KONING OPENT MUSEUM DE LAKENHAL IN LEIDEN

Woensdag 19 juni 2019 heeft Zijne Majesteit de Koning het vernieuwde Museum De Lakenhal in Leiden geopend. Het museum opende op 20 juni om 10:00 uur haar deuren voor het publiek na een sluiting van ruim 2 jaar. Gedurende die sluiting is het museum grondig gerestaureerd en uitgebreid.

Koning opent Museum De Lakenhal in Leiden (foto: Jorrit Lousberg)

Voor de openingshandeling door de Koning schreef het museum een sleutel-ontwerpwedstrijd uit voor basisschoolleerlingen in Leiden. Maar liefst 17 scholen deden mee aan de wedstrijd. Het winnende ontwerp en diens ontwerpers speelden een prominente rol in de opening. De sleutel voorzien van het winnende ontwerp werd samengevoegd met een tweede sleutel, waarmee zich het symbool van de stad ontvouwde en het museum symbolisch werd geopend. De drie winnaars uit groep 7 van basisschool De Arcade verrichtten samen met de Koning deze openingshandeling.

Tijdens de daarop volgende rondleiding nam de Koning kennis van het topstuk ‘Het Laatste Oordeel’ van Lucas van Leyden, de collectiepresentatie Het Beleg en Ontzet van Leiden en kreeg hij het Nieuw Leids Laken te zien, dat door vijf hedendaagse ontwerpers en kunstenaars is ontwikkeld op basis van oude Leidse ambachten en nieuwe technieken. Ook bracht hij een bezoek aan het nieuwe educatie-atelier waar de klas van de ontwerpers een workshop volgden.

Koning Willem-Alexander krijgt toelichting bij ‘Het Laatste Oordeel’ door conservator Christiaan Vogelaar en directeur Meta Knol (foto: Jorrit Lousberg)

Dankzij de restauratie en uitbreiding is balans tussen verschillende tijdlagen, volgens het principe ‘eenheid in verscheidenheid’, opnieuw ontstaan. In het prachtig gerestaureerde museumcomplex is een rijke keuze uit de collectie beeldende kunst, kunstnijverheid en geschiedenis te zien aan de hand van zeven kernverhalen. Tien hedendaagse kunstenaars en vormgevers kregen de opdracht om in het kader van de restauratie en uitbreiding een bijzondere toevoeging te doen in het gebouw. In de nieuwe tentoonstellingszalen zijn ruimtelijke stillevens van de Belgische fotografe Karin Borghouts te zien en werk van beeldend kunstenaar Marjan Teeuwen.

Museum De Lakenhal wil zoveel mogelijk verschillende mensen met nieuwe ogen naar het Leidse verleden laten kijken. Museum De Lakenhal is een inclusief, gastvrij museum waar iedereen welkom is, ongeacht leeftijd, culturele of maatschappelijke achtergrond of beperking.

Tijdens een bruisend openingsfestival van 20 tot en met 23 juni is het museum gratis toegankelijk, met een speciaal programma vol Leidse verrassingen. Bekijk het volledige programma.

Pop-up tentoonstelling ‘Alle Einsteins’ in Rijksmuseum Boerhaave

Pop-up tentoonstelling ‘Alle Einsteins’ in Rijksmuseum Boerhaave

Op 29 mei 1919, werd Einsteins Algemene Relativiteitstheorie voor de eerste keer bevestigd. De foto van een zwart gat bevestigde Einsteins voorspelling vorige maand opnieuw. Naar aanleiding van deze twee gebeurtenissen presenteert Rijksmuseum Boerhaave voor het eerst de gehele verzameling handgeschreven brieven en documenten van Einstein bij elkaar. Ze verbinden het verleden met het heden en tonen het genie achter de Algemene Relativiteitstheorie, en zijn bijzondere band met Leiden en Nederland.

