. Het is een totaalervaring die een geheel nieuwe en soms overrompelende betekenis geeft aan het verhaal van Maria van Brabant. Toch beoogt de tentoonstelling geen historische vertelling te zijn. Veel meer is het een beeldende interpretatie van aspecten uit het leven van Maria van Brabant. Zo is haar kortstondige functie als keizerin door Christie van der Haak verbeeld in een grote ontvangstruimte, die zo is ingericht als ware het Maria van Brabant zelf die bezoek ontvangt. Ook is er een ruimte ingericht als ‘schatkamer’. Van der Haak toont hier nieuwe glaswerken en sculpturen die reflecteren op de rijkdom van het leven van Maria van Brabant. Op basis van archiefmateriaal is een interpretatie gemaakt van het gezicht van Maria, door Van der Haak vastgelegd in nieuwe kunstwerken. Zo wordt Maria van Brabant zowel de inspiratie voor de tentoonstelling als het kunstwerk zelf.

Maria van Brabant, Keizerin
Museum Helmond, t/m 25 oktober 2020
Fl yer – Christie van der Haak

Maria van Brabant

Maria van Brabant wordt geboren in 1189/1190. Ze is de oudste dochter van hertog Hendrik I van Brabant (1165-1235). Tot aan de geboorte van de eerste zoon (Hendrik II in 1207) is Maria voorbestemd om haar vader op te volgen als hertogin. Deze toekomstige machtspositie maakt haar al op jonge leeftijd tot een begerenswaardige bruid. Het hertogdom Brabant is een wijdverbreid en rijk domein met aanzienlijke invloed. De hertog is zich goed bewust van zijn machtspositie, maar streeft altijd naar meer. Hij sluit allianties en vecht mee in oorlogen, maar zijn steun is ook te koop voor geld en goederen. Dit maakt hem dikwijls tot een aantrekkelijke maar ook onvoorspelbare bondgenoot. In deze machtspolitiek speelt Maria bijna haar hele leven een belangrijke rol.

Heilige Roomse Rijk

Al op jonge leeftijd weet Hendrik I Maria te verloven met Otto van Brunswijk (1175-1218), die op dat moment strijdt om de kroon van het Heilige Roomse Rijk. Met de verloving hoopt Hendrik invloed te krijgen op de toekomstige keizer. Na jaren van strijd wordt Otto gekroond tot keizer Otto IV. Een aantal jaar later trouwen Maria en Otto in de Sint-Servaasbasiliek in Maastricht. Maria is vanaf dat moment keizerin van het Heilige Roomse Rijk. Lang kan Maria niet genieten van haar positie. Otto heeft als keizer in korte tijd veel vijanden gemaakt (waaronder de paus), en er is een plan gaande om hem te vervangen. Na een pijnlijke nederlaag in de Slag bij Bouvines vlucht het keizerlijk paar naar Keulen, en later naar Brunswijk. Daar abdiceert Otto en sterft hij niet veel later in zijn kasteel Harzburg.

Gezant en onderhandelaar 

Maria keert terug naar het hof van haar vader en vervult een belangrijke functie als gezant en onderhandelaar. Op oorkondes uit deze periode is haar naam veelvuldig terug te vinden. Niet veel later trouwt ze nog één keer, met graaf Willem I van Holland (1168-1222). Willem overlijdt echter al twee jaar later. Uit dit huwelijk verkrijgt Maria de stad Dordrecht. Ze raakt actief betrokken bij het bestuur van de stad en zal er de rest van haar leven met enige regelmaat verblijven. Ook vandaag de dag wordt Maria in Dordrecht herinnert als een belangrijke factor in de ontwikkeling van de jonge stad.

 Centrum van cultureel en hoofs leven

Als Maria na de dood van haar vader de heerlijkheid Helmond krijgt zet ze zich ook hier in voor de ontwikkeling van de stad en de omliggende gebieden. Ze neemt intrek in een houten burcht, die later bekend zal staan als ’t Oude Huys. Maria bouwt haar vesting uit tot een centrum van cultureel en hoofs leven waar geregeld dichters en muzikanten verblijven. Veel van haar tijd gaat echter ook op aan de totstandkoming van haar klooster Locus Imperatricis. Dit klooster in Binderen, niet ver van Helmond, zou tot ver na Maria’s dood in 1260 een geliefde plek blijven voor ‘reine maagden uit adellijk geslacht’.

 Christie van der Haak

Christie van der Haak (1950, Den Haag) wordt na haar opleiding aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten bekend met kleurrijke schilderijen vol decoratieve patronen. De kunstenaar ontwikkelt zich ook al snel in andere disciplines, waarbij ze werkt met uiteenlopende materialen. Zo verschijnen haar patronen onder andere op keramieken schalen, kleden, stoelen, glaswerk en behang. Recentelijk weet Christie van der Haak deze uiteenlopende disciplines te verenigen in hedendaagse gesammtkunstwerken. Door de tentoonstellingsruimte volledig aan te kleden en in te richten met patronen verandert Van der Haak het ‘gevoel’ van de ruimte. Elk patroon kent een unieke structuur en ziel. In de tentoonstellingsruimte zorgen deze structuren met elkaar en de tentoonstellingsruimte voor een geheel nieuwe betekenis. In 2015 won Christie van der Haak de Ouborgprijs, de belangrijkste kunstprijs van de gemeente Den Haag.

De tentoonstelling is mede mogelijk gemaakt door het Mondriaan Fonds.

Kleurplaat

Een echte ‘Christie van der Haak ontwerp’ inkleuren? Download de tekening van een van haar prachtige patronen, en kleur in vanuit de eigen fantasie.

Bereikbaarheid en tarieven Museum Helmond
Kasteel Helmond maakt deel uit van Museum Helmond, samen met Kunsthal Helmond. De beide locaties liggen in het centrum van Helmond en zijn gemakkelijk bereikbaar met de auto en het openbaar vervoer. Met de trein stap je uit op station Helmond, het is circa 10 minuten lopen naar Kasteel Helmond. Parkeren kan op loopafstand, vlakbij het kasteel.
Ga naar museumhelmond.nl voor actuele informatie over openingstijden, prijzen en het activiteiten- en tentoonstellingsprogramma.08a169

Rijksmuseum Boerhaave lanceert podcast Besmet!

