Leonardo da Vinci tentoonstelling, Teylers Museum

Woensdag 2 mei 2018 was het precies 499 jaar geleden dat Leonardo da Vinci (1452-1519) overleed. Teylers Museum in Haarlem geeft op 5 oktober de aftrap voor een wereldwijd Da Vinci jaar met tentoonstellingen, symposia en andere activiteiten vanwege het 500ste sterfjaar van Leonardo. Met bruiklenen uit o.a. Londen, Turijn, Parijs, Boedapest en Florence organiseert het museum een imposante tentoonstelling met werk van de meester waarvan het overgrote deel nog nooit in Nederland te zien is geweest.

Een van de topstukken is de studie van het gezicht van een jonge vrouw; waarschijnlijk een voorstudie voor het schilderij de Madonna in de grot dat nu in het Louvre in Parijs hangt. Bezoekers kunnen vanaf 22 augustus online kaarten bestellen. De tentoonstelling is te zien van 5 oktober 2018 tot en met 6 januari 2019. 

Studie jonge vrouw.jpg

Leonardo da Vinci (1452-1519), Hoofd van een jonge vrouw, driekwart naar links; Metaalstift; 181 x 159 mm; Biblioteca Reale, Turijn

Teylers Museum laat tijdens de tentoonstelling meer dan 30 originele tekeningen zien van Leonardo da Vinci. Uitgangspunt voor de tentoonstelling is de menselijke emotie in de tekeningen van de kunstenaar. Hij was de eerste in zijn tijd die ‘echte’ voorbeelden van de straat nam, en deze mensen, met al hun gevoelsuitdrukkingen, portretteerde.

De Mona Lisa onder de tekeningen

Leonardo-kenner Sir Kenneth Clark noemde het ‘one of the most beautiful drawings in the world’. Een van de meesterwerken die vanaf 5 oktober te zien zal zijn, is de studie van het gezicht van een jonge vrouw, ook wel de Mona Lisa onder de tekeningen genoemd. Een prachtig voorbeeld van hoe Leonardo menselijke emoties wist vast te leggen in zijn werken. De tekening is zeer waarschijnlijk een studie voor het figuur van de engel in het schilderij de Madonna in de grot dat nu in het Louvre in Parijs hangt en laat heel goed zien dat Leonardo linkshandig was. De arcering is duidelijk van linksboven naar rechtsonder gezet. Het bruikleen komt bij hoge uitzondering naar Nederland vanuit de Biblioteca Reale uit Turijn. Het is de eerste keer dat dit werk in Nederland te zien is.

Tentoonstelling

Voor de tentoonstelling Leonardo da Vinci lenen toonaangevende musea, waaronder de Uffizi in Florence, de Kunsthalle Hamburg, het British Museum, het Louvre, het Museum of Fine Arts in Boedapest en de Royal Collection Trust in Windsor, kwetsbare tekeningen uit die niet eerder of zelden in Nederland te zien waren. Leonardo’s gave om emoties uit te beelden, staat centraal. Het laatste avondmaal kan uiteraard niet reizen, maar zal op bijzondere wijze (en op ware grootte) tóch aanwezig zijn. De tentoonstelling is het startschot voor het internationale Leonardo da Vinci Jaar. In 2019 is het 500 jaar geleden dat Leonardo stierf. De tentoonstelling wordt samengesteld door gastconservator Michael Kwakkelstein (Universiteit Utrecht) en Teylers conservator Michiel Plomp.

Teylers en Frans Hals

Op een steenworp afstand van Teylers Museum bevindt zich het Frans Hals Museum. Vanaf 13 oktober 2018 tot 11 februari 2019 laat dit museum in de tentoonstelling Frans Hals en de Modernen, de impact zien die Frans Hals had op baanbrekende schilders uit de 19e eeuw als Manet, Liebermann en Van Gogh. Stuk voor stuk kwamen die indertijd naar Haarlem om te kijken naar Hals’ losse toets en ruwe schilderstijl, die ‘impressionistisch’ overkwam.

Mona Lisa en de verlosser van de wereld

For once you have tasted flight you will walk the earth with your eyes turned skywards, for there you have been and there you will long to return.
Leonardo da Vinci

BREEK! Het paneel ‘Salvator Mundi‘ – een portret van Jezus – Christus als verlosser van de wereld (ook wel de mannelijke Mona Lisa genoemd) is woensdag 15 november 2017 onder luid applaus voor het bedrag van 339 miljoen euro (400 miljoen dollar, ecl. veilingkosten) verkocht.