Robbert Dijkgraaf

Een van de originele brieven van Einstein die zich in de collectie van Rijksmuseum Boerhaave bevindt, is op verzoek van oud-museumdirecteur Maria Rooseboom door Einstein geschreven vanuit het Institute for Advanced Study in Princeton. Rooseboom vroeg Einstein om zijn herinneringen aan de wereldbefaamde Nederlandse natuurkundige Hendrik Antoon Lorentz op schrift te stellen ter ere van zijn 100ste geboortedag. Vanwege het bijzondere feit dat Robbert Dijkgraaf nu huist in werkkamer van Einstein in Princeton, vroeg de huidige museumdirecteur Amito Haarhuis hem om te reflecteren op de samenkomst van het 100-jarige jubileum en de revolutionaire foto van een zwart gat, en hoe beide gebeurtenissen een verificatie zijn voor de Algemene Relativiteitstheorie van Einstein. Eerder noemde Dijkgraaf de samenkomst van deze gebeurtenissen een ‘kosmische coïncidentie’.

Telegram van Hendrik Lorentz aan Albert Einstein, 22-09-1919

Telegram uit 1919

Topstuk in de pop-up tentoonstelling is het telegram van 22 september 1919 van Lorentz aan Einstein. Hiermee bracht hij Einstein op de hoogte dat zijn voorspelling klopte. Eén van de voorspellingen van de Algemene Relativiteitstheorie is het afbuigen van lichtstralen die langs de zon scheren. Tijdens de zonsverduistering van 29 mei 1919 wist een Britse eclips-expeditie onder aanvoering van Arthur Eddington de afbuiging te meten. Dit was de eerste waarneming die Einsteins voorspelling bevestigde. Zo kort na de Eerste Wereldoorlog was er echter geen rechtstreeks telegraafverkeer mogelijk tussen Eddington en Einstein. Daarom trad Lorentz op als contactpersoon tussen de Engelse en Duitse geleerden. Einstein schreef op de achterkant van het telegram een kladje voor zijn telegrafische antwoord: “Hartelijk dank U en Eddington. Groeten Einstein.”

Afbeelding: Telegram van Hendrik Lorentz aan Albert Einstein, 22-09-1919

Overige stukken in de tentoonstelling zijn handgeschreven correspondentie van Einstein aan wetenschappers in Nederland, waaronder Lorentz, Kamerlingh Onnes en Ehrenfest. Ook zijn er brieven aan Tatyana Afanassjewa, Adriaan Fokker, Jules Verschaffelt, August Vermeylen, Eli Bromli en Constant Delprat.

Afbeelding: Albert Einstein met Hendrik Lorentz, 1921

De pop-up tentoonstelling is van 30 mei tot en met 27 oktober 2019 te bezichtigen in Rijksmuseum Boerhaave in Leiden.

Afbeelding: Envelop brief Albert Einstein aan weduwe Heike Kamerlingh Onnes, 25-02-1926

RIJKSMUSEUM BOERHAAVE WINT EUROPEAN MUSEUM OF THE YEAR AWARD 2019

Directeur Amito Haarhuis neemt de Museum of the Year Award 2019 in ontvangst

Rijksmuseum Boerhaave is zaterdagavond uitgeroepen tot European Museum of the Year. Dit is de oudste en meest prestigieuze museumprijs in Europa. De internationale jury roemt het geheel vernieuwde wetenschapsmuseum in Leiden: “The exceptional public quality of this museum results from its artful approach to communicating science. Important and beautiful objects are interpreted using the latest technologies and the personal stories of those driven by a passion for the pursuit of knowledge. The result is science with a human face, inspiring curiosity and amazement as well as engaging a wide public in debates on important scientific and ethical questions issues of our time.”

Directeur Amito Haarhuis nam de prijs in ontvangst tijdens EMYA 2019 in Sarajevo. “Dit is een groot compliment. Bezoekers laten ons al dagelijks merken dat ze het vernieuwde museum enorm waarderen; iets waar we ongelooflijk trots op zijn. Ook ontvangen we veel collega-musea die inspiratie bij ons opdoen voor vernieuwingen in hun museum. Deze prijs is echt de kers op de taart.”

