Een grote vlakte in de duinen

Voor mij gaat een schilderij of kunstwerk pas echt leven als ik er meer van af weet. Zoals bijvoorbeeld bij het toch wel enigszins sombere werk ‘Nettenboetsters in de duinen‘ van Vincent van Gogh.

Dit werk van Van Gogh was geschat op een waarde van 3 tot 5 miljoen euro maar bracht onlangs op een veiling in Parijs meer dan 7 miljoen op!

dav

Vincent van Gogh, Een leven in brieven Foto: @LiRiAn-Art

Vincent schreef over het tot stand komen van dit schilderij (en nog twee andere doeken) aan zijn broer Theo op 20 aug. 1882 het volgende:

…Iets wat ik op Scheveningen zag,
Een grote vlakte in de duinen, ’s morgens na de regen; het gras is betrekkelijk zeer groen en daarop de zwarte netten uitgespreid in enorme cirkels, waardoor tonen ontstaan op de grond van een diep roodachtig, zwart, groen, grijs…
Op die sombere grond zaten of stonden of liepen als zonderlinge donkere schimmen, vrouwen met witte mutsen, en mannen, die de netten uitspreidden of repareerden…
Boven het landschap een eenvoudige grijze lucht met lichte streep door de horizon.”

Bron: Vincent van Gogh, Een leven in brieven

(En, gaat weer verder met lezen :))

Vincent van Gogh, Een leven in brieven

Vincent van Gogh, Een leven in brieven | Foto: @LiRiAn-Art

 

 

Nettenboetsters in de duinen levert 7 miljoen op

“Toen ik voor dat brok grond een tijd had zitten teekenen kwam er een onweer met geduchten plasregen […] Daar ik begonnen was vòòr den storm met een lagen horizon op mijn knieën moest ik nu op mijn knieën in den modder gaan zitten.” Vincent van Gogh, 20-08-1882, in een brief aan zijn broer Theo van Gogh

Een vroeg werk van de Nederlandse schilder Vincent van Gogh is geveild in Parijs
Women Mending Nets in the Dunes‘ bereikte afgelopen maandag een veilingprijs die ruim boven de geschatte waarde lag.

“A large expanse in the dunes in the morning after rain — the grass is very green, relatively speaking, and the black nets are spread out on it in huge circles, creating tones on the ground of a deep, reddish black, green, grey. Sitting, standing or walking on this sombre ground like strange dark ghosts were women in white caps, and men who spread out or repaired the nets.” 20 aug. 1882, Vincent van Gogh –  

Women_Mending_Nets_in_the_Dunes (1)

By Van Gogh – VG Gallery , via Wikimedia Commons

Women Mending Nets in the Dunes‘ een vroeg werk (1853 tot 1890) van de Nederlandse Vincent van Gogh werd maandag (4 juni 2018) op ​​een veiling in Parijs verkocht voor meer dan € 7 miljoen ($ 8,2 miljoen), aldus het veilinghuis Artcurial.

Bruno Joubert over ‘Women Mending Nets in the Dunes’:
“Dit landschap is een werk uit de eerste periode van Vincent van Gogh. Ze is meer dan uitzonderlijk; het vertegenwoordigt een essentiële mijlpaal in de artistieke vorming van de kunstenaar. Het draagt daarmee het begin van de picturale revolutie van de kunstenaar met de aanwezigheid van voorspellende gronden, zoals kraaien, velden, hemel en dynamische verwerking in zich. Bovendien is het de enige landschap van Van Gogh op dit moment als gevolg van zijn bewondering voor de School van Den Haag met Anton Mauve of het pre-impressionistische, waaronder Jean-François Millet en Charles-François Daubigny. Op deze manier zijn we getuige van de geboorte van een groot schilder.” Bron: Artcurial

Japanse prenten. De collectie van Vincent van Gogh

Amsterdam, 4 juni 2018

Het vandaag verschenen boek Japanse prenten. De collectie van Vincent van Gogh geeft een overzicht van Van Goghs beroemde Japanse prentencollectie, die circa 660 prenten bevatte. Aan de hand van nieuw onderzoek stellen de auteurs het bestaande beeld van Van Gogh bij: hij kocht de prenten in Parijs niet uit liefhebberij, zoals steeds wordt aangenomen, maar verwierf ze met het doel om ermee te gaan handelen. Ook tonen de auteurs aan dat de kleurrijke Japanse houtsneden van kunstenaars als Hiroshige, Kuniyoshi en Kunisada een van de meest krachtige, creatieve inspiratiebronnen achter Van Goghs werk werden en van cruciale invloed waren op de richting die hij als kunstenaar insloeg.
Naast het boek lanceert het Van Gogh Museum een online overzicht van de volledige collectie. Spectaculair onderdeel zijn verdwenen, nooit eerder tentoongestelde werken uit Van Goghs verzameling Japanse prenten: circa 50 werken uit privé- en museale collecties zijn door het Van Gogh Museum opgespoord en virtueel herenigd met de verzameling. De prenten zijn als hoogwaardige kleurenafbeeldingen in hoge resolutie gratis te downloaden.
Het boek en de website vormen een verdieping van de tentoonstelling Van Gogh & Japan (te zien t/m 24 juni) waarin aan de hand van meer dan 100 kunstwerken de invloed van Japanse kunst op het leven en werk van Van Gogh wordt getoond.