Rijksmuseum Boerhaave brengt bij de tentoonstelling ‘Besmet!’ een gelijknamige podcast uit. De zesdelige serie vertelt over uitbraken van epidemieën vroeger en nu. Wetenschappers trekken opmerkelijke parallellen tussen actuele verhalen en inzichten uit de geschiedenis.

Tekst loopt door onder de foto’s. Onderaan de pagina toelichting en fotocredits.

Begin juli komt de eerste aflevering uit. Hierin vertellen psychiater en filosoof Damiaan Denys en hoogleraar literatuur en cultuurgeschiedenis Lotte Jensen over de ontwrichting van de maatschappij en de opvallende gevolgen. De tweede aflevering biedt een inkijk in de strijd tegen het virus met Hanneke Schuitemaker van Janssen Vaccines, een van de vooraanstaande wetenschappers in de zoektocht naar een vaccin tegen het coronavirus. En medisch historicus Eddy Houwaart vertelt over de eerste vaccins tegen pokken en polio.

De teaser is al beschikbaar. Abonneren op de afleveringen van de podcast kan via de website van Rijksmuseum Boerhaave, of via alle podcastplatforms, zoals Spotify, Apple Podcast (iTunes) en andere gangbare Podcast-apps.

Persfoto’s en bijscriften:

Foto linksboven: Campagnebeeld van de tentoonstelling Besmet!
Ontwerp: Karen Polder De tentoonstelling gaat over de uitbraken van besmettelijke ziekten en hoe die het leven kunnen ontwrichten. Ook sluit de tentoonstelling aan bij de recente uitbraak van het coronavirus en bij de maatschappelijke discussie over de vaccinatiegraad. Besmet! toont een intrigerende balans tussen gezondheid en reëel risico en tussen
maatschappelijke uitsluiting en empathie. Hoe gingen we vroeger om met epidemieën zoals pest en pokken? Welke inzichten bieden historische epidemieën voor de toekomst? En welke oplossingen biedt de wetenschap? De tentoonstelling is geopend van 16 juli tot en met 9 januari 2022. De tentoonstelling wordt mede mogelijk gemaakt door Zorg en Zekerheid, Janssen Campus Nederland, CHDR en de Van der Mandele Stichting.
Foto rechtsboven: Spotprent vaccinatie met koepokstof, James Gillray 1775-1825, Collectie Rijksmuseum Boerhaave. Deze spotprent uit circa 1800 toont een vroege vorm van wat we nu vaccinatieangst zouden noemen. Het jongetje houdt een emmer vast met koepokvaccin tegen de pokken. Uit de andere gevaccineerde patiënten komen koeien tevoorschijn.
Foto linksonder: Rinkelbel (rammelaar), 1800-1899 Bruikleen Fries Museum | Collectie Provincie Fryslân. Het handvat van deze rinkelbel of kinderrammelaar is van onyx, een mineraal dat mensen gebruiken als beschermsteen. De zilveren rammelaar uit de negentiende eeuw met fluitje en bellen beschermt het kind tegen ziekte en ongeluk.
Foto rechtsonder: Deze familie doodt de tijd met muziek, Annabel Jeuring, 2020 Bruikleen fotograaf. Fotografe Annabel Jeuring maakte in maart 2020 de serie ‘Nederland in quarantaine’. Zij portretteerde landgenoten door het glas, ‘opgesloten’ en ingelijst door hun eigen raam- of deurkozijn.

DROOM OP WIELEN

Niet iedereen gaat op vakantie dit jaar, hello corona. Sommige mensen blijven thuis of in Nederland, anderen wagen de gok met een vliegvakantie naar elders. Maar wat je ook doet dit jaar, je krijgt vanzelf het ultieme vakantiegevoel bij feel good tv als een soort Ik Vertrek,maar dan op wielen, zoals in het nieuwe programma ‘Foodtruck Gezocht’ van AVROTROS.

Het is de nieuwe, romantische droom van veel mensen: Een eigen foodtruck! Lekker eigen baas zijn, veel vrijheid, weg van het drukke, saaie leven op een kantoor en back to basic koken in een kleine foodtruck op gezellige festivals. In het nieuwe AVROTROS-programma ‘Foodtruck Gezocht’ gooien mensen het roer volledig om en starten een foodtruck. Sommigen zeggen hun baan op, anderen gaan voor het grote geld en weer anderen willen uit de WW of simpelweg iets nieuws in hun leven. Ze gaan op zoek naar een foodtruck en een goed concept om hun droom te verwezenlijken. Er staat veel op het spel, want ze moeten hun geld nu verdienen met de foodtruck. Dat gaat niet zonder slag of stoot.

Fotocredits: AVROTROS – Patrick en Siemen

In iedere aflevering staat één verhaal centraal. In de eerste aflevering is het avontuur van Dirk Poffers te zien. Hij doet zijn naam eer aan, want zijn droom is een foodtruck met poffertjes. Hij importeert een grote Amerikaanse truck maar dat zorgt voor flink wat hobbels op de weg, want lukt het hem wel om de truck aan de praat te krijgen, te verbouwen en festival-waardig te maken? Naast Dirk zijn onder anderen te zien: Andrea die met haar theatrale voorkomen wafels gaat verkopen en haar klanten tegelijkertijd entertaint met haar zangkunsten, Simone die ondanks haar teleurstellingen in de liefde toch de liefde wil verspreiden met haar foodtruck. Vader Patrick en zoon Siemen die voor het eerst van hun leven samen gaan werken, maar helemaal niet handig zijn met koken en met verbouwen, het koppel Menno en Linda dat hun samengestelde gezin van 8 kinderen inzet en Zainab die haar succesvolle baan heeft opgezegd om haar Pakistaanse roots achterna te gaan.

Fotocredits: AVROTROS – Zainab

Gaat het ze lukken? Lukt het hen om hun romantische droom te verwezenlijken?

Foodtruck Gezocht is vanaf woensdag 8 juli om 21.30 uur te zien bij AVROTROS op NPO 1

Tentoonstelling ‘Mancini. Eigenzinnig & Extravagant’

Antonio Mancini, ‘Acrobaat met viool (Portret van Luigi Gianchetti)’, 1878, Kunsthandel Bottegantica, Milaan

De Mesdag Collectie is weer open voor het publiek en de nooit geziene tentoonstelling ‘Mancini. Eigenzinnig & Extravagant’ kan nu eindelijk in het echt bewonderd worden. Bovendien is De Mesdag Collectie erin geslaagd Mancini. Eigenzinnig & Extravagant te verlengen tot en met 20 september 2020.