De prijs werd uitgereikt door het European Museum Forum, dat onder de Raad van Europa valt en de prijs al sinds 1977 uitreikt. Jaarlijks beloont de jury innovatieve ontwikkelingen die de publieke kwaliteit verhogen en een grote invloed kunnen hebben op het nationale en internationale vlak. Dit jaar waren er 40 genomineerde musea. De laatste Nederlandse winnaar was het Rijksmuseum in 2015. Afbeelding: Anatomisch Theater, Rijksmuseum Boerhaave

Prijswinnende vernieuwingen Rijksmuseum Boerhaave onderging een grondige renovatie en greep die gelegenheid aan om het opnieuw in te richten. De presentatie van de vaste collectie is nu op de eerste verdieping en de tijdelijke tentoonstellingen op de begane grond. Ook is er een nieuwe museumwinkel, museumcafé en zalen voor lezingen en evenementen. Afbeelding: Grote vragen, Rijksmuseum Boerhaave. Foto Mike Bink

De presentatie van de vaste collectie kreeg een complete make-over. Het is nog net zo esthetisch als voorheen, maar is nu gericht op een breder publiek. De voormalige chronologische opzet heeft plaatsgemaakt voor een heldere indeling in vijf thema’s; ieder met een eigen sfeer: Gouden Eeuw, Ziekte & Gezondheid, Machtige Verzamelingen (over de verlichting), Water, Elektriciteit & Data (over technologie) en Grote Vragen (over moderne wetenschap). Afbeelding: Ziekte en Gezondheid, Rijksmuseum Boerhaave. Foto Mike Bink

De wereldberoemde objecten zijn verrijkt met films, animaties, replica’s die de bezoeker mag aanraken, digitale magazines met additionele informatie, verhalen van patiënten en educatieve games. Op die manier komt de rijkdom aan verhalen achter de collectie tot leven en wordt het verleden verbonden met het heden en de toekomst. Afbeelding: Arm van Vesalius, Rijksmuseum Boerhaave. Foto Fred Ernst

“Net als wetenschappers zijn wij ongelooflijk gepassioneerd met ons werk bezig. We hebben een unieke collectie en door het vertellen van de verhalen achter de objecten en achter de wetenschappers leggen we de verbinding met het leven van de bezoekers.“, aldus directeur Amito Haarhuis. Afbeelding: Machtige Verzamelingen, Rijksmuseum Boerhaave. Foto Mike Bink

ARTIST IN RESIDENCE SEBASTIÉN CARRÉ MAAKT NIEUW WERK IN TENTOONSTELLING SIERADEN

Persbericht, 08-02-2018

In de tentoonstelling SIERADEN – makers & dragers in Museum Volkenkunde, werken er vijf hedendaagse sieradenmakers een maand lang in een atelier in de tentoonstelling aan nieuw werk. Zij laten zich inspireren door de uitgebreide sieradencollectie van het Tropenmuseum, Afrika Museum en Museum Volkenkunde. Op deze manier wordt er met een nieuwe blik gekeken naar de soms eeuwenoude technieken en onbekende materialen die in de collectie besloten liggen. Deze maand is de beurt aan de Franse sieradenontwerper Sébastien Carré. Zijn atelier is open voor een meet and greet van donderdag tot en met zondag tussen 12:00 en 14:00 uur.

2314-448e98d5167f59be5cf4f68d7bf40637
Sébastien Carré in het Atelier. Foto: Museum Volkenkunde

Sébastien Carré
De sieradencollectie van de musea is een bron van informatie over materialen, technieken, maar ook over creativiteit en innovatie van mensen uit de hele wereld. Sébastien Carré: “De tentoonstelling op zich is een enorme bron van inspiratie en ik bezoek vaak enkele stukken die ik het meest waardeer en beter wil begrijpen. Hierdoor ontdek ik nieuwe manieren om verschillende betekenissen, patronen of creatieprocessen te gebruiken. Mijn inspiratie voor de ketting die ik maak, komt van over de hele wereld, sommige technieken zijn te vinden in Afrika, Azië, Europa of Amerika, maar ik ben ook beïnvloed door het publiek dat elke week naar de studio komt en de daaruit voortvloeiende discussies.”