9200000093002737

JAPANSE PRENTEN – De collectie van Vincent van Gogh

Nieuw onderzoek
Het boek Japanse prenten. De collectie van Vincent van Gogh – geschreven door Chris Uhlenbeck, Louis van Tilborgh en Shigeru Oikawa – gaat gedetailleerd in op Van Goghs verzameling, analyseert de samenstelling en kwaliteit ervan en toont een ruime selectie van bijna 150 prenten die Van Gogh in zijn bezit had. Van Tilborgh beschrijft hoe Van Gogh de Japanse prenten verwierf en op welke wijze hij ze gebruikte. Hij kocht de prenten in Parijs niet uit liefhebberij, zoals steeds werd aangenomen, maar verwierf ze met het doel om ermee te handelen. En al behoorden de prenten die Van Gogh bij kunsthandelaar Siegfried Bing aankocht niet tot het neusje van de zalm, toen de verkoop niet van de grond kwam, raakte Van Gogh er diep aan verknocht en liet hij zich erdoor inspireren in zijn eigen kunst. De ongebruikelijke, kleurrijke en vrolijke motieven boden de kunstenaar naast inspiratie ook troost.
Specialist in Japanse prenten Chris Uhlenbeck analyseert de geschiedenis en samenstelling van de collectie: de kwaliteit van de kleurenhoutsneden, welke kunstenaars goed in de verzameling vertegenwoordigd zijn – naast onbekende kunstenaars zijn dat bijvoorbeeld Hiroshige, Kuniyoshi en Kunisada – en welke juist ontbreken, en de fascinatie voor bepaalde motieven. Shigeru Oikawa beschrijft de westerse interesse in crépons, felgekleurde prenten op gekreukeld papier – een specifiek soort kleurenhoutsnede waar Van Gogh zeer van gecharmeerd was. Oikawa onderzoekt hoe de crépons werden gemaakt en welke zich in Van Goghs verzameling bevonden.
Japanse prenten. De collectie van Vincent van Gogh is een uitgave van het Van Gogh Museum i.s.m. uitgeverij Tijdsbeeld en verschijnt in het Nederlands en het Engels. Het boek is mede tot stand gekomen dankzij de bijdrage van de Turing Foundation en de Japan Foundation. De Engelse co-editie wordt uitgegeven door Thames & Hudson (London/New York). Prijs: € 35.

Website: alle prenten van Van Gogh & verdwenen werken
Vanwege lichtgevoeligheid en omvang is het onmogelijk de Japanse prentencollectie van Van Gogh in zijn volledigheid en permanent tentoon te stellen. Internet biedt hierin een uitkomst: tegelijk met het verschijnen van het boek Japanse prenten. De collectie van Vincent van Gogh lanceert het Van Gogh Museum een volledig online overzicht van de verzameling Japanse prenten. Hierin is de collectie permanent te bewonderen, de prenten in het beheer van het Van Gogh Museum zijn gratis en in hoge resolutie te downloaden.
Spectaculair onderdeel van de website zijn de ‘verdwenen’ werken uit Van Goghs verzameling Japanse prenten. Van Gogh gaf regelmatig prenten weg aan familie of ruilde ze met bevriende kunstenaars. Zo zijn deze werken verspreid geraakt over de hele wereld. Circa 50 van deze werken zijn door het Van Gogh Museum opgespoord en binnenkort op de website met de verzameling herenigd.
De prenten op de website zijn voorzien van allerlei trefwoorden die de collectie meer reliëf geven. Zo wordt bijvoorbeeld in één klik zichtbaar dat Van Gogh veel prenten met vrouwelijk schoon uitkoos, dat hij opvallend veel prenten met bomen had en dat hij vaak viel voor de relatief nieuwe, felgekleurde prenten uit de latere Meiji-periode. Door de belangrijkste trefwoorden en de voornaamste kunstenaars van verklarende teksten te voorzien wordt extra context gegeven aan de collectie. Ook bijzonder zijn de dwarsverbanden die gelegd worden tussen de Japanse prenten en de werken van Vincent van Gogh. Het is daarmee voor de bezoeker mogelijk om vanuit een prent direct door te klikken naar bijvoorbeeld de kopie die Van Gogh ervan maakte of naar het geschilderde portret waar het werk op de achtergrond te zien is.

vangoghmuseum-s0176V1962-1920

Amandelbloesem, Vincent van Gogh (1853 – 1890), Saint-Rémy-de-Provence, februari 1890 – Credits: Van Gogh Museum, Amsterdam (Vincent van Gogh Stichting)

Symposium
In het kader van de tentoonstelling Van Gogh & Japan organiseert het Van Gogh Museum een symposium op 6 en 7 juni. Onderzoekers van 19de-eeuwse westerse kunst gaan in gesprek met specialisten op het gebied van Japanse kunst over onderwerpen als japonisme, primitivisme en Van Goghs Japanse prentencollectie. Zie hier voor het volledige programma.

Van Gogh & Japan
De collectie Japanse prenten van Vincent van Gogh is eigendom van de Vincent van Gogh Stichting en in permanente bruikleen in de collectie van het Van Gogh Museum. In de groot opgezette tentoonstelling Van Gogh & Japan toont het museum een brede selectie. Van Gogh & Japan laat aan de hand van meer dan 100 kunstwerken zien hoe verstrekkend de invloed van Japanse kunst op het werk van Van Gogh was. Ter gelegenheid van Van Gogh & Japan is het Van Gogh Museum elke zaterdagavond geopend tot 21 uur, de tentoonstelling loopt t/m 24 juni.

vangoghmuseum-s0195V1962-1920

Boomwortels – Vincent van Gogh (1853 – 1890), Auvers-sur-Oise, juli 1890 – Van Gogh Museum, Credits: Van Gogh Museum, Amsterdam (Vincent van Gogh Stichting )

NAJAAR 2018: MEGATENTOONSTELLING FRANS HALS EN DE MODERNEN

NAJAAR 2018: MEGATENTOONSTELLING FRANS HALS EN DE MODERNEN
Hals ontmoet Manet, Singer Sargent, Van Gogh

Haarlem, 26 april 2018 – Het vernieuwde Frans Hals Museum opent op 13 oktober 2018 een spraakmakende tentoonstelling van buitengewoon kaliber: Frans Hals en de Modernen. Het is immers precies 150 jaar geleden dat Frans Hals werd herontdekt. Vanaf dat moment werd hij niet langer gezien als een losbandige dronkaard maar bewonderd als modern idool door 19eeeuwse schilders als Manet, Liebermann, Singer Sargent en Van Gogh. De tentoonstelling toont met zo’n 80 bruiklenen afkomstig van musea uit de hele wereld de enorme impact die Hals had op deze moderne schilders. Voor de eerste keer worden zijn schilderijen afgezet tegen reacties op zijn werk uit die andere hoogtijperiode van de schilderkunst eind 19e eeuw. Hierdoor wordt inzichtelijk hoe vooruitstrevend Frans Hals was: ‘Frans Hals, c’est un moderne’. 