De Italiaanse kunstenaar Antonio Mancini (1852-1930) was zijn tijd zo ver vooruit dat het publiek perplex stond van zijn schilderijen. Hij gooide hoge ogen bij de internationale high society, die zich maar al te graag door hem liet portretteren. Een van Mancini’s bewonderaars was de Haagse schilder en kunstverzamelaar Hendrik Willem Mesdag, die over een periode van twintig jaar zo’n 150 werken van Mancini naar Nederland liet komen. Niet alleen voor zichzelf, maar ook om ze tentoon te stellen en te verkopen.

De tentoonstelling Mancini. Eigenzinnig & Extravagant geeft een overzicht van Mancini’s turbulente leven en werk aan de hand van schilderijen van Italiaanse circusjongens, grandioze portretten en bijzondere brieven uit een recente particuliere schenking aan het Van Gogh Museum. Een groot aantal schilderijen in de tentoonstelling is voor het eerst in Nederland te zien.

Bliksemcarrière

Antonio Mancini werd als twaalfjarige arme kleermakerszoon toegelaten tot het Istituto di Belle Arti, de kunstacademie van Napels. Op achttienjarige leeftijd exposeerde hij al op grote groepstentoonstellingen in Italië en twee jaar later was zijn werk voor het eerst te zien op de Salon in Parijs, de belangrijkste jaarlijkse kunsttentoonstelling van Europa. Als begaafd figuurschilder bouwde hij snel een internationaal netwerk van liefhebbers op, dat zich gaandeweg uitbreidde naar Frankrijk, Nederland, Engeland, Duitsland en zelfs Amerika. Hij werd geprezen om zijn kleurgebruik en de rake weergave van de gemoedstoestanden van zijn figuren.

In Rome, Londen en Dublin portretteerde hij de high society en in 1920 was Mancini zo bekend dat hij een eigen tentoonstelling had op de Biënnale van Venetië. Negen jaar later werd hij toegelaten tot de prestigieuze Accademia d’Italia. Mancini wordt in Italië tot op de dag van vandaag gerekend tot een van de meest vooraanstaande schilders van zijn tijd.

Werkwijze

Al bij zijn leven gold Mancini als een fenomeen. In sommige schilderijen verwerkte hij glimmende materialen, zoals glas, metaal, spiegeltjes of delen van lege verftubes. Dat was nog nooit vertoond. Ook ontwikkelde hij andere opmerkelijke technieken, die het aanzien van zijn schilderijen bepalen. Zo plaatste hij tijdens het schilderen vaak een raamwerk van horizontaal en verticaal gespannen draden voor zijn model en maakte een soortgelijk raster voor zijn doek op de ezel. Deze zogenaamde graticola liet blijvende markeringen in de vorm van een ruitpatroon achter in het verfoppervlak.

Antonio Mancini, ‘Zelfportret in het atelier’, ca. 1878, Galleria d’Arte Moderna di Palazzo Pitti, Florence

Mancini maakte zijn leven lang fascinerende zelfportretten. De ene keer portretteerde hij zichzelf als serieus kunstenaar, een andere keer lijkt het wel of hij zijn tong uitsteekt naar de toeschouwer. Het was een spektakel om de kunstenaar aan het werk te zien. Ooggetuigen beschreven hoe hij wanneer hij iemand portretteerde een punt op zo’n vier of vijf meter van zijn ezel nauwkeurig aftekende met een kruisje. Vanaf dat punt rende hij met zijn palet heen en weer naar het doek, om vloekend, lachend of mompelend een paar verfstreken aan te brengen. W.B. Yeats, die in 1907 door Mancini werd vastgelegd in een flamboyant pastel, schreef: ‘Leek ik maar op het portret van Mancini, dan had ik al mijn vijanden hier in Dublin verslagen.’

De Mesdag Collectie

Hendrik Willem Mesdag (1831-1915) was een fervent verzamelaar van Mancini’s schilderijen, pastels en tekeningen. In 1876 kocht hij bij een Parijse kunsthandel zijn eerste schilderij van de toen pas 24-jarige Napolitaanse kunstenaar, die buiten Italië nog niet veel bekendheid genoot. Dat was Het zieke kind (1875), nog altijd een van de topstukken van De Mesdag Collectie. Het zou de aanzet vormen tot een jarenlange samenwerking. Mancini stuurde Mesdag gedurende twintig jaar lang op bestelling zo’n vijftig schilderijen en ongeveer honderd tekeningen en pastels toe. Die hield Mesdag deels zelf, maar hij organiseerde ook (verkoop)tentoonstellingen. Opmerkelijk genoeg hebben de twee mannen elkaar nooit ontmoet.

Antonio Mancini, ‘Zelfportret met strootje’, ca. 1880, Privécollectie (met dank aan kunsthandel Bottegantica), Milaan

Voor het eerst in Nederland

Tot en met 20 september belicht De Mesdag Collectie in Den Haag het leven en werk van Mancini aan de hand van circa veertig schilderijen, pastels, tekeningen en brieven, waarvan negen werken uit eigen collectie. De tentoonstelling schetst een beeld van Mesdag als Mancini’s Haagse mecenas, van Mancini in zijn eenvoudige atelier in Rome en van de internationale beau monde die Mancini portretteerde in overweldigende buitenhuizen en stadspaleizen.

Werken als Zelfportret met strootje (ca. 1880, privécollectie, met dank aan kunsthandel Bottegantica, Milaan), Markies Del Grillo (1889, The National Gallery, Londen) en Portret van Hugh Lane (1906, Dublin City Gallery The Hugh Lane) zijn voor het eerst in Nederland te zien. Evenals twee van de borden die Mancini in restaurants beschilderde als hij platzak was, bij wijze van betaling.

Bijzondere schenking

Uniek in de tentoonstelling zijn twee brieven van John Jacobson, een jonge Nederlandse kunstenaar die in 1893 enkele maanden bij Mancini in Rome verbleef en hierover aan Hendrik Willem en Sientje Mesdag verslag deed. Hij beschrijft Mancini’s bijzondere manier van werken en zijn temperamentvolle karakter. Beide brieven zijn onlangs geschonken aan het Van Gogh Museum, beheerder van De Mesdag Collectie.

Publicatie

Bij de tentoonstelling verschijnt de publicatie Mesdag & Mancini, geschreven door gastconservator Adrienne Quarles van Ufford. Het boek belicht zowel de kunst van Mancini als zijn turbulente leven. Nederlands-Engelse uitgave, 96 pagina’s, rijk geïllustreerd, € 19,95. Uitgever: Van Gogh Museum. Boekhandelseditie: Waanders Uitgevers, Zwolle. ISBN 978 94 6262 298 2.

Veiligheid bezoekers

De veiligheid van de bezoekers en medewerkers staat voorop in De Mesdag Collectie. Om dit te garanderen zal het museum een beperkt aantal bezoekers per dag ontvangen. Tickets zijn uitsluitend via de website van het museum verkrijgbaar, hierdoor wordt het aantal bezoekers gereguleerd en verspreid over de dag.

Festival G10 van de Economie en Filosofie

Foto door cottonbro op Pexels.com

Op 4 en 5 september opent de G10 van de economie en filosofie plaats in Amsterdam met bijzondere bijdragen van Arnon Grunberg over ‘Battlefield New York’. Het woord economie in de titel* verwijst hierbij naar een tijd dat de Homo Universalis en niet de “expert” hoog in aanzien stond. * Voor meer informatie over het doel van de G10 van de economie en filosofie klik hier.

Yuval Harari is uitgenodigd om een exclusieve rede van ca 1 uur te houden over de kansen op verandering in westerse samenlevingen na Covid 19.

Wat is zo bijzonder aan onze tijd ? Waarom wordt deze zo instabiel door de oprukkende digitalisering en welke mogelijkheden te kiezen hebben we nog om een volledige digitale bewaking te ontkomen. Covid 19 is meer dan een virus: het markeert de overgang naar een nieuwe tijd. Hoe op deze tijd te anticiperen is de vraag die de G10 aan Harari gesteld heeft. 

Na de rede is er een 30 minuten Q and A via Livestream te volgen door in te loggen via de website van de G10.

De G10 brengt vele grote denkers naar Amsterdam en werd  gestimuleerd door de pandemie toegang te verlenen  tot de G10 en  Livestream mogelijk te maken om Live d.w.z. thuis ‘same time’  via een digitale connectie het event te kunnen meemaken.

Waar vindt het Plaats?
Zuiderkerk Amsterdam

Wanneer:
Vrijdag 4 en zaterdag 5 september 

Hoe kan ik het meemaken:
Gelimiteerde kaarten beschikbaar via de website.
Digitale connectie ook via de website vooraf aan te vragen.

Dodenherdenking 4 mei 2020

75 jaar vrijheid
We vieren dat we sindsdien weer in vrijheid leven, in het besef dat we samen verantwoordelijk zijn om vrijheid door te geven aan nieuwe generaties.

4 en 5 mei

Vanwege het coronavirus vindt de Nationale Herdenking op de Dam in Amsterdam in aangepaste vorm plaats, zonder publiek. Koning Willem-Alexander en koningin Máxima leggen een krans bij het Nationaal Monument. Minister-president Rutte, burgemeester Halsema van Amsterdam en voorzitter Verbeet van het Nationaal Comité zijn hierbij als enigen aanwezig. Tijdens de herdenking zal Koning Willem-Alexander een toespraak houden.

De Nationale Herdenking wordt live uitgezonden door de NOS.

“We roepen iedereen in Nederland op deze poster voor het raam te hangen, en erover te vertellen. Aan elkaar, en aan de volgende generatie. Want herdenken doen we niet alleen om terug te kijken, maar ook om de herinnering levend te houden en het verhaal iedere keer opnieuw te vertellen”, aldus Eddo Verdoner, initiatiefnemer en voorzitter van het CJO. 

Omdat iedereen zoveel mogelijk thuis moet blijven is de 4 en 5 mei raamposter een mooi initiatief, hier lees je er meer over.

Boekentip:

Boekentip – De Bosatlas van de Tweede Wereldoorlog

Het verhaal van 75 jaar vrijheid en strijd tegen onvrijheid in kaart en beeld

De Bosatlas van de Tweede Wereldoorlog

De omvangrijke Bosatlasfamilie is uitgebreid met De Bosatlas van de Tweede Wereldoorlog verkrijgbaar. Heldere kaarten, gedetailleerde infographics en authentiek fotomateriaal laten de Tweede Wereldoorlog op een nieuwe manier zien. Niet alleen de aanloop en de oorlogsperiode komen aan bod, maar ook de doorwerking in politiek en maatschappij tot op de dag van vandaag. De Bosatlas vertelt hiermee op de eigen kenmerkende wijze het verhaal over 75 jaar vrijheid en strijd tegen onvrijheid. De atlas is tot stand gekomen in samenwerking met Nationaal Comité 4 en 5 mei.

De Tweede Wereldoorlog: historische periode én schakelpunt in een eeuw wereldgeschiedenis
Uniek is het brede perspectief van De Bosatlas van de Tweede Wereldoorlog. Naast het vanuit diverse invalshoeken uitlichten van de vijf oorlogsjaren, laat de atlas ook zien hoe opkomende ideologieën in het interbellum, de periode tussen de Eerste en Tweede Wereldoorlog, de voedingsbodem leggen voor het grote conflict. En hoe sterk de oorlog ook na 1945 doorwerkt in de wereldpolitiek. Met een herschikking van de politieke wereldkaart, de oprichting van de Verenigde Naties, dekolonisatie-oorlogen, de Koude Oorlog en vredesmissies. Anno nu zijn de effecten nog altijd waarneembaar. De Bosatlas sluit af met een overzicht van vrijheid en onvrijheid in de huidige wereld en toont daarmee aan hoe bijzonder 75 jaar leven in vrijheid in Nederland is.

Grote militaire veldslagen en het leven van alledag
In compacte beeldverhalen brengt de atlas zowel grote militaire veldslagen als het leven van alledag in beeld. Verhalen over de Duitse inval, vervolging, collaboratie, verzet en de bevrijding. Als ook over de oorlog in Nederlands-Indië en de Japanse bezetting. En over vredesmissies, Srebrenica, internationale samenwerking, politieke, economische en individuele (on)vrijheid, herdenken en vieren. 