Sébastien Carré mengt textieltechnieken zoals weven, borduren en haken om complexe sieraden van textiel en kralen te maken. Het menselijk lichaam en vooral de werking van zijn eigen lichaam, inspireert Sébastien Carré. Met het maken van sieraden probeert Carré vat te krijgen op de ziekte van Crohn, bij hem vastgesteld in 2012. Materialen als koper, edelstenen en Japanse lak kiest Carré om hun medicinale werking; het zijn voor Carré sjamanistische materialen die hij gebruikt om zijn ziekte te bezweren.
De deuren van het atelier van de Artist in Residence staan open op do t/m zo 12.00-14.00 uur. Geinteresseerden kunnen hier de sieradenmakers ontmoeten en aan het werk zien.

2314-97c362f8569c1a759ff770ea8649ea31.jpg
Sébastien Carré aan het werk in het Atelier. Foto: Museum Volkenkunde

Artist in Residence

Gedurende de hele looptijd van de tentoonstelling werkt er een sieradenmaker in het atelier in de tentoonstelling. De Nederlandse sieradenmaker Karin Herwegh beet het spits af. Na Sébastien Carré is de beurt aan de Duitse Amélie Spitz, zij vermengt traditionele goudsmeedtechnieken met moderne technieken. De Canadeese Aurélie Gauillaume werkt van 5 t/m 29 april in het atelier en maakt gebruik van de techniek van cloisonné emaille, waarbij met draad motieven op een ondergrond worden bevestigd die worden opgevuld met gekleurd glaspoeder. De reeks wordt afgesloten door de Mexicaanse Alejandra Solar. Zij maakt vrijwel al haar sieraden van ruwe edelstenen waarop ze met speciale printtechnieken afbeeldingen plaatst.


2314-8478302c0cba9f0a21ef8fc5af85deb8.jpg
Campagnebeeld Sieraden: Samburu meisje. Foto: Mario Gerth

Tentoonstelling SIERADEN – makers & dragers
De tentoonstelling SIERADEN – makers & dragers is de grootste verzameling sieraden in een Nederlands museum ooit. Sieraden uit de museumverzameling aangevuld met hedendaagse sieraden van toonaangevende ontwerpers uit de hele wereld, meer dan 1000 in totaal, staan garant voor volop kijkplezier, verbazing en bewondering. Behalve ‘hoe mensen zich wereldwijd versieren’, zoomt de tentoonstelling ook volop in op de makers, maaktechnieken en bijzondere verhalen. De tentoonstelling is nog te zien tot en met zondag 3 juni.

Microscoop finalist in het Pronkstuk van Nederland

De microscoop van Antoni van Leeuwenhoek is winnaar in de categorie
‘ontwerp’ van het Pronkstuk van Nederland en daarmee door naar de eindfinale maakte presentator Jort Kelder dinsdagavond, 23 januari 2018, in de tv-uitzending bekend.

Het eenvoudige ontwerp van een van de belangrijkste Nederlandse uitvindingen laat zien waar het in de wetenschap om draait: nieuwsgierigheid, lef, creativiteit en
doorzettingsvermogen.

Met zijn microscoop ontdekte Antoni van Leeuwenhoek in 1673 een compleet nieuwe wereld en zag als eerste bacteriën. Of dit grensverleggende microscoopje als winnaar uit de bus komt, bepaalt Nederland!