Manet, Chicago, AIC lowres

Edouard Manet, Jongen met waterkruik, 1862,72

 

HERONTDEKKING FRANS HALS

Precies 150 jaar geleden – in 1868 – werd Frans Hals door de invloedrijke Franse kunstcriticus Théophile ThoréBürger (her)ontdekt. Hals was het merendeel van de 18e eeuw en eerste helft van de 19e eeuw genegeerd door kunstcritici. Zijn innovatieve schilderstijl met losse toets sloot niet meer aan bij de geldende academische stijl. Die losse schilderstijl werd in verband gebracht met zijn ‘lichtzinnige’ levenswijze en als slecht voorbeeld gepresenteerd. Het gevolg was dat zijn schilderijen slechts weinig waarde toegekend kregen op de kunstmarkt en de naam Frans Hals in de meeste overzichtswerken van de Gouden Eeuw ontbrak.

Malle_Babbe-Gemäldegalerie lowres.jpg

Frans Hals, Malle Babbe, 1633-35

Thoré-Bürger (die ook zorgde voor een herontdekking van Vermeer) ging met verschillende publicaties in op het werk van Hals, maar het waren vooral de twee uiterst lovende artikelen voor het gezaghebbende kunsttijdschrift Gazette des Beaux-Arts die een grote impact hadden. Thoré-Bürger stelde daarin Hals’ virtuositeit en gedurfde penseelvoering juist ten voorbeeld aan moderne kunstenaars. De artikelen vormden het startschot voor een hernieuwde interesse voor Hals’ schilderijen en een herwaardering van zijn schilderstijl onder eigentijdse schilders. De prijzen van zijn werk stegen razendsnel en ieder gerespecteerd museum en verzamelaar stond te popelen om een Hals te verwerven. Vele schilders –in het begin vooral Franse, maar al snel ook Duitse, Engelse en Amerikaanse- reisden honderden kilometers naar Haarlem dat zich als een waar pelgrimsoord voor kunstenaars ontpopte, om het werk van Hals in het net geopende Gemeentemuseum (1862) te bewonderen.

FRANS HALS EN DE MODERNEN

De 150-jarige mijlpaal van deze herontdekking vormt een buitenkans om een tentoonstelling te organiseren over de grootmeester van het portret. De tentoonstelling Frans Hals en de Modernen. Hals ontmoet Manet, Singer Sargent, Van Gogh maakt zichtbaar wat Hals’ impact is geweest op schilders uit de tweede helft van de 19e eeuw. Frans Hals werd bewonderd, zelfs aanbeden door laat 19e-eeuwse kunstenaars als Edouard Manet, Max Liebermann, John Singer Sargent, James Ensor, Mary Cassatt, Gustave Courbet, McNeill Whistler, William Merritt Chase, Henri Fantin-Latour en Vincent van Gogh. Ze waren onder de indruk van zijn losse toets en ruwe schilderstijl die ‘impressionistisch’ overkwam. Deze tentoonstelling die van 13 oktober 2018 tot en met 10 februari 2019 te zien is in Frans Hals Museum, locatie Hof, toont met zo’n tachtig bruiklenen de impact van Hals op deze moderne schilders. Daarin worden voor het eerst in de kunstgeschiedenis schilderijen van Frans Hals naast werken en kunstenaars geplaatst die door hem zijn geïnspireerd.

Gogh, Roulin, Boston, MFA lowres

Vincent van Gogh, Postman Joseph Roulin, 1888

TWEE GROOTSE TENTOONSTELLINGEN IN HAARLEM

Op een steenworp afstand van het Frans Hals Museum is dit najaar nog een grootse tentoonstelling te zien. Teylers Museum presenteert aan de vooravond van Leonardo’s 500ste sterfjaar van 5 oktober 2018 tot en met 6 januari 2019 een unieke tekeningententoonstelling. Ruim dertig originele tekeningen van de wereldberoemde Leonardo da Vinci (1452-1519) komen naar Haarlem. Leonardo’s gave om emoties uit te beelden, staat centraal. Internationaal toonaangevende collecties als British Museum, Uffizi in Florence, het Louvre en de Royal Library van Windsor Castle geven de kwetsbare tekeningen in bruikleen. Een deel was nooit eerder in Nederland te zien.

Teylers Museum en Frans Hals Museum bieden voor beide tentoonstellingen een combiticket aan met gereduceerd tarief. Uitsluitend online te koop vanaf 22 augustus 2018.

 

 

Stilleven van Vincent van Gogh naar ’s‑Hertogenbosch

Het Noordbrabants Museum verwerft derde Van Gogh in drie jaar tijd

Het Noordbrabants Museum in ’s-Hertogenbosch heeft enkele dagen geleden het schilderij Stilleven met flessen en schelp verworven. Dit uit 1884 daterende werk van Vincent van Gogh (1853-1890)  bevond zich tot op heden in buitenlands particulier bezit. Na de aquarel Tuin van de pastorie te Nuenen (in 2016) en het schilderij Collse watermolen (in 2017) is dit het derde werk van Van Gogh dat het museum in drie jaar tijd heeft aangekocht. Het werk werd verworven voor een bedrag van 2,5 miljoen euro.