Een beeldverhaal over de Tweede Wereldoorlog in al zijn facetten
Aandacht is er voor onder een breed publiek bekende onderwerpen, zoals de inname van goederen zoals fietsen en klokken door de bezetter, de talloze restricties die de Joden kregen opgelegd en de naoorlogse berechting van collaborateurs. 

Ook belicht de atlas thema’s die een stuk minder bekend zijn. Om een uitkering te behouden, werkten veel Nederlanders vóór het uitbreken van de oorlog in Duitsland en zag de Duivenbrigade erop toe dat duiven niet langer uitvlogen. Het Kattenburgtransport – waarvan een zeldzaam reisverslag is teruggevonden – geeft een indringend beeld van de deportatie van Joden. De laatste Europese veldslag van de Tweede Wereldoorlog vond plaats op Texel, tussen Georgiërs en Duitsers.

De Bosatlas van de Tweede Wereldoorlog is ontwikkeld in samenwerking met het Nationaal Comité 4 en 5 mei ter gelegenheid van de viering van 75 jaar vrijheid. Het Nationaal Fonds voor Vrede, Vrijheid en Veteranenzorg (vfonds) maakt het mogelijk dat 10.000 exemplaren van de Bosatlas van de Tweede Wereldoorlog gratis worden verspreid onder alle scholen in het voortgezet onderwijs in Nederland.

De Bosatlas van de Tweede Wereldoorlog
Verkrijgbaar in de (online) boekhandel voor € 39,95 

Verhalen om nooit te vergeten.
Door Hare Koninklijke Hoogheid Prinses Mabel

Kom vanavond met verhalen
Hoe de oorlog is verdwenen, 
En herhaal ze honderd malen:
Alle malen zal ik wenen. 

Prinses Mabel.
Beeld: © RVD – Jeroen van der Meyde

Elke keer wanneer ik deze prachtige, laatste regels uit het gedicht Vrede van Leo Vroman lees, realiseer ik me weer hoeveel betekenis verhalen in mijn leven hebben. 

Het begon met de verhalen die mijn vader bij ons thuis aan tafel vertelde als hij terugkwam van de reizen die hij voor zijn werk naar Zuid-Amerika maakte. Ik was zeven, acht jaar oud, een kind nog. Door die verhalen ging ik al vroeg inzien dat er een wereld bestaat die zo volkomen anders is dan het Nederland waarin ik opgroeide: een wereld van armoede, waar je kunt sterven door een gebrek aan voedsel, waar scholen en ziekenhuizen geen vanzelfsprekendheid zijn. De meeste kinderen daar, begreep ik, zullen nooit dezelfde kansen hebben als mijn klasgenootjes en ik. 

Dat maakte een gevoel van onrecht in mij los. Waarom zou je achtergrond of geboorteplaats bepalend zijn voor je mogelijkheden in het leven? Hebben we niet allemaal recht op gelijke kansen? Ik was negen toen mijn vader onverwachts stierf. Maar zijn verhalen over ongelijkheid, armoede en onrecht zal ik mijn hele leven niet meer vergeten. Ze hebben hun stempel gedrukt op de manier waarop ik naar mensen en de wereld kijk, ze liggen ten grondslag aan vele van de keuzes die ik in mijn leven maak. 

Zo zijn mijn vaders verhalen over ongelijkheid en onrecht een belangrijke motivatie voor mijn huidige werk om een wereld zonder kindhuwelijken te bereiken. Ik ontmoet vaak kindbruidjes van dertien of veertien jaar, meisjes die van school zijn gehaald om te trouwen, die baby’s krijgen terwijl hun lichaam daar nog niet klaar voor is, en die vaak slachtoffer worden van huiselijk en seksueel geweld. Als mijn dochters toevallig elders in de wereld waren geboren, was dit dan hun lot geweest?, vraag ik me nu, als ouder van twee dochters, af.

Gecompliceerde werkelijkheid
En dan zijn er de verhalen die ik hoorde in New York, toen ik bij de Verenigde Naties stage liep tijdens mijn studie politicologie. Dat was in 1993. In het voormalige Joegoslavië – op zo’n twee uur vliegen van ons land – woedde een oorlog tussen bevolkingsgroepen die decennia lang vreedzaam naast elkaar hadden geleefd. Mensen werden verjaagd, verkracht en vermoord omdat ze tot een ‘andere’ etnische groep behoorden. Sarajevo, de multiculturele hoofdstad van Bosnië, werd belegerd door Servische troepen. Elke dag stierven er onschuldige mensen door kogels en granaten, of simpelweg door gebrek aan medicijnen. Naïef als ik toen nog was, dacht ik dat de Verenigde Naties een einde zouden maken aan geweld en oorlogsmisdaden. We hadden toch de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens waaraan alle landen zich ooit gebonden hebben? Werden in die Verklaring niet de fundamentele rechten van ieder mens gewaarborgd, zoals het recht om te leven in vrijheid en veiligheid?

Maar de werkelijkheid bleek stukken gecompliceerder. Vanaf de publieke tribune van de Veiligheidsraad hoorde ik gepassioneerde toespraken over vrede, vrijheid en gerechtigheid. Maar achter die grote woorden gingen vaak tegengestelde visies en belangen schuil. Voor het verwezenlijken van mensenrechten is iets heel anders nodig. Op de tiende herdenking van de Universele Verklaring zei de ‘founding mother’ Eleanor Roosevelt dat mensenrechten in het klein, dicht bij huis beginnen. Daar maken ze daadwerkelijk een verschil. ‘Concerted citizen action’ is hiervoor nodig: gezamenlijke inspanning van iedere burger. Als mensenrechten in ons dagelijks leven geen concrete betekenis hebben, hebben ze ook weinig gewicht elders in de wijde wereld, in de vergaderzalen waar de ‘grote’ beslissingen vallen. 

Mijn ervaringen bij de Verenigde Naties gaven bij mij de doorslag om me in mijn werk te gaan inzetten voor vrede en mensenrechten – want niets doen en, erger nog, niets willen doen, kon en kan ik niet uitstaan. Dat werk bracht me regelmatig in Sarajevo, waar ik met eigen ogen zag hoe gewone burgers, die zich niet konden verdedigen, soms als schietschijf werden gebruikt. Ik sprak slachtoffers van etnische zuiveringen en verkrachtingen en vroeg me vertwijfeld af hoe deze gruwelijke misdaden aan het eind van de 20ste eeuw vlak bij huis mogelijk waren. Er zou, zo hadden we sinds 1945 gezegd, in Europa toch ‘nooit meer oorlog’ zijn? 

