Mauritshuis eerste gigapixel-museum ter wereld

Op de allerhoogste resolutie langs en in de schilderijen

Logo @Mauritshuis

Den Haag – Het Mauritshuis is vanaf vandaag niet alleen fysiek te bezoeken, maar ook in een nieuwe virtuele maar levensechte omgeving. Het museum heeft de primeur om geheel in gigapixel-formaat* te zijn gedigitaliseerd, als eerste ter wereld. Door de koppeling met de bestaande Second Canvas-app van het Mauritshuis, worden ook de mooiste verhalen achter de meesterwerken onthuld én kan er tot op de kwaststreek worden ingezoomd. Maar liefst 36 meesterwerken, waaronder alle Vermeers, vier Rembrandts, drie Jan Steens, Het puttertje van Fabritius en De stier van Potter, zijn tot in het allerkleinste detail te bewonderen. 

Second Canvas
De Second Canvas-tour op gigapixel-formaat maakt het Mauritshuis voor iedereen over de hele wereld toegankelijk. Dwaal door de zalen van het oude stadspaleis en ontdek het museum tot in de kleinste details. Laat je meenemen door de schilderijen en ontdek details die je nooit eerder zag. Het Mauritshuis is constant op zoek naar manieren om de verhalen over de collectie digitaal te ontsluiten. Deze virtuele tour is hierop een waardevolle aanvulling. Niet alleen voor onze bezoeker die vanuit huis ons museum wil ontdekken, maar ook als startpunt voor onder meer digitale rondleidingen en educatieve activiteiten.

Mauritshuis – Room 15: Vermeer

De samenwerking tussen het Mauritshuis en Madpixel** (het bedrijf achter Second Canvas) is een aantal jaren geleden tot stand gekomen. Na het Prado in Madrid was het Mauritshuis het eerste museum ter wereld dat in 2016 een Second Canvas-app lanceerde, om de collectie beter toegankelijk te maken vanuit huis. Inmiddels is de app in gebruik door meer dan 75 musea in 16 landen. Iñaki Arredondo, CEO van Madpixel over de samenwerking: ‘Het Mauritshuis heeft de perfecte combinatie van het vermogen om snel te bewegen, de geweldige inhoud en openheid voor innovatie.’

Gigapixel-formaat
Schilderijen op gigapixel-formaat zijn niet nieuw. Maar een geheel museum gedigitaliseerd in gigapixel-formaat is uniek in de wereld. Tijdens de eerste lockdown in het voorjaar van 2020 zijn de beelden van het museum en zijn schilderijen met 360-graden camera’s gemaakt. Om de hoogstaande en haarscherpe beelden te vormen heeft Madpixel talloze kleine beelden geschoten. Elke centimeter, plint en wandbespanning van de zalen is in beeld gebracht door een digitaliseringsrobot, de Madpixel ROB. Die robot koos de resolutie die nodig was voor elk kunstwerk. Hoe groter het schilderij, hoe groter de resolutie moest zijn om de beste ‘zoomervaring’ op millimeterniveau te krijgen. Het resultaat van die 360 graden-fotografie in gigapixel-formaat is dat onlinebezoekers de collectie van het Mauritshuis in extreem hoge resolutie kunnen bekijken. En dus de kleinste details kunnen ontdekken.

Infraroodbeelden
Bij een aantal kunstwerken is het daarnaast mogelijk om tussen het normale beeld en infraroodbeelden*** te schakelen. Hiermee kan de bezoeker wisselen tussen de verschillende opnames en zo ontdekken welke aanpassingen de schilder tijdens het schilderproces deed. In de ondertekening van Het aardse paradijs met de zondeval van Adam en Eva (c.1615) van Rubens en Brueghel zijn bijvoorbeeld twee honden te zien die uiteindelijk een andere plek kregen.

Bezoekers kunnen het virtuele museum vinden op de website van het Mauritshuis of via de Second Canvas-app van het Mauritshuis. Deze is gratis te downloaden in de App Store en Google Play.

*Gigapixel-formaat is een gigapixel-afbeelding van 1.000 megapixels, meer dan 100 keer de grootte van de afbeeldingen die met een smartphone gemaakt kunnen worden. Door de hoge kwaliteit geeft een gigapixel-afbeelding van een kunstwerk een nieuwe ervaring met kunst. 
** Madpixel is een technologiebedrijf en maker van de superhoge resolutiedigitalisering (gigapixel)superhoge resolutie (gigapixel) digitalisering van artworktechnologie. Second Canvas is het digitale platform dat gigapixel-afbeeldingen van kunstwerken combineert met verhalen bij details in elk schilderij.
*** Infraroodbeelden laten de ondertekening zien die zich onder de verflaag bevinden.

Nieuw onderzoek naar Meisje met de parel van Vermeer

Op maandag 26 februari 2018 start het Mauritshuis met Het Meisje in de schijnwerper: een diepgaand onderzoeksproject naar het Meisje met de parel (1665) van Johannes Vermeer. Het beroemdste schilderij van het museum is voor het laatst onderzocht in 1994, tijdens de toenmalige restauratie.

Hoewel een nieuwe behandeling voorlopig niet nodig is, zijn de onderzoekstechnieken de afgelopen 25 jaar enorm ontwikkeld. Het Mauritshuis hoopt meer te weten te komen over de manier waarop Vermeer het Meisje met de parel schilderde en de materialen die hij gebruikte. Het onderzoek dat gebruik maakt van de nieuwste technieken duurt twee weken en wordt uitgevoerd voor de ogen van het publiek in de Gouden Zaal van het Mauritshuis.