Van Gogh schilderde het Stilleven met flessen en schelp in de herfst van 1884 toen hij in Nuenen woonde. Het werk wordt beschouwd als een van de beste stillevens uit zijn Brabantse periode. Na een kleine restauratie zal het schilderij vanaf het najaar te zien zijn in Het Noordbrabants Museum. Daar krijgt het een ereplaats in de reeds aanwezige presentatie over Van Goghs vroege, Brabantse periode.

vanGogh_Still_Life_1884_achtergrond_wit_Slideshow afbeelding

Vincent van Gogh, Stilleven met flessen en schelp, 1884. Het Noordbrabants Museum, ‘s-Hertogenbosch

Steun bij aankoop

Museumdirecteur Charles de Mooij is verguld met de aankoop: “We staan er zelf ook van te kijken: drie zulke geweldige aanwinsten in zo’n korte tijd. Dat is dan ook alleen mogelijk dankzij de steun die we keer op keer krijgen van de provincie Noord-Brabant, fondsen, bedrijven en particulieren. We zijn er ons zeer bewust van dat zo’n ruimhartige steun niet vanzelfsprekend is.”
Het schilderij kon worden verworven dankzij een lening van de provincie Noord-Brabant van 1,5 miljoen. Het resterende bedrag is afkomstig van de jaarlijkse bijdrage van de BankGiro Loterij, een legaat van de in 2012 overleden Th.M.J.A. Verstappen en Het Noordbrabants Museum Fonds. Dit fonds is in 2017 opgericht om de aankoop van bijzondere kunstwerken, restauraties en projecten mogelijk te maken. De bijdragen in dit fonds zijn afkomstig van zakelijke en particuliere partners van het museum. Het museum is bij de aankoop geadviseerd door Heron Legal te Eindhoven.

Studie in compositie en proportie

Vanaf eind 1883 woonde Vincent van Gogh bijna twee jaar in het Brabantse Nuenen. Tussen november 1884 en april 1885 schilderde hij negen stillevens, waaronder Stilleven met flessen en schelp. Op dit schilderij zien we – van links naar rechts – twee flessen, een tijger-kaurischelp, een houten cilinder op een koperen basis, een rookstel en een (kruit)hoorn. Daarbij vormden zowel de textuur van de af te beelden voorwerpen als hun plaatsing en verhouding een uitdaging voor de kunstenaar. Dat gold ook voor de afgebeelde tijger-kaurischelp. Schelpen als deze werden al in de zeventiende eeuw door kunstenaars afgebeeld: zij vormden een uitdagend object om na te tekenen en schilderen vanwege hun bolling en glanzend gevlekte huid. In het najaar van 1884 gaf Van Gogh les aan drie amateurschilders, waaronder de Eindhovense goudsmid Antoon Hermans. Hermans bezat een collectie antieke voorwerpen die Van Gogh bijzonder aansprak. Enkele van de op het stilleven afgebeelde voorwerpen had Van Gogh van Hermans geleend.

Ambities Het Noordbrabants Museum

Na het succes van de tentoonstelling Jheronimus Bosch – Visioenen van een genie heeft Het Noordbrabants Museum in 2016 het voornemen geuit de komende jaren de collectie te versterken door de verwerving van topwerken. Dit voornemen sluit aan bij de wens permanent een representatief overzicht van de Brabantse periode van Vincent van Gogh te tonen. In dat kader toont het museum reeds bruiklenen van het Van Gogh Museum, de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, het Rijksmuseum Amsterdam, een particuliere verzameling, alsmede het in 1984 aangekochte schilderij Spittende boerin. Ter versterking van de collectie werden recent enkele belangrijke aankopen gedaan. Eind 2016 kocht het museum via de kunsthandel de aquarel Tuin van de pastorie te Nuenen (1885), waarna eind 2017 op een veiling bij Sotheby’s New York het schilderij Collse watermolen (1884) werd verworven. Met de aankoop van het schilderij Stilleven met flessen en schelp (1884) heeft Het Noordbrabants Museum in slechts drie jaar de collectie weten uit te breiden met drie belangwekkende werken van de Brabantse meester.

Van Gogh tentoonstelling in 2019

Ook in de programmering van wisseltentoonstellingen besteedt Het Noordbrabants Museum sinds de heropening in 2013 speciale aandacht aan de wereldberoemde Brabantse kunstenaar. Momenteel wordt gewerkt aan een tentoonstelling over de relaties die Van Gogh onderhield met familie, vrienden, modellen en medekunstenaars. Deze expositie, met de titel Van Gogh’s Intimate Circle, zal in Het Noordbrabants Museum te zien zijn van 21 september 2019 t/m 12 januari 2020.

Icoon voor Brabant

Van Gogh is de afgelopen jaren steeds meer uitgegroeid tot een icoon voor Brabant. Sinds 2008 werken de provincie Noord-Brabant, Van Gogh Brabant, VisitBrabant en Het Noordbrabants Museum nauw samen bij het vergroten van aandacht voor deze Brabantse kunstenaar in de regio waar hij werd geboren en waar zijn kunstenaarschap in belangrijke mate werd gevormd. In Van Gogh Brabant hebben vijf erfgoedinstellingen in Brabant (Van Gogh Village in Nuenen, Vincents Tekenlokaal in Tilburg, de Van Goghkerk in Etten-Leur, het Vincent van Goghhuis in Zundert en Het Noordbrabants Museum in ’s-Hertogenbosch) de krachten gebundeld om de culturele erfenis van Van Gogh in Brabant te behouden en te delen. Hierin wordt in toenemende mate samengewerkt met Van Gogh Europe, een internationaal samenwerkingsverband tussen diverse instellingen in Nederland, België en Frankrijk dat zich inzet voor het behoud en de collectieve promotie van Van Goghs erfgoed.

 

Een ode aan de schoonheid in kunst

Rembrandt_Harmensz._van_Rijn_-_Portret_van_een_paar_als_oudtestamentische_figuren,_genaamd_'Het_Joodse_bruidje'_-_Google_Art_Project

Rembrandt Harmensz. van Rijn – Portret van een paar als oudtestamentische figuren, genaamd ‘Het Joodse bruidje’ – Aangemaakt: ca. 1665-1669

Soms is het liefde op het eerste gezicht en dat kan ook in de kunst. Rembrandts Joods bruidje is zo’n kunstwerk waar ik direct verliefd op was. Deze twee mensen praten zonder woorden, teder is de blik waarop hij naar haar kijkt. Intiem de manier waarop zij naar hem toe buigt. Hun kleding, hun houding en uitstraling, alles is zo verfijnd op dit prachtige doek.

In mijn liefde voor dit schilderij ben ik in goed gezelschap. Iemand die ook diep onder de indruk was van Rembrandt’s ‘Het joodse bruidje’ was Vincent van Gogh;

‘Geloof je nu wel, en dat meen ik oprecht, dat ik tien jaren van mijn leven wilde geven, als ik hier voor dit schilderij veertien dagen nog kon blijven zitten met een korst droog brood voor voedsel.’

In oktober 1885 schreef hij aan zijn broer Theo: ‘Wat een intiem, wat een oneindig sympathiek schilderij’.


HET JOODS BRUIDJE

Ik heb het Rood van ’t Joodse bruidje lief,
van toen ik het zag voor het eerst
en ik nog niet begreep,
welk een verkering ik die dag begon.
Ik kwam er ook op dagen zonder zon,
of dat haar licht zich even maar verhief
en vloeide weg in een wankele streep,
dan zocht ik de nuance, die het teerst
en toch nooit diep genoeg
mij lang te blijven vroeg.
Ik zag het Bruidje met de linkerhand
piano spelen op de rechter- van
haar door de tijd bedeesde man
en ik werd niet jaloers. Dat was hún band.
Ik kwam niet door hun minne-schikking treden,
het is mij om het Rood van haar kleed en
anders niets te doen,
ook niet om de entourage in goudig-groen.
Alleen díe kleur zien als een kleur van heden,
of Rembrandt naast mij er mee speelde
binnen de bronzen van de achtergrond
en welke kleuren hij er nog penseelde,
er toch die kleur voor alle tijden vond.
Ontstond zij met of zonder schilderstok,
het is zijn Rood, waarin hij zong Bruidjes rok;
het is mijn Rood, rondom haar rechterhand,
neen, geen juwelen, franjes of kant,
het is maar rood, het Rood, dat ik aanbid,
vooral als ik in de zon naast Rembrandt zit.

 

Geluk in de kunst

glas-en-licht-brian-clarke Brian Clarke – is een ronduit geweldig en fascinerend beeldend kunstenaar, met belangstelling voor architectuur. Clarke heeft meegewerkt aan glas in lood, mozaïek en tapijtprojecten met een andere hoogstaande architecten als; Zaha Hadid, Norman Foster, Future Systems, ArataIsozaki en nog vele anderen. Wat hem motiveert in zijn werk is de gedachte achter de architectuur; architectuur als bakermat en een startpunt van een artistieke, poëtische ervaring, daar gaat hem om. Brian Clarke beschreef zichzelf ooit als “Een kunstenaar, in elk opzicht getrouwd met de architectuur.” En dit is wat hij zegt over over kunst maken en geluk zoeken/ervaren:

“Als je een moment hebt beleefd van wat mystici ‘gelukzaligheid’ noemen, als je plotseling en onverwacht toegang krijgt tot een ervaring die je kijk op de wereld verandert, geeft dat je een gevoel van vrijheid, van vrijheid van geest. Ik heb zo’n moment gehad waarop ik voelde dat je door de combinatie van architectuur en licht en kunst een glimp kon opvangen van het paradijs. Die momenten zijn er niet vaak, maar door elke dag kunst te produceren, in een vaste regelmaat, probeer je telkens weer opnieuw die ervaring wéér te benaderen.” Brian Clarke

Kleurig licht dat bijbleef

800px-Brian_Clarke

Britsh artist Brian Clarke in his studio – Fotocredit: Martin Booth

Soms zie je iets dat je jaren later nog bijblijft en dat is bij mij het geval met een tv-programma van de BBC over het werk van Brian Clarke ‘Colouring Light’ – van regisseur Mark Kidel, en in 2013 ook uitgezonden op NPO. Brian Clarke is beeldend kunstenaar, met belangstelling voor architectuur, hij ziet zichzelf als iemand die ‘de gaten inkleurt die architecten in muren openlaten’! Wat hem motiveert is de grote gedachte achter de architectuur*. Architectuur als bakermat en een startpunt van een artistieke, poëtische ervaring, daar gaat hem om.

Stained glass has the potential to contribute to the urban fabric of the 21st century as successfully as it did to the 15th …” Brian Clarke

Onbekend maar beroemd
Clarke is opgegroeid in een arbeidersfamilie in Lancashire, als een soort wonderkind. Zijn kunstenaarscarrière start met de eerst behaalde successen en resulteerde tot werken in Japan, Brazilië, de VS en Europa. Ten tijde van het maken van de documentaire was Clarke’s werk nog niet zo heel erg bekend onder het grote publiek maar absoluut geroemd en geliefd door verzamelaars, galeriehouders en kunstcritici om zijn prachtige glas-in-lood werken en de grote schilderijen.

Brian_Clarke_Spindles_Oldham (1)

The Spindles by Brian Clarke in his home town of Oldham, celebrating the music of Sir William Walton

Clarke versus Van Gogh 
Clarke werkt vanuit tradities maar zoekt ook gedreven naar nieuwe vormen van kunst, en zijn belangstelling strekt zich uit over vele gebieden. Hij tekent, ontwerpt en brand spectaculair geschilderd glas en zijn werk is overal te zien. Door de jaren heen vindt hij telkens opnieuw een totaal nieuwe kunstvorm uit, die hij zich volkomen eigen maakt (als een Van Gogh fan kan ik de neiging niet onderdrukken nu om hier een vergelijking te maken met Vincent van Gogh, ook Van Gogh heeft zijn leven lang steeds geprobeerd nieuwe technieken onder de knie te krijgen.

Self-Portrait_in_Front_of_the_Easel17

Vincent van Gogh – Self-portrait as an artist. January 1888.

Om groots te leven moet je groots denken
Zo werd Clarke ooit gevraagd een ontwerp van een raam te maken voor in het onderste deel – van een gedeelte – in de straat van het Victoria Quarter een winkelcentrum in Leeds en ontworpen door de grootse Edwardiaanse architect Frank Matchan. Clarke stelde daarop voor de gehele straat met glas te overkoepelen en heeft over het ontwerp een huid van kleur aangebracht.

Clarke als filosoof
Behalve dat de documentaire je laat zien dat Clarke een veelzijdig kunstenaar is, waren er ook prachtige filosofische uitspraken over het leven uit te halen. Zoals deze ontboezeming bijvoorbeeld:

“Als je een moment hebt meegemaakt waarin je wat mystici ‘gelukzaligheid’ noemen hebt ervaren, als je plotseling en onverwacht toegang krijgt tot een ervaring die je kijk op de wereld verandert, geeft dat je een gevoel van vrijheid, van vrijheid van geest. Ik heb zo’n moment gehad waarop ik voelde dat je door de combinatie van architectuur en licht en kunst een glimp kon opvangen van het paradijs. Die momenten zijn er niet vaak, maar door elke dag kunst te produceren, in een vaste regelmaat, probeer je telkens weer opnieuw die ervaring wéér te benaderen.”

Passie en paradijs
Mij inspireren de uitspraken in de documentaire misschien nog wel meer dan de kunstobjecten, want zonder zo’n instelling, insteek en passie zou Clarke nooit zijn werk hebben kunnen maken. En ik wens iedereen dan ook zijn eigen passie en stukje van het paradijs dat scheppen en creëren heet toe.

Tip:
Clarke on Facebook

NB:
Deze blogpost is eerder verschenen op de oude website van Bloggend Bewegen – LiRiAn Art

Toelichting
*Architectuur is de kunst en wetenschap van het ontwerpen van de gebouwde omgeving; inclusief steden, gebouwen, interieurs, landschappen, meubelen, objecten enzovoort.

 

Drawing by Vincent van Gogh

Persbericht, Van Gogh Museum Amsterdam

Het Van Gogh Museum presenteert van 23 maart t/m 24 juni 2018
Van Gogh & Japan‘,
een grote internationale tentoonstelling
over de invloed van de Japanse kunst op het werk van
Vincent van Gogh

Met circa 60 schilderijen en tekeningen van Van Gogh en een rijke selectie Japanse prenten laat de tentoonstelling zien hoe veelomvattend Van Goghs bewondering voor deze kunst was en hoe ingrijpend zijn werk erdoor veranderde. Bijzondere bruiklenen uit musea en particuliere collecties van over de hele wereld komen naar Amsterdam, waaronder Zelfportret met verbonden oor (The Courtauld Gallery, Londen), een kwetsbaar schilderij dat sinds 1930 niet meer in Nederland getoond is.

van Gogh_Kreupelhout met twee figuren_1890HR.jpgAndere hoogtepunten zijn Van Goghs Zelfportret, 1888 (Fogg Art Museum, Harvard Art Museums, Cambridge, VS), Portret van Madame Roulin (La Berceuse), 1889 (Art Institute of Chicago), Kreupelhout met twee figuren, 1890 (Cincinnati Art Museum), La Crau met perzikbomen in bloei, 1889 (The Courtauld Gallery, Londen) en De Arlésienne (Madame Ginoux), 1888 (The Metropolitan Museum of Art, New York). Het is voor het eerst dat er een tentoonstelling van deze omvang aan dit onderwerp wordt gewijd.

In de ban van Japan
Van Goghs kennismaking met de Japanse prentkunst was bepalend voor de richting die hij als kunstenaar insloeg. Tijdens zijn verblijf in Parijs (1886-1888) raakte hij in de ban van de ukiyo-e, 19de-eeuwse Japanse kleurenhoutsneden, en ging hij deze prenten op grote schaal verzamelen. Wat Van Gogh zo bewonderde in de kleurrijke voorstellingen waren de ongewone composities, de grote vlakken in felle kleuren en de aandacht voor details uit de natuur.

De drie opmerkelijke schilderijen die hij in Parijs maakte naar Japanse prenten vormden zijn eerste verkenningen van dit nieuwe artistieke voorbeeld. Al snel beschouwde Van Gogh de Japanse kunst als een ijkpunt voor zijn werk, zoals blijkt uit zijn brieven uit Arles, waar hij begin 1888 naartoe verhuisde met het idee dat het zuiden van Frankrijk ‘gelijk staat met Japan’. Hij leerde daar ‘meer met een Japanse blik’ te kijken en maakte ‘schilderijen zoals de Japanse prenten’.

In Van Gogh & Japan is te zien hoe Van Gogh steeds meer in de geest van het Oosterse voorbeeld ging werken, waarbij de nadruk lag op een kleurrijk, uitgesproken palet. Met circa 60 schilderijen en tekeningen van Van Gogh en een rijke selectie Japanse prenten laat de tentoonstelling zien hoe veelomvattend Van Goghs bewondering voor deze kunst was en hoe ingrijpend zijn werk erdoor veranderde.

Bijzondere bruiklenen

Van Gogh, Self-Portrait with Bandaged Ear HR

Vincent van Gogh, Zelfportret met verbonden oor, 1889, The Courtauld Gallery, London

Beroemde schilderijen en tekeningen van Van Gogh uit musea en particuliere collecties van over de hele wereld worden in Van Gogh & Japan samengebracht. Zelfportret met verbonden oor, 1889 (The Courtauld Gallery, Londen), een kwetsbaar schilderij dat sinds 1930 niet meer in Nederland is getoond, keert terug naar zijn ‘geestelijk thuis’ in het Van Gogh Museum, voorafgaand aan de sluiting van The Courtauld Gallery voor een grote verbouwing in de herfst van 2018. De Japanse prent in de achtergrond van dit beroemde zelfportret getuigt van Van Goghs liefde voor de Oosterse kunst.

Een ander hoogtepunt is Zelfportret, 1888 (Fogg Art Museum, Harvard Art Museums, Cambridge, VS), waarin Van Gogh zichzelf afbeeldde als een bonze, een boeddhistische monnik uit Japan. Het laat zien hoezeer hij zich identificeerde met de Japanners. Dit indrukwekkende schilderij wordt bij hoge uitzondering uitgeleend voor Van Gogh & Japan en is alleen in Amsterdam te zien.

Hiroshige_HetChuzenjimeer_1857HR

Utagawa Hiroshige II, Het meer Chūzenji in de provincie Shimotsuke, 1859-1861, Nationaal Museum voor Wereldculturen, Leiden

Andere bijzondere bruiklenen zijn Portret van Madame Roulin (La Berceuse), 1889 (Art Institute of Chicago), Kreupelhout met twee figuren, 1890 (Cincinnati Art Museum), La Crau met perzikbomen in bloei, 1889 (The Courtauld Gallery, Londen) en De Arlésienne (Madame Ginoux), 1888 (The Metropolitan Museum of Art, New York). Deze topstukken worden getoond samen met Van Goghs ‘Japanse’ werken uit het Van Gogh Museum, zoals Courtisane (naar Eisen), 1887 en Amandelbloesem, 1890.

Behalve Japanse prenten uit Van Goghs eigen verzameling is een groot aantal prenten uit andere collecties te zien, waaronder De grote golf bij Kanagawa, 1829-1833 (Rijksmuseum, Amsterdam) van Katsushika Hokusai.

Samenwerking
Van Gogh & Japan is een samenwerking met Hokkaido Shimbun Press en NHK (Japan Broadcasting Corporation), het Hokkaido Museum of Modern Art in Sapporo, het Tokyo Metropolitan Art Museum en The National Museum of Modern Art in Kyoto. De tentoonstelling vindt in 2017-2018 plaats in de genoemde drie musea in Japan en is van 23 maart tot en met 24 juni 2018 te zien in het Van Gogh Museum.

Gelijktijdig met Van Gogh & Japan wordt er in De Mesdag Collectie in Den Haag een tentoonstelling gewijd aan Mesdag & Japan (van 7 maart t/m 17 juni 2018), met als uitgangspunt de collectie Japanse toegepaste kunst die Mesdag rond de opening van zijn museum in 1887 verzameld heeft. De collectie bestaat uit meer dan honderd objecten, variërend van Samoeraizwaarden tot Satsumavazen. Het Van Gogh Museum beheert sinds 1991 De Mesdag Collectie.

Tickets
In het Van Gogh Museum betalen bezoekers geen toeslag op het bezoeken van tentoonstellingen; een online ticket met starttijd geeft zodoende toegang tot zowel de vaste collectie van het museum als de tentoonstelling. De toegangsprijs van het Van Gogh Museum bedraagt 18 euro, museumkaart- en stadspashouders kunnen gratis naar binnen, CJP’ers krijgen 50% korting.

unnamed (5)

Vincent van Gogh, Courtisane (naar Eisen), 1887

Portret van Felix Auerbach door Edvard Munch nieuwste aanwinst in collectie Van Gogh Museum

Het Van Gogh Museum heeft zijn collectie verrijkt met een schilderij van Edvard Munch. Het betreft het portret Felix Auerbach dat de Noorse schilder in 1906 maakte in opdracht van de Duitse natuurwetenschapper Auerbach. Het is het eerste portret van Munch in een Nederlandse collectie. Het werk werd vanochtend, op de 74e sterfdag van Munch, voor het eerst aan het publiek getoond. Het schilderij is het enige portret van Munch in een Nederlandse collectie en het is tevens de eerste keer dat het schilderij in Nederland te zien is.

Het monumentale schilderij, geschilderd in expressieve kleuren, is kenmerkend voor het oeuvre van Munch en past naadloos in de collectie van het Van Gogh Museum. Zowel het werk als de levens van Vincent van Gogh en Edvard Munch vertonen opvallende parallellen. “Dat wij onze collectie nu hebben kunnen verrijken met een prachtig schilderij van Munch, waarin zijn affiniteit met Van Gogh ook nog eens duidelijk zichtbaar is, is de vervulling van een langgekoesterde droom.” aldus Axel Rüger, directeur van het museum.

Felix Auerbach is vanaf vandaag te zien in de vaste collectie van het museum op de derde verdieping, waar het in een speciaal daartoe ingerichte presentatie tussen andere portretten van Van Gogh en moderne kunstenaars als Kees van Dongen en Jan Sluijters hangt.

unnamed (5)
Directeur Axel Rüger en conservator Maite van Dijk naast het schilderij Felix Auerbach (1906) van Munch. Het portret is de nieuwste aankoop in de collectie van het Van Gogh Museum en wordt tentoongesteld in een speciaal voor dit werk ingerichte presentatie.

Felix Auerbach

Edvard Munch (1863-1944) maakte het werk in opdracht van de geportretteerde: de Duitse natuurwetenschapper Felix Auerbach (1856-1933), destijds werkzaam als professor aan de universiteit van Jena. Auerbach maakte deel uit van de culturele elite en hij was, samen met zijn vrouw Anna, erg in kunst geïnteresseerd. Eind 1905 brachten zij samen een bezoek aan het archief van Nietzsche en zagen daar het portret dat Munch van de filosoof onder handen had. Ze waren diep onder de indruk en nodigden de schilder kort daarop uit in Jena. Voor het bedrag van 500 mark schilderde Munch in februari 1906 het portret van Auerbach.

Het portret is zeer karakteristiek voor het oeuvre van Munch en eveneens kenmerkend voor zijn werken uit deze periode. Het schilderij van Felix Auerbach wordt gezien als een van de beste portretten van Edvard Munch uit het eerste decennium van de twintigste eeuw. Auerbach is door Munch met veel bravoure en overtuiging neergezet als een assertieve man van de wereld die de beschouwer zelfverzekerd aankijkt.

Munch & Van Gogh

Vincent van Gogh en Edvard Munch worden vaak in één adem genoemd, hoewel de kunstenaars elkaar waarschijnlijk nooit ontmoet hebben. Munch koesterde een grote bewondering voor Van Gogh, wiens werk hij rond 1890 leerde kennen. Net als Van Gogh streefde hij naar modernisering van de kunst. Beiden ontwikkelden een expressieve en kleurrijke beeldtaal om uiting te geven aan de universele emoties van het menselijk bestaan, waarbij Munch op onconventionele wijze met zijn materiaal en technieken experimenteerde. In 2015 was in het Van Gogh Museum de tentoonstelling Munch : Van Gogh te zien, waarin de parallellen tussen beide kunstenaars duidelijk naar voren kwamen.

De overeenkomsten tussen Munch en Van Gogh zijn met name in hun portretkunst heel sterk en overtuigend te zien. Zo is het expressieve kleurgebruik terug te zien in het portret van Felix Auerbach. Munch heeft ervoor gekozen de geportretteerde voor een ondefinieerbare oranjerode achtergrond af te beelden. Van Gogh koos dikwijls voor eenzelfde aanpak.

Gezien de vele artistieke en persoonlijke overeenkomsten tussen Van Gogh en Munch is dit portret van Felix Auerbach een fantastische aanvulling op de collectie van het Van Gogh Museum.

Speciale presentatie

Het is de eerste keer dat dit portret, dat nog zijn originele lijst heeft, in Nederland te zien is. Het monumentale, expressieve en karakteristieke portret van Felix Auerbach is het enige portret van Munchs hand in Nederland.

Tot nu toe was het enige andere schilderij van Munch in een Nederlandse collectie een figuurstuk uit 1905 in Museum Boijmans van Beuningen. Daarnaast heeft het Van Gogh Museum het schilderij Vruchtbaarheid (1899-1900) uit een particuliere collectie in langdurig bruikleen.

Felix Auerbach is vanaf vandaag te zien in een speciaal daartoe ingerichte presentatie op de derde verdieping van de vaste collectie van het museum. Het Van Gogh Museum toont in dit gedeelte van het museum de invloed van Vincent van Gogh op zijn tijdgenoten en de eerste generatie kunstenaars na hem.

In de presentatie wordt het portret samengebracht met schilderijen die verwant zijn qua kleurgebruik, thema en compositie, zoals De zoeaaf(1888) van Van Gogh en monumentale portretten van andere kunstenaars die zich hebben laten inspireren door Van Gogh, zoals De blauwe japon (1911) van Kees van Dongen en Jan Sluijters’ Salomon Beffie (1912). Het portret Felix Auerbach zal permanent te zien zijn.

De aankoop van dit belangrijke werk is mede mogelijk gemaakt door de genereuze steun van de deelnemers van de BankGiro Loterij, de Vereniging Rembrandt, mede dankzij haar Maljers-de Jongh Fonds, en het Prins Bernhard Cultuurfonds, het VSBfonds en de leden van The Yellow House (de benefactors van het museum).

Edvard Munch

Edvard Munch, Felix Auerbach, 1906

PERSBERICHT | 23 januari 2018

Nieuwe tekening van Vincent van Gogh ontdekt

Er is een nieuwe tekening van Vincent van Gogh ontdekt: 

The Hill of Montmartre with Stone Quarry | De heuvel van Montmartre met steengroeve | gedateerd tot maart 1886.

Dat blijkt uit uitgebreid onderzoek door het Van Gogh Museum naar onderwerp, stijl, techniek, materiaalgebruik en herkomst van deze tot nu toe onbekende tekening die in bezit is van de Van Vlissingen Art Foundation.

Met deze vondst kon ook een vergelijkbare tekening die eerder was afgeschreven opnieuw aan Van Gogh worden toegekend. Dat werk, getiteld De heuvel van Montmartre (1886) bevindt zich in het Van Gogh Museum en is in onderwerp, formaat, stijl, techniek en materiaalgebruik onmiskenbaar verwant aan de nieuw ontdekte tekening. Axel Rüger (directeur Van Gogh Museum): “Het is fantastisch nieuws dat hiermee twee tekeningen definitief aan het oeuvre van Van Gogh kunnen worden toegevoegd.”

Beide tekeningen zijn te zien in Impressionism & Beyond. A Wonderful Journey in Singer Laren, een tentoonstelling van Franse impressionisten, postimpressionisten en expressionisten uit de Van Vlissingen Art Foundation.

Van Gogh op zoek naar eigen stijl
Teio Meedendorp, senior onderzoeker van het Van Gogh Museum: “De twee tekeningen zijn overduidelijk van dezelfde hand en in stijl verwant aan Van Goghs modeltekeningen die hij begin 1886 eerst in Antwerpen en vervolgens in Parijs op het atelier van Cormon maakte.

Ook de gebruikte tekenmaterialen zijn identiek en de onderwerpen zijn te verbinden met schilderijen die Van Gogh in het voorjaar en in de vroege zomer op Montmartre maakte. Binnen het getekende oeuvre van Van Gogh zijn dit twee opvallende werken die mooi illustreren hoezeer hij in de periode winter/voorjaar 1886 nog op zoek was naar een eigen stijl. Ze illustreren een fase in het leerproces van de kunstenaar, die zichzelf in Parijs uiteindelijk opnieuw uitvond, maar hier nog even het traditionele artistieke pad bewandelde.” Het werk in het Van Gogh Museum werd eerder afgeschreven mede op basis van te weinig vergelijkingsmateriaal; de relatie met de studies bij Cormon werd niet gelegd omdat algemeen werd aangenomen dat Van Gogh dat atelier pas in het najaar van 1886 bezocht.

Herkomst
Uit onderzoek bleek verder dat De heuvel van Montmartre met steengroeve ooit deel uitmaakte van de collectie van Vincent en Theo van Gogh. Theo’s weduwe Johanna van Gogh-Bonger gaf het werk in 1911 in consignatie aan de kunsthandelaar J.H. de Bois in Haarlem die het omstreeks 1917 verkocht, waarna het uit het zicht verdween. Dit was elf jaar voordat de eerste oeuvrecatalogus van Van Gogh verscheen (De la Faille 1928). De tekening is nimmer tentoongesteld en nooit eerder gepubliceerd.

Laatst ontdekte tekening in 2012
Er zijn ruim 900 tekeningen van Van Gogh bekend, naast een vijftal schetsboekjes. Ruim de helft van zijn volledig getekende oeuvre, ongeveer 500 tekeningen en de schetsboekjes, bevindt zich in het Van Gogh Museum. In 2012 werd voor het laatst een nieuwe tekening van Van Gogh ontdekt, de vroege potloodtekening ‘Kop van een Romeinse jongen (naar Bargue naar Bonnat)’ uit 1880, een kopie naar een voorbeeld uit de tekencursus van Charles Bargue.

Einde Persbericht