Haat bestrijden
Er zijn meer verhalen die ik nooit zal vergeten. Daarvan is dit er één. In juni 2016, enkele dagen voor het Brexit-referendum, werd mijn lieve vriendin Jo Cox vermoord. Zij was moeder van twee jonge kinderen, en sinds een jaar lid van het Britse Lagerhuis. Dit was een politieke moord, uitgerekend in het land van de Bill of Rights, dat vaak als bakermat van de moderne democratie wordt gezien. Tijdens haar eerste speech in het parlement sprak Jo over de grote diversiteit in haar kiesdistrict, met woorden die niet vaak genoeg gehoord kunnen worden: ‘Er is zo veel meer dat ons bindt dan dat ons verdeelt.’ Jo was een levend en inspirerend toonbeeld van tolerantie, een verdedigster van mensenrechten en diversiteit, en een activiste tegen onrecht, discriminatie en haat. De moord was bedoeld om haar stem te smoren, maar het maakte dat miljoenen haar hoorden. 

Ik herinner me een van mijn laatste gesprekken met Jo, op haar gezellige woonboot in de Theems dicht bij Tower Bridge in Londen. We maakten ons zorgen over het toenemende populisme, de verharding van het politieke debat en het opstoken van haat tegen minderheden. Jo constateerde dat gevoelens van angst en onveiligheid, aangewakkerd door opportunisten op zoek naar macht, leidden tot meer agressie op sociale media en groeiende onvrede met de politiek. Ze vreesde dat deze ontwikkelingen uit de hand zouden kunnen lopen. Wij konden toen niet vermoeden dat zij enkele maanden later zelf het slachtoffer zou worden van extremisme en haat.

Familie en vrienden waren vastbesloten om deze politieke moord niet te laten leiden tot nog meer haat, want dat was precies wat de moordenaar met zijn daad beoogde. In de geest van Jo namen wij ons voor deze haat te bestrijden door het mobiliseren van liefde en empathie. In de dagen na haar dood organiseerden we een memorial op Trafalgar Square om Jo te herdenken en haar idealen te laten zegevieren. Sindsdien zijn er ieder jaar talrijke initiatieven in het hele Verenigd Koninkrijk om verschillende gemeenschappen samen te brengen en wederzijds begrip te bevorderen. De activiteiten variëren van theedrinken met eenzame buurtbewoners tot gemeenschappelijke dorpspicknicks en uitwisselingprogramma’s tussen bewoners van kiesdistricten die voor en tegen Brexit hebben gestemd. De gemene deler is het menselijk contact met ‘de ander’ en het stimuleren van empathie. Omdat, zoals Jo het zelf zei, we meer wel dan niet met elkaar gemeen hebben.

Niet vanzelfsprekend
Wat al deze verhalen vertellen, is dat vrede en vrijheid, democratie en mensenrechten, niet vanzelfsprekend zijn. Het kan zomaar anders worden, ook in landen met een oude democratische traditie en een solide rechtsstaat, zoals het Verenigd Koninkrijk. Of in ons eigen land. Denk aan de moorden op Pim Fortuyn, Theo van Gogh en recent Derk Wiersum. Het kan ook hier en nu gebeuren. We weten alleen nooit in welke vorm en uit welke hoek het komt. De Four Freedoms die President Franklin D. Roosevelt in 1941 formuleerde – de vrijheid van meningsuiting, de vrijheid van godsdienst, de vrijwaring van gebrek en de vrijwaring van vrees – zijn nog even actueel als tijdens de oorlog en vlak daarna, nu 75 jaar geleden.

In veel landen verhardt het politieke en maatschappelijke klimaat. Verschillen worden uitvergroot en mensen en bevolkingsgroepen tegen elkaar opgezet: Wij tegen Zij. Nationalisten en fundamentalisten van velerlei slag houden ‘de ander’ verantwoordelijk voor hun eigen gevoelens van ontheemding en onzekerheid, en stimuleren angst en haat op basis van identiteit. In hun verhalen wijken feiten voor beelden, en gemeenschappelijke waarden voor sentimenten.

Het voorspelbare gevolg is dat de maatschappelijke scheidslijnen scherper worden, en de samenleving minder tolerant en minder leefbaar. Het brengt ons verder af van de essentie van democratie: het recht op een andere mening, op het anders mogen zijn, op het jezelf kunnen zijn. Want democratie is meer dan: ‘de meerderheid beslist’. Respect voor ieder mens, voor minderheden is essentieel. Behoren we niet allemaal op bepaalde momenten in ons leven tot een minderheid? Het brengt ons ook verder af van waar de rechtsstaat voor staat: gelijke rechten voor iedereen en bescherming door de overheid van wie zwakker staan. Conflicten kunnen alleen worden opgelost als de vaak ongemakkelijke feiten mogen spreken, gemeenschappelijke waarden – zoals tolerantie, goede trouw en redelijkheid – het ijkpunt vormen en de geest van democratie en rechtsstaat gerespecteerd wordt.

Dagelijks onderhoud
Is het vijfenzeventig jaar na de bevrijding van Nederland nog nodig om onze vrijheid ieder jaar opnieuw te vieren? Ja! Onze vrijheid, onze democratie, onze rechtsstaat en onze vrije pers lijken zo normaal, maar zijn dat allerminst. Ze zijn fragiel en vergen daarom dagelijks onderhoud – door ons als collectief en door ieder van ons als individu. 

Het zijn de verhalen van mijn leven die mij hebben bijgebracht dat het behoud van onze vrijheid vereist dat we zelf voortdurend kritisch blijven denken en zelfkritiek niet uit de weg gaan. Niemand heeft de waarheid in pacht. We dienen ons bij alles te blijven afvragen wat de feiten zijn, wat we ergens van vinden, waarom we het ergens wel of niet mee eens zijn. Zo blijven we openstaan voor debat – en zal het nooit een schande zijn om je mening te herzien. 