Wilfred de Bruijn pleit als ambassadeur voor de microscoop als hét Pronkstuk
van Nederland

Rijksmuseum Boerhaave
Voor zover bekend zijn er 11 microscopen bewaard gebleven. Rijksmuseum
Boerhaave heeft er vier in de collectie. Met een collectie die vijf eeuwen
onderzoek en innovatie toont, en een intensieve samenwerking met
kopstukken uit de wetenschap van vandaag, biedt Rijksmuseum Boerhaave
bezoekers van alle leeftijden een intrigerende kijk in de wereld van
wetenschap en geneeskunde. Onder de getoonde topstukken bevinden zich
de microscopen van Antoni van Leeuwenhoek.
Bron en foto: PERSBERICHT Rijksmuseum Boerhaave  Museum Boerhaave krijgt Van Leeuwenhoek microscoop in bruikleen
Uitgelichte foto: Rob Koopman via Wikimedia


Woensdag en donderdag worden de winnaars in de categorieën Erfgoed en Kunst gekozen. Kijk om 21:10 uur naar NPO 2 en stem op uw favoriet. Op vrijdag kiest het publiek de overall winnaar; het pronkstuk van Nederland. U kunt dan online of – tijdens de live-uitzending – telefonisch stemmen op uw favoriete object.

Woensdag 24 januari: Finale categorie Erfgoed
Donderdag 25 januari: Finale categorie Kunst
Vrijdag 26 januari: Grande finale met verkiezing van het pronkstuk van Nederland

Bron en foto: Pronkstuk van Nederland

 

Magdalena Moons, heldin van het Leids ontzet

1280px-Veen01

Leidens ontzet door Otto van Veen

Watermanagement is van alle tijden
Zo bleek in de strijd tegen de Spanjaarden het onder water zetten van land een briljante inval van de Watergeuzen. Waren eerder Den Briel en Alkmaar (1573) al veroverd met behulp van water, in 1574 wordt deze goede tactiek nog een keer toegepast. En wel wanneer de stad Leiden omsingeld en belegerd is door moordlustige Spaanse troepen die zich veilig verschanst hebben in verdedigingswerken die zij om de stad heen hebben gebouwd. De Spanjaarden willen net zolang wachten tot de bevolking zich uitgehongerd overgeeft.

Een tocht met hindernissen
De Watergeuzen beggars of the sea besluiten om verderop bij Rotterdam en Gouda de dijken door te steken van de Maas en de Hollandse IJssel, om zo met schepen naar Leiden te varen en daarna de Spanjaarden aldaar te kunnen verjagen. De Watergeuzen varen met duizenden soldaten, galeien en boten over de weilanden van Holland naar het inmiddels half uitgehongerde Leiden. De tocht gaat echter heel langzaam vanwege veel problemen die zich opdoen onderweg, de schepen komen in de eerste weken nog geen 750 meter per dag vooruit.

Leidens beleg en ontzet
Pas als de wind draait en er een Zuidwesterstorm opsteekt volgt er een heuse overstroming en gaat het alsnog in hoog tempo richting Leiden. De Spaanse troepen worden totaal onverwacht overvallen en verlaten met grote spoed hun verdedigingsschansen. En ook al is het een maand later dan de Watergeuzen hadden gehoopt, in de nacht van 2 op 3 oktober 1574 wordt Leiden dan eindelijk toch echt ontzet.

Leidens Ontzet – Animatiefilm gemaakt door devrijervandongen
Tekst loopt door onder de video en foto

Magdalena Moons, heldin van Leidens ontzet
Iemand die een cruciale rol speelde bij het ontzet van Leiden was een jonge vrouw uit Den Haag, Magdalena Moons (1541-1613). Zij groeide op in Den Haag in een grafelijk milieu. Ten tijden van de zomer van 1574 was zij de geliefde van een Spaanse bevelhebber en! de vrouw die de stad Leiden zou gaan redden van de ondergang door te gaan onderhandelen met haar verloofde, de Spaanse legerleider Valdez. Het lukte haar om Valdez zo van een voorgenomen bestorming af te houden.

800px-Magdalena_Moons_&_Francisco_Valdez

  Magdalena Moons is een van de twee bekendste heldinnen uit de Tachtigjarige Oorlog, de andere heldin was Kenau Simonsdr. Hasselaer (1526-1588)

Bekend en beroemd
Het levensverhaal van Magdalena Moons is uitgebreid lezen in het digitale Vrouwenlexicon van Nederland. En al in 1823 schreef de Oranjegezinde en conservatieve dichter Willem Bilderdijk (één van de meest invloedrijke figuren in de negentiende eeuw) ter ere van Magdalena Moons het volgende gedicht:

Willem_Bilderdijk_(1756-1831),_by_Charles_Howard_Hodges

Op Jonkvrouwe Magdalena Moons, Leydens behoederesse.
Geen bloedig slagzwaard, neen, geen staal is ’t maagdlijk wapen;
De tederheid van ziel, zie daar uw boezemschat,
En schoonheid is ’t geweer waarmeê gy werdt omschapen,
Verwinsters van ’t Heelal, wanneer ge in ’t aanzijn tradt.
Één opslag van uw oog legt woedde en bloeddorst neder;
De bede, uw mond ontvloeid, is onweêrstaanbre dwang:
Dit Egis, eedle MOONS, gaf Holland Holland weder;
Dit stuitte ’t doodlijk uur van Leydens ondergang.

En  in 1826 sprak een bewonderaar deze lovende woorden over haar:

Geen moed noch leven, maar wat oneindig meerder zegt,
hare liefde aan het Vaderland ten offer bracht

Wist je dat
LeidenFlag Op 13 mei 1886 werd de ‘3 October Vereeniging‘ opgericht. Sinds die tijd draagt de vereniging zorg voor de organisatie van alle officiële evenementen op 3 oktober.

Persbericht
“De Universiteit Leiden heeft een nieuwe leerstoel, Magdalena Moons, vernoemd naar een belangrijk icoon van Leidens ontzet. De nog te werven hoogleraar op deze leerstoel zal het onderzoek stimuleren naar de geschiedenis van de rijke stadscultuur van Leiden. Het initiatief voor deze bijzondere leerstoel komt van oud-bestuursleden van de 3 October Vereeniging en versterkt de band tussen stad en universiteit.”
Bron: Sleutelstad.nl

Terugkijken
1280px-Erwin_Olaf  In 2011 maakte de befaamde Nederlandse fotograaf Erwin Olaff voor de tentoonstelling: Vrijheid! Leidens Ontzet 1574-2011 in opdracht van De Lakenhal en de Leidse Universiteit  de fotoreeks ‘Leidens Beleg en Ontzet’. De foto’s behandelen een belangrijke gebeurtenis uit de Nederlandse geschiedenis: de belegering van Leiden door het Spaanse leger en de grote opluchting van de stad toen deze op 3 oktober 1574 door de geuzen (Nederlandse edelen die tegen de Spanjaarden vochten) ontzet werd.

Haring, hutspot en klapstuk
De geuzen hadden haring en wit brood meegenomen om aan de uitgehongerde Leidenaren te kunnen geven. Het verhaal gaat dat een jongen in een legerkamp buiten de stad een pot met nog warm eten (zo snel waren de Spanjaarden gevlucht voor het water) vond met daarin een  heerlijke maaltijd: hutspot (zie recept hieronder).
En zo wordt nog steeds ieder jaar op 3 oktober het Leidens ontzet gevierd; met haring en hutspot. 

800px-Waag_Leiden_015

De Waag, Leiden in 2007 – Foto: Michiel1972

Recept
Hutspot met klapstuk

Monumentale kunst uit wederopbouw in kaart

Leiden brengt monumentale kunst in kaart

Monumentale kunst is gebouwgebonden kunst, het gaat dan om kunstwerken die onderdeel vormen van een gebouw.

Gemeente Leiden heeft als een van de eerste gemeenten in Nederland de monumentale kunstwerken uit de wederopbouw periode goed in beeld weten te brengen, oftewel in kaart gebracht.

Bron: Monumentale kunst uit wederopbouw in kaart