Research_Girlwithapearl_2 Photographer: © Ivo Hoekstra Credits: Mauritshuis, The Hague

Speciaal ingericht atelier

Om het onderzoek aan het Meisje met de parel zichtbaar te maken voor bezoekers is in het museum een speciaal uit glas opgetrokken atelier gebouwd. Van maandag 26 februari tot en met zondag 11 maart 2018 wordt het schilderij daar intensief onderzocht. In dezelfde ruimte is een speciaal ingerichte multi-media presentatie waarin Mauritshuis-restaurator en onderzoeksleider Abbie Vandivere door middel van video en blog posts toelichting geeft op wat zich binnen het glazen paviljoen afspeelt.

Onderzoeksvragen

Het Meisje met de parel spreekt als schilderij enorm tot de verbeelding: haar blik, Vermeers kleurgebruik en de uitmuntende manier waarop hij in het werk heeft gespeeld met licht. Ook wetenschappers zijn enorm gefascineerd door het kunstwerk, eens te meer omdat er nog veel vragen onbeantwoord zijn. De belangrijkste zijn: hoe schilderde Vermeer dit iconische kunstwerk en welke materialen gebruikte hij daarvoor? Met het project Het meisje in de schijnwerper hoopt het Mauritshuis dichter bij de antwoorden te komen. Met de nieuwste technieken wordt opnieuw gekeken naar aspecten als doek, penseelvoering, pigmenten en andere materialen die hij gebruikte voor dit wereldberoemde schilderij.

State-of-the-art onderzoek

Het onderzoeksproject Het meisje in de schijnwerper wordt op initiatief van het Mauritshuis uitgevoerd door een team van internationaal erkende specialisten in het kader van het Netherlands Institute for Conservation, Art and Science (NICAS).

Research Girlwithapearl_1.jpg
Mauritshuis-restaurator en onderzoeksleider Abbie Vandivere bestudeert het Meisje met de parel. | Photographer: © Ivo Hoekstra Credits: Mauritshuis, The Hague

De NICAS-Partners zijn Rijksmuseum Amsterdam, TU Delft en Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Tot de andere betrokken instellingen behoren Shell Technology Centre Amsterdam (STCA), Maastricht University, Universiteit Antwerpen, National Gallery of Art Washington en Hirox Europe. Onderzoeksleider Abbie Vandivere: “We zijn er trots op dat we met zo’n cluster van top wetenschappers kunnen samenwerken. Zij introduceren voor dit onderzoek de meest state-of-the-art technieken en apparatuur. Zo wordt het museum voor twee weken één van de meest geavanceerde onderzoekscentra ter wereld.” Onder meer MA-XRF scanning, röntgen en digitale microscopie worden toegepast. Na de onderzoeksperiode van twee weken behoort het zeventiende-eeuwse schilderij tot de best gedocumenteerde kunstwerken ooit.

Dichterbij dan ooit

Voor bezoekers is het project Het meisje in de schijnwerper een unieke kans om wetenschappelijk onderzoek aan een wereldberoemd schilderij van dichtbij mee te maken. Bezoekers moeten er wel rekening mee houden dat het schilderij zelf niet altijd even goed zichtbaar is gedurende deze twee weken. Een door Océ-Technologies gemaakte hightech 3D reproductie hangt eveneens in de Gouden Zaal, zodat bezoekers nog steeds foto’s kunnen maken. Op zaterdag 10 maart vinden om 11.00 uur (in het Engels) en om 14.00 uur (in het Nederlands) publiekslezingen plaats over het project. Vanaf maandag 12 maart hangt het Meisje met de parel weer op haar vertrouwde plek in zaal 15. Het werk van het onderzoeksteam gaat dan een nieuwe fase in: de analyse van de gegevens. Definitieve resultaten kunnen pas na deze analyse bekend worden gemaakt.

Creditline:

Het onderzoeksproject Het meisje in de schijnwerper is een initiatief van het Mauritshuis en wordt onder leiding van restaurator Abbie Vandivere uitgevoerd door een team van internationaal erkende specialisten in het kader van het Netherlands Institute for Conservation, Art and Science (NICAS).

De volgende NICAS-partners zijn actief betrokken bij het onderzoek: Rijksmuseum, TU Delft en Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). Daarnaast wordt medewerking verleend door Shell Technology Centre Amsterdam (STCA), Maastricht University, Universiteit Antwerpen, National Gallery of Art Washington en Hirox Europe. Genoemde instellingen stellen hun apparatuur, expertise en/of onderzoekstijd ter beschikking ten behoeve van dit project.

NICAS is een interdisciplinair onderzoekscentrum op initiatief van NWO-CEW, waarin kunstgeschiedenis, conservering & restauratie en natuurwetenschappen samenkomen.

Dit project wordt mede mogelijk gemaakt door steun van Stichting de Johan Maurits Compagnie.

Topstukken uit de Engelse Royal Collection

29744a4e155dbe6df859141071cfa44d Johannes Vermeer (1632-1675), Dame aan het virginaal met een heer (‘De muziekles’), c.1660-1662, Royal Collection Trust / © Hare Majesteit Koningin Elizabeth II 2016

22 Werken uit de collectie van het Britse koningshuis zijn vanaf 29 sept. 2016 t/m 8 jan. 2017 te bewonderen in het Mauritshuis in Den Haag. De verzameling bevat belangrijke stukken uit de Engelse Royal Collection, waaronder werk van Johannes Vermeer en Pieter de Hooch, en is een van de belangrijkste en grootste kunstverzamelingen ter wereld.