Het in stand houden van onze vrijheid vergt dat we oog hebben voor onze medemens – ongeacht geslacht, huidskleur, achtergrond of geaardheid. We moeten ons uitspreken tegen intolerantie en haat. Want hoe kun je gelukkig zijn als jouw geluk ten koste gaat van het geluk van anderen? We kunnen alleen met elkaar samenleven als we een ander ook gunnen wat we voor ons zelf willen. Hoe kan een mens werkelijk vrij zijn als de ander dat niet is? Ware vrijheid verbindt. 

Maar waar ik het meest van overtuigd ben, is dat vrijheid niet gebouwd wordt op grote mooie woorden, maar tot stand komt door kleine concrete daden. Daden in ons eigen huis, onze eigen levens. Daden om conflicten – groot of klein – te voorkomen. Daden om onrecht, ongelijkheid en onderdrukking uit te bannen. Daden om je medemens te laten weten dat hij of zij telt – net als jijzelf.

Die daden – groot en klein – vormen de basis voor nieuwe verhalen. Verhalen om met elkaar te delen. Verhalen die ons verbinden.  

Kom vanavond met verhalen
Hoe de oorlog is verdwenen, 
En herhaal ze honderd malen:
Alle malen zal ik wenen.


Bron: 4 en 5 mei

Op 4 mei herdenken we de oorlogsslachtofferswaarbij rekening wordt gehouden met de maatregelen die nodig zijn om het coronavirus onder controle te krijgen. We herdenken samen in verbondenheid, ieder met zijn eigen herinneringen en gedachten.

Op 5 mei staan we stil bij het einde van de Tweede Wereldoorlog, nu 75 jaar geleden. Dat doen we in het besef dat vrijheid nooit vanzelfsprekend is. Vrijheid is kwetsbaar en vraagt verantwoordelijkheid van ons allen, juist nu er een beroep op ons wordt gedaan om goed voor elkaar te zorgen. 

De geniale mislukking van de middeleeuwen. Raoul Bauer

Verschijnt 12 maart bij Sterck & De Vreese

Historicus Raoul Bauer constateert dat de huidige beschaving haar immense kennis en groot technisch kunnen niet in dienst van, maar eerder ten koste van de mens gebruikt. Hij meent dat aan de basis van de huidige crisis een ontspoorde rationaliteit ligt die zijn oorsprong vindt in het twaalfde-eeuwse conflict tussen geloof en rede. 

Ongetwijfeld is de twaalfde eeuw een van de boeiendste perioden uit de westerse beschavingsgeschiedenis. Het was een tijd vol creatieve vernieuwing. Een periode ook waarin de ontmoeting tussen twee invloedrijke denkers plaatsvond. De geleerde Abelardus benaderde de werkelijkheid rationeel, de mysticus Bernardus van Clairvaux hechtte alleen waarde aan een religieus-intuïtieve kennis. Tussen beide genieën had het tot een vruchtbare dialoog kunnen komen. Het liep evenwel uit op een regelrechte confrontatie.

Abelardus werd weliswaar het zwijgen opgelegd maar zijn rationele zoektocht naar kennis en waarheid bleef overeind: geloof en rede, intuïtie en wetenschap werden voor eeuwen elkaars tegenpolen. Een evenwichtig mens- en wereldbeeld werd hierdoor vernietigd.

Raoul Bauer, historicus en doctor in de letteren, is emeritus hoogleraar cultuurgeschiedenis. Hij publiceerde bij uitgeverij Sterck & De Vreese eerder Karel de Grote en Niet meer blaffen naar de maan.

Raoul Bauer – De geniale mislukking van de middeleeuwen | Sterck & De Vreese | ISBN 978 90 5615 587 2 | paperback,  144 pagina’s | verkoopprijs € 17,50

De geniale mislukkig van de middeleeuwen is een bewerkte versie van een eerder verschenen boek van deze auteur. *  

* NB: een van de eerder verschenen boeken van Raoul Bauer is ‘De Twaalfde eeuw, een breuklijn in onze beschaving’. Dit boek is voor zover ik heb kunnen achterhalen alleen nog tweedehands verkrijgbaar.

BEELDMACHT – KUNST VAN KRITIEK IN TIJDEN VAN TIKTOK

7 maart 2020 T/M 24 MEI 2020
OFFICIËLE OPENING: VRIJDAG 6 MAART 17.30 UUR. 
U BENT VAN HARTE WELKOM!

BEELDMACHT toont werk van twintig internationale, hedendaagse kunstenaars die vraagtekens zetten bij de rol van kunst in een samenleving waarin de macht van het beeld bepalend lijkt.

Ontstaan in de jaren ’60 van de vorige eeuw, een comeback in de jaren ’90 en nu weer helemaal actueel. Het Frans Hals Museum presenteert in drie dynamische tentoonstellingen de stroming waarin kunstenaars de kunstsector en de rol van kunst in de maatschappij onder de loep nemen: institutionele kritiek.

De eerste tentoonstelling BEELDMACHT onderzoekt wat de plaats en betekenis is van kunst in een digitale samenleving die beheerst wordt door beeld. Het resultaat is een actuele internationale groepstentoonstelling van 20 hedendaagse kunstenaars, te zien van 7 maart tot en met 24 mei 2020 in het Haarlemse Frans Hals Museum, locatie Hal. 

Met werken van Andrea Fraser, Sarah Lucas en Tracey Emin uit de collectie van het Frans Hals Museum als vetrekpunt, verkent het drieluik Kunst van Kritiek wat ‘institutionele kritiek’ vandaag de dag is. ‘Institutionele kritiek’ is een kunstbeweging die tot bloei kwam in de late jaren ’60 met kunstenaars als Hans Haacke, Daniel Buren en Michael Asher en opnieuw in de jaren ’90 met kunstenaars als Andrea Fraser en Fred Wilson. De stroming neemt de werking van machthebbende kunstinstituten onder de loep, zoals musea, galeries en kunstbeurzen.

Sarah Lucas, Self Portrait with Fried Eggs, 1996, foto op aquarelpapier, 80 x 60 cm, collectie Frans Hals Museum.
Sarah Lucas, Self Portrait with Fried Eggs, 1996, photo on watercolour paper, 80 x 60 cm, collection Frans Hals Museum.

Directeur van het Frans Hals Museum Ann Demeester: “Institutionele kritiek geeft het publiek meer inzicht in de wijze waarop kunst wordt geproduceerd, getoond en geconsumeerd, wie daar welk belang bij heeft en waarom we bepaalde kunstvormen niet te zien krijgen in musea, galeries en andere instellingen.”

Met het project Kunst van Kritiek, dat bestaat uit drie tentoonstellingen, een publicatie en een publieksprogramma, laat het Frans Hals Museum zien dat de aanpak van deze kunstenaars nog steeds van groot belang is voor de huidige generatie kunstenaars. De culturele sector werd het afgelopen decennium steeds commerciëler en staat onder druk. Tegelijkertijd staat ook het uiten van kritiek op scherp, bijvoorbeeld in de discussies over #metoo, Brexit en het klimaat.

ROL VAN KUNST KRITISCH ONDER DE LOEP 
BEELDMACHT is de eerste van drie tentoonstellingen en presenteert kunstenaars die op een kritische manier de rol van kunst bevragen in het huidige beeld-gedreven tijdperk van sociale media en politieke onrust. De hedendaagse kunstenaars presenteren nieuwe en specifieke manieren om vragen te stellen bij de huidige tijdgeest. Wat heeft kunst bijvoorbeeld te maken met de miljoenen afbeeldingen die dagelijks gepost worden op Instagram? In de laatste jaren heeft digitale technologie niet alleen het dagelijks leven veranderd, maar ook de kunstwereld. Waar musea eerst een strikt anti-fotobeleid hadden, verwelkomen ze nu selfies. Ook museumcollecties die eerder enkel beperkt toegankelijk waren, zijn nu volledig online en gebruikers worden aangemoedigd om zoveel mogelijk te liken en te delen. Worden musea hiermee democratisch, of juist ‘contentfabrieken’ in dienst van sociale media?
In nieuwe social mediaplatformen speelt beeld een dominante rol, van Facebook naar Instagram, via Snapchat naar TikTok.

Hoe verhoudt het kunstveld, traditioneel hét domein voor beeldproductie, zich tot deze platformen? Kunstwerken van Dena Yago (1988, VS), Gina Beavers (1978, Griekeland), FLAME (opgericht in 2010 in Brussel), Jaakko Pallasvuo (1987, Finland)  en Louise Ashcroft (1983, Engeland) brengen belangrijke aspecten van dit nieuwe landschap in kaart en bespreken de rol van kunst daarbinnen.

Veel werken in BEELDMACHT  laten zien dat kunst en haar instituten -de kunstgeschiedenis, kunstenaars en musea- effect hebben buiten de grenzen van de kunstwereld, met gevolgen in de hele maatschappij. Zo verbindt Betty Tompkins de strategieën van de #metoo-beweging aan de kunstgeschiedenis en gebruikt Nora Turato de figuur van klokkenluider als evenbeeld van de kritische kunstenaar.

Betty Tompkins, Women Words (Rubens #3), 2018, acryl op boekpagina, 26 x 20 cm, Courtesy galerie rodolphe janssen and the Artist.
Betty Tompkins, Women Words (Rubens #3), 2018, acrylic on book page, 26 x 20 cm, Courtesy galerie rodolphe janssen and the Artist.

NIEUWE WERKEN EN AANKOPEN
Dena Yago (1988, VS) en Nora Turato (1991, Kroatië) maken beiden nieuw werk dat wordt opgenomen in de vaste collectie van het Frans Hals Museum. Yago maakt een muurschildering die specifiek aansluit op de context van de tentoonstelling. De mural lijkt op eerst gezicht een vrolijk stripverhaal  -de ideale achtergrond voor een museumselfie-  maar de inhoud heeft een venijnige ondertoon. Ara, een orchidee met een menselijk gedaante, is te zien als een verarmde creatieve ZZP’er. Ironisch genoeg is deze economisch onzekere vorm van bestaan grotendeels geïnspireerd op het verdienmodel van de kunstenaar.

Nora Turato’s nieuwe videofilm onthult de plekken van het Frans Hals Museum die de bezoeker normaal gesproken niet ziet: het depot, de opslagfaciliteiten en kantoorruimtes. De film is gebaseerd op de laatste scene in ‘The Laundromat’, een recent verschenen Netflix film waarin Meryl Streep de rol speelt van de klokkenluider die het Panama Paper-schandaal in gang zette. Het videowerk is geschoten in één onafgebroken take en toont Turato die een monoloog houdt terwijl ze zich door de verborgen ruimtes van het museum beweegt. Daarmee de vraag oproepend: lijdt transparantie tot waarheid?

Naast deze aankopen worden nieuwe werken getoond, speciaal gemaakt voor de tentoonstelling door A Maior (Portugal), Louise Ashcroft (1983, Engeland) en Jaakko Pallasvuo (1987, Finland).    

In de winkel van het museum zullen een speciale editie t-shirts van het merk PMS (PMS is een afkorting voor ‘Premenstrual Syndrome’, een project van de kunstenaar Marlie Mul) verkrijgbaar zijn.

KUNSTENAARS
A Maior, Louise Ashcroft, Gina Beavers, Tony Cokes, Tracey Emin, FLAME, Sylvie Fleury, Andrea Fraser, Florence Jung,  Sarah Lucas, Marlon Mullen,  Ima-Abasi Okon, Jaakko Pallasvuo, Heji Shin, Cole Speck, Tenant of Culture, Betty Tompkins, Nora Turato, Christine Wang, Dena Yago

De tentoonstelling is samengesteld door Melanie Bühler, conservator hedendaagse kunst bij het Frans Hals Museum en is onderdeel van het project ‘De Kunst van Kritiek’ dat uit 3 delen, een publieksprogramma en een publicatie bestaat. Onderdeel van de tentoonstelling is een publieksprogramma in samenwerking met de Gerrit Rietveld Akademie Amsterdam en het Goethe-Institut Niederlande.

BEELDMACHT 
Kunst van Kritiek in tijden van TikTok

7 maart t/m 24 mei 2020
Frans Hals Museum – HAL
Grote Markt 16
Haarlem

Gina Beavers, Mona Lisa Nail, 2015, acryl op doek, 61 x 45,7 cm, The Hott Collection, New York, foto: Jeff McLane.
Gina Beavers, Mona Lisa Nail, 2015, acrylic on canvas, 61 x 45,7 cm, The Hott Collection, New York, photo: Jeff McLane