Dit is behalve een recordbedrag ook opmerkelijk. Nog afgezien van het feit dat niet iedereen Salvator Mundi even mooi vindt, en wordt ook gespeculeerd dat het portret door Da Vinci’s leerlingen is gemaakt, in plaats van door Leonardo da Vinci zelf.

Een meevallertje
Het paneel was om te beginnen voor 67 miljoen aangekocht door een Zwitserse makelaar, die het voor 127 miljoen euro verkocht aan de Russische biljonair Dmitry Rybolovlev. Rybolovlev wilde met deze kunstaankoop zijn scheiding bekostigen en gaat met dit bedrag een heel eind komen 😉 Eerder was de inschatting dat het kunstwerk met verlies geveild zou worden (voor ongeveer 100 miljoen euro).

800px-Leonardo_da_Vinci_or_Boltraffio_(attrib)_Salvator_Mundi_circa_1500 Salvator Mundi – Leonardo da Vinci

Photo_of_Interchanged_by_Willem_de_Kooning Interchanger, Willem de Kooning (Bron: WP:NFCC#4, Fair use, https://en.wikipedia.org/w/index.php?curid=53843857

1024px-Paul_Cezanne_Les_joueurs_de_cartes
De kaartspelers, Paul Cézanne

800px-Leonardo_da_Vinci_or_Boltraffio_(attrib)_Salvator_Mundi_circa_1500 Salvator Mundi – Leonardo da Vinci

1024px-Paul_Cezanne_Les_joueurs_de_cartes

De kaartspelers, Paul Cézanne

Top 3
Salvator Mundi staat nu met 339 miljoen euro op de eerste plaats qua duurste kunstwerken. Interchanger van Willem de Kooning staat nu met 254 miljoen euro op de tweede plaats en De kaartspelers van Paul Cézanne daalde met 178 miljoen euro naar de derde plaats.

Leonardo_self

Zelfportret van Leonardo da Vinci uit ca. 1512-1515

Leonardo Da Vinci
Maakte Salvator Mundi rond 1490, het was het laatste werk dat hij gemaakt heeft. Er wordt aangenomen dat Salvator Mundi het laatste schilderij van Da Vinci is dat in privébezit is. Naar schatting zijn er zo’n 15 werken nog in handen van kunstverzamelaars.

Faalangst is van alle tijden
Da Vinci is de schepper van de minstens twee bekendste schilderijen uit de geschiedenis, en toch.. was hij nooit tevreden over zijn werk:

“Ik heb God en de mensheid beledigd, want mijn werk heeft nooit de kwaliteit gehaald die het had moeten bereiken” Leonardo Da Vinci

Empirisch (op basis van eigen waarnemingen) onderzoek
Het wetenschappelijke werk van Leonardo Da Vinci was niet op wetenschappelijke experimenten of theoretische verklaringen gebaseerd. Wat hij probeerde was een verschijnsel te doorgronden door het te tekenen en door het zo gedetailleerd mogelijk te omschrijven.

Tekeningen en schetsen
Da Vinci heeft duizenden pagina’s aantekeningenboeken volgeschreven, hij had het plan om een encyclopedie te maken maar is hier nooit aan toegekomen. Op basis van Da Vinci’s notities en nieuwe ontdekkingen schreef Walter Isaacson (universitair hoofddocent geschiedenis bij Tulane, was CEO van het Aspen Institute, voorzitter van CNN, en redacteur van  Time  magazine) het boek Leonardo da Vinci De biografie
9200000079006314

Leonardo da Vinci (1452-1519) was een filosoof, een uitvinder, architect, ingenieur, natuur- en scheikundige, anatomist, componist, beeldhouwer, schrijver en schilder uit de Florentijnse Republiek, tijdens de Italiaanse renaissance. Da Vinci wordt gezien als het schoolvoorbeeld van het renaissance-ideaal van de homo universalis.

Een genie Leonardo Da Vinci is niet in onder een noemer te vangen, tenzij als de grootste genie uit de menselijke geschiedenis.

“De uitvindingen van Leonardo Da Vinci waren zo vooruitstrevend dat ze;
pas lang na zijn dood werden gerealiseerd.” Dit en meer in onderstaande video: