Japanse prenten. De collectie van Vincent van Gogh

Amsterdam, 4 juni 2018

Het vandaag verschenen boek Japanse prenten. De collectie van Vincent van Gogh geeft een overzicht van Van Goghs beroemde Japanse prentencollectie, die circa 660 prenten bevatte. Aan de hand van nieuw onderzoek stellen de auteurs het bestaande beeld van Van Gogh bij: hij kocht de prenten in Parijs niet uit liefhebberij, zoals steeds wordt aangenomen, maar verwierf ze met het doel om ermee te gaan handelen. Ook tonen de auteurs aan dat de kleurrijke Japanse houtsneden van kunstenaars als Hiroshige, Kuniyoshi en Kunisada een van de meest krachtige, creatieve inspiratiebronnen achter Van Goghs werk werden en van cruciale invloed waren op de richting die hij als kunstenaar insloeg.
Naast het boek lanceert het Van Gogh Museum een online overzicht van de volledige collectie. Spectaculair onderdeel zijn verdwenen, nooit eerder tentoongestelde werken uit Van Goghs verzameling Japanse prenten: circa 50 werken uit privé- en museale collecties zijn door het Van Gogh Museum opgespoord en virtueel herenigd met de verzameling. De prenten zijn als hoogwaardige kleurenafbeeldingen in hoge resolutie gratis te downloaden.
Het boek en de website vormen een verdieping van de tentoonstelling Van Gogh & Japan (te zien t/m 24 juni) waarin aan de hand van meer dan 100 kunstwerken de invloed van Japanse kunst op het leven en werk van Van Gogh wordt getoond.

9200000093002737

JAPANSE PRENTEN – De collectie van Vincent van Gogh

Nieuw onderzoek
Het boek Japanse prenten. De collectie van Vincent van Gogh – geschreven door Chris Uhlenbeck, Louis van Tilborgh en Shigeru Oikawa – gaat gedetailleerd in op Van Goghs verzameling, analyseert de samenstelling en kwaliteit ervan en toont een ruime selectie van bijna 150 prenten die Van Gogh in zijn bezit had. Van Tilborgh beschrijft hoe Van Gogh de Japanse prenten verwierf en op welke wijze hij ze gebruikte. Hij kocht de prenten in Parijs niet uit liefhebberij, zoals steeds werd aangenomen, maar verwierf ze met het doel om ermee te handelen. En al behoorden de prenten die Van Gogh bij kunsthandelaar Siegfried Bing aankocht niet tot het neusje van de zalm, toen de verkoop niet van de grond kwam, raakte Van Gogh er diep aan verknocht en liet hij zich erdoor inspireren in zijn eigen kunst. De ongebruikelijke, kleurrijke en vrolijke motieven boden de kunstenaar naast inspiratie ook troost.
Specialist in Japanse prenten Chris Uhlenbeck analyseert de geschiedenis en samenstelling van de collectie: de kwaliteit van de kleurenhoutsneden, welke kunstenaars goed in de verzameling vertegenwoordigd zijn – naast onbekende kunstenaars zijn dat bijvoorbeeld Hiroshige, Kuniyoshi en Kunisada – en welke juist ontbreken, en de fascinatie voor bepaalde motieven. Shigeru Oikawa beschrijft de westerse interesse in crépons, felgekleurde prenten op gekreukeld papier – een specifiek soort kleurenhoutsnede waar Van Gogh zeer van gecharmeerd was. Oikawa onderzoekt hoe de crépons werden gemaakt en welke zich in Van Goghs verzameling bevonden.
Japanse prenten. De collectie van Vincent van Gogh is een uitgave van het Van Gogh Museum i.s.m. uitgeverij Tijdsbeeld en verschijnt in het Nederlands en het Engels. Het boek is mede tot stand gekomen dankzij de bijdrage van de Turing Foundation en de Japan Foundation. De Engelse co-editie wordt uitgegeven door Thames & Hudson (London/New York). Prijs: € 35.

Website: alle prenten van Van Gogh & verdwenen werken
Vanwege lichtgevoeligheid en omvang is het onmogelijk de Japanse prentencollectie van Van Gogh in zijn volledigheid en permanent tentoon te stellen. Internet biedt hierin een uitkomst: tegelijk met het verschijnen van het boek Japanse prenten. De collectie van Vincent van Gogh lanceert het Van Gogh Museum een volledig online overzicht van de verzameling Japanse prenten. Hierin is de collectie permanent te bewonderen, de prenten in het beheer van het Van Gogh Museum zijn gratis en in hoge resolutie te downloaden.
Spectaculair onderdeel van de website zijn de ‘verdwenen’ werken uit Van Goghs verzameling Japanse prenten. Van Gogh gaf regelmatig prenten weg aan familie of ruilde ze met bevriende kunstenaars. Zo zijn deze werken verspreid geraakt over de hele wereld. Circa 50 van deze werken zijn door het Van Gogh Museum opgespoord en binnenkort op de website met de verzameling herenigd.
De prenten op de website zijn voorzien van allerlei trefwoorden die de collectie meer reliëf geven. Zo wordt bijvoorbeeld in één klik zichtbaar dat Van Gogh veel prenten met vrouwelijk schoon uitkoos, dat hij opvallend veel prenten met bomen had en dat hij vaak viel voor de relatief nieuwe, felgekleurde prenten uit de latere Meiji-periode. Door de belangrijkste trefwoorden en de voornaamste kunstenaars van verklarende teksten te voorzien wordt extra context gegeven aan de collectie. Ook bijzonder zijn de dwarsverbanden die gelegd worden tussen de Japanse prenten en de werken van Vincent van Gogh. Het is daarmee voor de bezoeker mogelijk om vanuit een prent direct door te klikken naar bijvoorbeeld de kopie die Van Gogh ervan maakte of naar het geschilderde portret waar het werk op de achtergrond te zien is.

vangoghmuseum-s0176V1962-1920

Amandelbloesem, Vincent van Gogh (1853 – 1890), Saint-Rémy-de-Provence, februari 1890 – Credits: Van Gogh Museum, Amsterdam (Vincent van Gogh Stichting)

Symposium
In het kader van de tentoonstelling Van Gogh & Japan organiseert het Van Gogh Museum een symposium op 6 en 7 juni. Onderzoekers van 19de-eeuwse westerse kunst gaan in gesprek met specialisten op het gebied van Japanse kunst over onderwerpen als japonisme, primitivisme en Van Goghs Japanse prentencollectie. Zie hier voor het volledige programma.

Van Gogh & Japan
De collectie Japanse prenten van Vincent van Gogh is eigendom van de Vincent van Gogh Stichting en in permanente bruikleen in de collectie van het Van Gogh Museum. In de groot opgezette tentoonstelling Van Gogh & Japan toont het museum een brede selectie. Van Gogh & Japan laat aan de hand van meer dan 100 kunstwerken zien hoe verstrekkend de invloed van Japanse kunst op het werk van Van Gogh was. Ter gelegenheid van Van Gogh & Japan is het Van Gogh Museum elke zaterdagavond geopend tot 21 uur, de tentoonstelling loopt t/m 24 juni.

vangoghmuseum-s0195V1962-1920

Boomwortels – Vincent van Gogh (1853 – 1890), Auvers-sur-Oise, juli 1890 – Van Gogh Museum, Credits: Van Gogh Museum, Amsterdam (Vincent van Gogh Stichting )

Drawing by Vincent van Gogh

Persbericht, Van Gogh Museum Amsterdam

Het Van Gogh Museum presenteert van 23 maart t/m 24 juni 2018
Van Gogh & Japan‘,
een grote internationale tentoonstelling
over de invloed van de Japanse kunst op het werk van
Vincent van Gogh

Met circa 60 schilderijen en tekeningen van Van Gogh en een rijke selectie Japanse prenten laat de tentoonstelling zien hoe veelomvattend Van Goghs bewondering voor deze kunst was en hoe ingrijpend zijn werk erdoor veranderde. Bijzondere bruiklenen uit musea en particuliere collecties van over de hele wereld komen naar Amsterdam, waaronder Zelfportret met verbonden oor (The Courtauld Gallery, Londen), een kwetsbaar schilderij dat sinds 1930 niet meer in Nederland getoond is.

van Gogh_Kreupelhout met twee figuren_1890HR.jpgAndere hoogtepunten zijn Van Goghs Zelfportret, 1888 (Fogg Art Museum, Harvard Art Museums, Cambridge, VS), Portret van Madame Roulin (La Berceuse), 1889 (Art Institute of Chicago), Kreupelhout met twee figuren, 1890 (Cincinnati Art Museum), La Crau met perzikbomen in bloei, 1889 (The Courtauld Gallery, Londen) en De Arlésienne (Madame Ginoux), 1888 (The Metropolitan Museum of Art, New York). Het is voor het eerst dat er een tentoonstelling van deze omvang aan dit onderwerp wordt gewijd.

In de ban van Japan
Van Goghs kennismaking met de Japanse prentkunst was bepalend voor de richting die hij als kunstenaar insloeg. Tijdens zijn verblijf in Parijs (1886-1888) raakte hij in de ban van de ukiyo-e, 19de-eeuwse Japanse kleurenhoutsneden, en ging hij deze prenten op grote schaal verzamelen. Wat Van Gogh zo bewonderde in de kleurrijke voorstellingen waren de ongewone composities, de grote vlakken in felle kleuren en de aandacht voor details uit de natuur.

De drie opmerkelijke schilderijen die hij in Parijs maakte naar Japanse prenten vormden zijn eerste verkenningen van dit nieuwe artistieke voorbeeld. Al snel beschouwde Van Gogh de Japanse kunst als een ijkpunt voor zijn werk, zoals blijkt uit zijn brieven uit Arles, waar hij begin 1888 naartoe verhuisde met het idee dat het zuiden van Frankrijk ‘gelijk staat met Japan’. Hij leerde daar ‘meer met een Japanse blik’ te kijken en maakte ‘schilderijen zoals de Japanse prenten’.

In Van Gogh & Japan is te zien hoe Van Gogh steeds meer in de geest van het Oosterse voorbeeld ging werken, waarbij de nadruk lag op een kleurrijk, uitgesproken palet. Met circa 60 schilderijen en tekeningen van Van Gogh en een rijke selectie Japanse prenten laat de tentoonstelling zien hoe veelomvattend Van Goghs bewondering voor deze kunst was en hoe ingrijpend zijn werk erdoor veranderde.

Bijzondere bruiklenen

Van Gogh, Self-Portrait with Bandaged Ear HR

Vincent van Gogh, Zelfportret met verbonden oor, 1889, The Courtauld Gallery, London

Beroemde schilderijen en tekeningen van Van Gogh uit musea en particuliere collecties van over de hele wereld worden in Van Gogh & Japan samengebracht. Zelfportret met verbonden oor, 1889 (The Courtauld Gallery, Londen), een kwetsbaar schilderij dat sinds 1930 niet meer in Nederland is getoond, keert terug naar zijn ‘geestelijk thuis’ in het Van Gogh Museum, voorafgaand aan de sluiting van The Courtauld Gallery voor een grote verbouwing in de herfst van 2018. De Japanse prent in de achtergrond van dit beroemde zelfportret getuigt van Van Goghs liefde voor de Oosterse kunst.

Een ander hoogtepunt is Zelfportret, 1888 (Fogg Art Museum, Harvard Art Museums, Cambridge, VS), waarin Van Gogh zichzelf afbeeldde als een bonze, een boeddhistische monnik uit Japan. Het laat zien hoezeer hij zich identificeerde met de Japanners. Dit indrukwekkende schilderij wordt bij hoge uitzondering uitgeleend voor Van Gogh & Japan en is alleen in Amsterdam te zien.

Hiroshige_HetChuzenjimeer_1857HR

Utagawa Hiroshige II, Het meer Chūzenji in de provincie Shimotsuke, 1859-1861, Nationaal Museum voor Wereldculturen, Leiden

Andere bijzondere bruiklenen zijn Portret van Madame Roulin (La Berceuse), 1889 (Art Institute of Chicago), Kreupelhout met twee figuren, 1890 (Cincinnati Art Museum), La Crau met perzikbomen in bloei, 1889 (The Courtauld Gallery, Londen) en De Arlésienne (Madame Ginoux), 1888 (The Metropolitan Museum of Art, New York). Deze topstukken worden getoond samen met Van Goghs ‘Japanse’ werken uit het Van Gogh Museum, zoals Courtisane (naar Eisen), 1887 en Amandelbloesem, 1890.

Behalve Japanse prenten uit Van Goghs eigen verzameling is een groot aantal prenten uit andere collecties te zien, waaronder De grote golf bij Kanagawa, 1829-1833 (Rijksmuseum, Amsterdam) van Katsushika Hokusai.

Samenwerking
Van Gogh & Japan is een samenwerking met Hokkaido Shimbun Press en NHK (Japan Broadcasting Corporation), het Hokkaido Museum of Modern Art in Sapporo, het Tokyo Metropolitan Art Museum en The National Museum of Modern Art in Kyoto. De tentoonstelling vindt in 2017-2018 plaats in de genoemde drie musea in Japan en is van 23 maart tot en met 24 juni 2018 te zien in het Van Gogh Museum.

Gelijktijdig met Van Gogh & Japan wordt er in De Mesdag Collectie in Den Haag een tentoonstelling gewijd aan Mesdag & Japan (van 7 maart t/m 17 juni 2018), met als uitgangspunt de collectie Japanse toegepaste kunst die Mesdag rond de opening van zijn museum in 1887 verzameld heeft. De collectie bestaat uit meer dan honderd objecten, variërend van Samoeraizwaarden tot Satsumavazen. Het Van Gogh Museum beheert sinds 1991 De Mesdag Collectie.

Tickets
In het Van Gogh Museum betalen bezoekers geen toeslag op het bezoeken van tentoonstellingen; een online ticket met starttijd geeft zodoende toegang tot zowel de vaste collectie van het museum als de tentoonstelling. De toegangsprijs van het Van Gogh Museum bedraagt 18 euro, museumkaart- en stadspashouders kunnen gratis naar binnen, CJP’ers krijgen 50% korting.

unnamed (5)

Vincent van Gogh, Courtisane (naar Eisen), 1887

Portret van Felix Auerbach door Edvard Munch nieuwste aanwinst in collectie Van Gogh Museum

Het Van Gogh Museum heeft zijn collectie verrijkt met een schilderij van Edvard Munch. Het betreft het portret Felix Auerbach dat de Noorse schilder in 1906 maakte in opdracht van de Duitse natuurwetenschapper Auerbach. Het is het eerste portret van Munch in een Nederlandse collectie. Het werk werd vanochtend, op de 74e sterfdag van Munch, voor het eerst aan het publiek getoond. Het schilderij is het enige portret van Munch in een Nederlandse collectie en het is tevens de eerste keer dat het schilderij in Nederland te zien is.

Het monumentale schilderij, geschilderd in expressieve kleuren, is kenmerkend voor het oeuvre van Munch en past naadloos in de collectie van het Van Gogh Museum. Zowel het werk als de levens van Vincent van Gogh en Edvard Munch vertonen opvallende parallellen. “Dat wij onze collectie nu hebben kunnen verrijken met een prachtig schilderij van Munch, waarin zijn affiniteit met Van Gogh ook nog eens duidelijk zichtbaar is, is de vervulling van een langgekoesterde droom.” aldus Axel Rüger, directeur van het museum.

Felix Auerbach is vanaf vandaag te zien in de vaste collectie van het museum op de derde verdieping, waar het in een speciaal daartoe ingerichte presentatie tussen andere portretten van Van Gogh en moderne kunstenaars als Kees van Dongen en Jan Sluijters hangt.

unnamed (5)
Directeur Axel Rüger en conservator Maite van Dijk naast het schilderij Felix Auerbach (1906) van Munch. Het portret is de nieuwste aankoop in de collectie van het Van Gogh Museum en wordt tentoongesteld in een speciaal voor dit werk ingerichte presentatie.

Felix Auerbach

Edvard Munch (1863-1944) maakte het werk in opdracht van de geportretteerde: de Duitse natuurwetenschapper Felix Auerbach (1856-1933), destijds werkzaam als professor aan de universiteit van Jena. Auerbach maakte deel uit van de culturele elite en hij was, samen met zijn vrouw Anna, erg in kunst geïnteresseerd. Eind 1905 brachten zij samen een bezoek aan het archief van Nietzsche en zagen daar het portret dat Munch van de filosoof onder handen had. Ze waren diep onder de indruk en nodigden de schilder kort daarop uit in Jena. Voor het bedrag van 500 mark schilderde Munch in februari 1906 het portret van Auerbach.

Het portret is zeer karakteristiek voor het oeuvre van Munch en eveneens kenmerkend voor zijn werken uit deze periode. Het schilderij van Felix Auerbach wordt gezien als een van de beste portretten van Edvard Munch uit het eerste decennium van de twintigste eeuw. Auerbach is door Munch met veel bravoure en overtuiging neergezet als een assertieve man van de wereld die de beschouwer zelfverzekerd aankijkt.

Munch & Van Gogh

Vincent van Gogh en Edvard Munch worden vaak in één adem genoemd, hoewel de kunstenaars elkaar waarschijnlijk nooit ontmoet hebben. Munch koesterde een grote bewondering voor Van Gogh, wiens werk hij rond 1890 leerde kennen. Net als Van Gogh streefde hij naar modernisering van de kunst. Beiden ontwikkelden een expressieve en kleurrijke beeldtaal om uiting te geven aan de universele emoties van het menselijk bestaan, waarbij Munch op onconventionele wijze met zijn materiaal en technieken experimenteerde. In 2015 was in het Van Gogh Museum de tentoonstelling Munch : Van Gogh te zien, waarin de parallellen tussen beide kunstenaars duidelijk naar voren kwamen.

De overeenkomsten tussen Munch en Van Gogh zijn met name in hun portretkunst heel sterk en overtuigend te zien. Zo is het expressieve kleurgebruik terug te zien in het portret van Felix Auerbach. Munch heeft ervoor gekozen de geportretteerde voor een ondefinieerbare oranjerode achtergrond af te beelden. Van Gogh koos dikwijls voor eenzelfde aanpak.

Gezien de vele artistieke en persoonlijke overeenkomsten tussen Van Gogh en Munch is dit portret van Felix Auerbach een fantastische aanvulling op de collectie van het Van Gogh Museum.

Speciale presentatie

Het is de eerste keer dat dit portret, dat nog zijn originele lijst heeft, in Nederland te zien is. Het monumentale, expressieve en karakteristieke portret van Felix Auerbach is het enige portret van Munchs hand in Nederland.

Tot nu toe was het enige andere schilderij van Munch in een Nederlandse collectie een figuurstuk uit 1905 in Museum Boijmans van Beuningen. Daarnaast heeft het Van Gogh Museum het schilderij Vruchtbaarheid (1899-1900) uit een particuliere collectie in langdurig bruikleen.

Felix Auerbach is vanaf vandaag te zien in een speciaal daartoe ingerichte presentatie op de derde verdieping van de vaste collectie van het museum. Het Van Gogh Museum toont in dit gedeelte van het museum de invloed van Vincent van Gogh op zijn tijdgenoten en de eerste generatie kunstenaars na hem.

In de presentatie wordt het portret samengebracht met schilderijen die verwant zijn qua kleurgebruik, thema en compositie, zoals De zoeaaf(1888) van Van Gogh en monumentale portretten van andere kunstenaars die zich hebben laten inspireren door Van Gogh, zoals De blauwe japon (1911) van Kees van Dongen en Jan Sluijters’ Salomon Beffie (1912). Het portret Felix Auerbach zal permanent te zien zijn.

De aankoop van dit belangrijke werk is mede mogelijk gemaakt door de genereuze steun van de deelnemers van de BankGiro Loterij, de Vereniging Rembrandt, mede dankzij haar Maljers-de Jongh Fonds, en het Prins Bernhard Cultuurfonds, het VSBfonds en de leden van The Yellow House (de benefactors van het museum).

Edvard Munch

Edvard Munch, Felix Auerbach, 1906

PERSBERICHT | 23 januari 2018