Geluk in de kunst

glas-en-licht-brian-clarke Brian Clarke – is een ronduit geweldig en fascinerend beeldend kunstenaar, met belangstelling voor architectuur. Clarke heeft meegewerkt aan glas in lood, mozaïek en tapijtprojecten met een andere hoogstaande architecten als; Zaha Hadid, Norman Foster, Future Systems, ArataIsozaki en nog vele anderen. Wat hem motiveert in zijn werk is de gedachte achter de architectuur; architectuur als bakermat en een startpunt van een artistieke, poëtische ervaring, daar gaat hem om. Brian Clarke beschreef zichzelf ooit als “Een kunstenaar, in elk opzicht getrouwd met de architectuur.” En dit is wat hij zegt over over kunst maken en geluk zoeken/ervaren:

“Als je een moment hebt beleefd van wat mystici ‘gelukzaligheid’ noemen, als je plotseling en onverwacht toegang krijgt tot een ervaring die je kijk op de wereld verandert, geeft dat je een gevoel van vrijheid, van vrijheid van geest. Ik heb zo’n moment gehad waarop ik voelde dat je door de combinatie van architectuur en licht en kunst een glimp kon opvangen van het paradijs. Die momenten zijn er niet vaak, maar door elke dag kunst te produceren, in een vaste regelmaat, probeer je telkens weer opnieuw die ervaring wéér te benaderen.” Brian Clarke

Kleurig licht dat bijbleef

800px-Brian_Clarke

Britsh artist Brian Clarke in his studio – Fotocredit: Martin Booth

Soms zie je iets dat je jaren later nog bijblijft en dat is bij mij het geval met een tv-programma van de BBC over het werk van Brian Clarke ‘Colouring Light’ – van regisseur Mark Kidel, en in 2013 ook uitgezonden op NPO. Brian Clarke is beeldend kunstenaar, met belangstelling voor architectuur, hij ziet zichzelf als iemand die ‘de gaten inkleurt die architecten in muren openlaten’! Wat hem motiveert is de grote gedachte achter de architectuur*. Architectuur als bakermat en een startpunt van een artistieke, poëtische ervaring, daar gaat hem om.

Stained glass has the potential to contribute to the urban fabric of the 21st century as successfully as it did to the 15th …” Brian Clarke

Onbekend maar beroemd
Clarke is opgegroeid in een arbeidersfamilie in Lancashire, als een soort wonderkind. Zijn kunstenaarscarrière start met de eerst behaalde successen en resulteerde tot werken in Japan, Brazilië, de VS en Europa. Ten tijde van het maken van de documentaire was Clarke’s werk nog niet zo heel erg bekend onder het grote publiek maar absoluut geroemd en geliefd door verzamelaars, galeriehouders en kunstcritici om zijn prachtige glas-in-lood werken en de grote schilderijen.

Brian_Clarke_Spindles_Oldham (1)

The Spindles by Brian Clarke in his home town of Oldham, celebrating the music of Sir William Walton

Clarke versus Van Gogh 
Clarke werkt vanuit tradities maar zoekt ook gedreven naar nieuwe vormen van kunst, en zijn belangstelling strekt zich uit over vele gebieden. Hij tekent, ontwerpt en brand spectaculair geschilderd glas en zijn werk is overal te zien. Door de jaren heen vindt hij telkens opnieuw een totaal nieuwe kunstvorm uit, die hij zich volkomen eigen maakt (als een Van Gogh fan kan ik de neiging niet onderdrukken nu om hier een vergelijking te maken met Vincent van Gogh, ook Van Gogh heeft zijn leven lang steeds geprobeerd nieuwe technieken onder de knie te krijgen.

Self-Portrait_in_Front_of_the_Easel17

Vincent van Gogh – Self-portrait as an artist. January 1888.

Om groots te leven moet je groots denken
Zo werd Clarke ooit gevraagd een ontwerp van een raam te maken voor in het onderste deel – van een gedeelte – in de straat van het Victoria Quarter een winkelcentrum in Leeds en ontworpen door de grootse Edwardiaanse architect Frank Matchan. Clarke stelde daarop voor de gehele straat met glas te overkoepelen en heeft over het ontwerp een huid van kleur aangebracht.

Clarke als filosoof
Behalve dat de documentaire je laat zien dat Clarke een veelzijdig kunstenaar is, waren er ook prachtige filosofische uitspraken over het leven uit te halen. Zoals deze ontboezeming bijvoorbeeld:

“Als je een moment hebt meegemaakt waarin je wat mystici ‘gelukzaligheid’ noemen hebt ervaren, als je plotseling en onverwacht toegang krijgt tot een ervaring die je kijk op de wereld verandert, geeft dat je een gevoel van vrijheid, van vrijheid van geest. Ik heb zo’n moment gehad waarop ik voelde dat je door de combinatie van architectuur en licht en kunst een glimp kon opvangen van het paradijs. Die momenten zijn er niet vaak, maar door elke dag kunst te produceren, in een vaste regelmaat, probeer je telkens weer opnieuw die ervaring wéér te benaderen.”

Passie en paradijs
Mij inspireren de uitspraken in de documentaire misschien nog wel meer dan de kunstobjecten, want zonder zo’n instelling, insteek en passie zou Clarke nooit zijn werk hebben kunnen maken. En ik wens iedereen dan ook zijn eigen passie en stukje van het paradijs dat scheppen en creëren heet toe.

Tip:
Clarke on Facebook

NB:
Deze blogpost is eerder verschenen op de oude website van Bloggend Bewegen – LiRiAn Art

Toelichting
*Architectuur is de kunst en wetenschap van het ontwerpen van de gebouwde omgeving; inclusief steden, gebouwen, interieurs, landschappen, meubelen, objecten enzovoort.

 

Over zingeving, geluk en betekenis

 “De zon smelt Moskou aaneen tot een vlek die als een dolle tuba heel het innerlijk doet vibreren. Roze, lila, gele, witte, blauwe, pistache-groene, vuurrode huizen, kerken, het razend groene gras… Dit tijdstip te schilderen leek me het onmogelijkste en hoogste geluk voor een kunstenaar” – Wassily Kandinsky, Russisch abstract schilder 1866-1944

Jean-Baptiste Pater - Gathering of Actors of the Comédie-Italienne in a Park De Fransman Jean-Baptiste Joseph Pater, geboren op 29 december 1695 in Valenciennes (Valencijn) overleed op deze dag, 25 juli in het jaar 1736.

De meester en de leerling
Jean-Baptiste Pater was de zoon van een beeldhouwer, die door zijn vader opgeleid werd in het vak. In 1713 was hij in Parijs een korte periode in de leer bij de 18e eeuwse Franse kunstenaar Jean-Antoine Watteau en in 1728 werd hij benoemd tot academicus. Behalve landelijke feesten, landschappen, portretten en arcadische taferelen vervaardigde Pater ook de illustraties bij de fabels van Jean de La Fontaine.

Baas boven baas
Jean-Baptiste was een trouw volger van Watteau’s stijl en ook diens enige leerling. Watteau op zijn beurt was geïnspireerd en opgeleid door de veelzijdige, decorateur, graveur en kunstschilder Claude Gillot (1673-1722).  Claude Gillot was de eerste kunstenaar die scènes uit toneelvoorstellingen schilderde en als etser heeft hij grote invloed gehad op de ontwikkeling van de grafiek in Frankrijk. En het was ook Gilliot die aan de wieg van de ontwikkeling van de fête galante heeft gestaan.* Een genre dat later door zijn beroemde student Jean-Antoine Watteau verder ontwikkeld zou worden.

Isabelle_Plays_Guitar_for_Pierrot_and_Scaramouche_MET_DP815062

Claude Gillot – Isabelle Plays Guitar for Pierrot and Scaramouche

De thematiek van de liefde
Watteau werd vooral bekend door zijn zogeheten * ‘fêtes galantes‘ een romantisch genre uit de 18e eeuwse Franse schilderkunst, met taferelen van elegant geklede mensen die zich in de buitenlucht vermaken met muziek, dans en geflirt. De kleurige schilderijen weerspiegelde een droomwereld die Watteau voor ogen had. Jean-Antoine Watteau (1684-1721) was een geweldige en een van de beste tekenaars van de 18e eeuw. Het Teylers Museum zegt over Watteau:

Baanbrekend en een van de belangrijkste schilders uit de kunstgeschiedenis, dat is Jean-Antoine Watteau – bron

De inspiratiebron voor het schilderwerk van Watteau waren figuurstudies. Na zijn dood liet hij weinig schilderijen maar wel honderden tekeningen na.

Wanneer hij de aandrift voelde tot het maken van een schilderij, baseerde hij zich op studies in zijn tekenboek” – aldus een tijdgenoot van Watteau

Zowel Jean-Antoine Watteau als Jean-Baptiste Pater zijn de geschiedenis ingegaan als kunstschilders uit de periode van de rococo; een decoratieve stijl uit het begin van de 18e eeuw, die volgde op de barok stijl. Rococo is afgeleid van roc (rots) en coquilles (schelpmotief) die in de 18e eeuwse barok met name in de toegepaste kunst veel gebruikt werd. Deze Europese stijlperiode in de beeldende kunsten beleefde haar hoogtepunt tussen 1730 en 1760.

1024px-The_Toilet_of_Venus,_by_François_Boucher

Francois Boucher, The toilet of Venus – olieverf , 1751. Boucher was eveneens een rococo-schilder, bekend geworden door zijn lieflijke, zoete schilderijen met een sensuele ondertoon.

Geluk of betekenis
Wat deze stijl en tijd typeerde was de zoektocht naar, en het vastleggen van, geluk voor mensen uit de hogere klasse. Iets wat een parallel oplevert met onze tijd waar het zoeken naar geluk de hoogste graal lijkt te zijn en de dagelijkse realiteit lijkt te verdringen 😉 Misschien is het zoeken naar betekenis wellicht een beter alternatief voor onze eeuwige zoektocht naar geluk.

Filmtip
9200000038297827 Hoewel een zoektocht op zich natuurlijk heel interessant kan zijn en in de film: Hector and the Search for Happiness – Een zoektocht naar geluk – ook nog eens een keer verrassend uitpakt. Zo blijkt geluk o.a. weten hoe je het leven moet vieren te zijn.