Tagarchief: vrouwelijke kunstenaars

Lavinia Fontana, een succesvolle 16e-eeuwse kunstschilderes van kaliber

Standaard
Lavinia Fontana, een succesvolle 16e-eeuwse kunstschilderes van kaliber
800px-Self-portrait_at_the_Clavichord_with_a_Servant_by_Lavinia_Fontana

Zelfportret aan het spinet met dienstmeisje, omstreeks 1577, olie op doek

De Italiaanse kunstschilder Prospero Fontana was de (coole) vader van Lavinia Fontana (1552 – 1614). Hij leerde zijn dochter schilderen en gunde haar ook de vrijheid om zich verder te ontplooien aan de universiteit van Bologna.

Lavinia Fontana wilde niet alleen portretten maken, wat in die tijd een typisch onderwerp voor vrouwelijke kunstschilders was, maar ook religieuze en mythologische thema’s schilderen, waaronder vrouwelijke naakten. DX1oEP-XUAUv7Oe

Voor wat het portretten maken betreft maakte Lavinia grote vorderingen en dat leverde haar binnen en buiten Italië grote bekendheid op. Zij wordt dan ook beschouwd als de eerste vrouwelijke kunstenaar die net als haar mannelijke collega’s ook buiten een hof of klooster werkte.

Gedurende 20 jaar, gerekend vanaf 1580, was Lavinia Fontana de favoriete portrettist bij de Bolognese edelvrouwen. Zij schilderde ook gelijkenissen van belangrijke personen die verbonden waren aan de Universiteit van Bologna.

Lavinia_Fontana_-_Isabella_Ruini_as_Venus

Isabella Ruini as Venus, by Lavinia Fontana, 1592

Een aantal kunstwerken van haar zijn ten onrechte toegeschreven aan Guido Reni, waaronder ‘Isabella Ruini as Venus‘ en ‘The Visit of the Queen of Sheba to King Solomon‘.

Lavinia Fontana was een van de meest succesvolle vrouwelijke kunstschilders in de renaissance (het Franse woord voor wedergeboorte, een periode die kwam na de middeleeuwen).

Haar rijkdom gebuikte zij onder ander voor het aanleggen van een imponerende antiek collectie.

 

‘Another great historical woman of substance!’
History and women

Tekst loopt door onder de video

In 1575, op 25-jarige leeftijd, trouwde Fontana met Paolo Zappi, een collega-schilder uit een adellijke familie. Hij fungeerde, opvallend genoeg voor die tijd, als assistent van zijn vrouw en runde hun groeiende gezin. Lavinia en haar man kregen samen 11 kinderen, waarvan er tragisch genoeg slechts drie hun moeder zouden overleven.

Paolo_Monti_-_Servizio_fotografico_(Bologna,_1971)_-_BEIC_6342747

Paolo Monti – Servizio fotografico (Bologna, 1971)  Via WikiCommons

Lavinia_Fontana,_1552-1614,_Bolognese_Painter_obverseHaar roem verspreidde zich naar Rome, waar ze in 1604 naartoe verhuisde. Lavinia werd hier portretschilder aan het hof van paus Paulus V.

Zij ontving talloze onderscheidingen, waaronder een bronzen portret medaillon dat in 1611 werd gegoten door beeldhouwer en architect Felice Antonio Casoni.

Lavinia Fontana stierf in 1614 in Rome. Door haar talent, haar unieke opleiding en de gegeven mogelijkheid zich artistiek verder te ontwikkelen was Lavinia Fontana in staat om de definitie van vrouwelijke kunstenaars opnieuw vast te stellen. Haar naam staat symbool voor het potentieel van vrouwelijk succes en grootheid in de Renaissancecultuur.

DYOC439W4AA4jwC DYLsXTzX0AEn6z7  Portrait of a Lady in Elaborate White Dress with detail, Lavinia Fontana  Afbeelding via: Suzana on Twitter

Fascinerende portretten

Standaard
Fascinerende portretten

Charlotte du Val d’Ognes
Het schilderij ‘Charlotte du Val ‘Ognes’ werd getoond in de salon van 1801. Eerst werd het portret ‘Charlotte du Val d’Ognes’ toegeschreven aan Jacques-Louis David, waar Marie-Denise Villers een leerlinge van is geweest. Daarna werd aangenomen dat het een werk van de Franse kunstenaar Constance Marie Charpentier  betrof.

Tot Margaret Oppenheimer in 1996 met succes kon aantonen dat Marie-Denise Villers (1744-1821) de ware ontwerper van dit schilderij was en Anne Higonnet kon bewijzen dat het hier om een zelfportret ging.

De Franse Marie-Denise Villers was behalve van David ook een getalenteerde leerlinge van Anne Louis Girodet-Trioson (1767-1824), Anne-Louis Girodet-Trioson, François Gérard en pas later van Jacques-Louis David. Zij werkte in een classicistische stijl,
‘Charlotte du Val ‘Ognes’  uit 1801, is haar bekendste werk. Het schilderij hangt nu in het Metropolitan Museum of Art in New York*.

Villers_Young_Woman_Drawing

Dit schilderij van Marie-Denise Villers werd bekend als ‘Charlotte du Val d’Ognes’, ca. 1801, olieverf op doek, 162.5 x 129.5 cm, The Metropolitan Museum of Art, New York

Une-tude-de-femme-d-apr-s-nature-portrait-de-madame-soustras

Marie Denise Villers. Study of a Woman in Nature (also sometimes called Madame Soustra). 1802.

Van Marie-Denise Villers zijn slechts twee schilderijen bewaard gebleven, ‘Charlotte du Val ‘Ognes’ en ‘Study of A Woman After Nature’, 1802. Allebei de kunstwerken zijn adembenemend mooi en ik weet niet waarom maar het eerste portret vooral fascineert mij. Niet op het eerste gezicht maar wel toen ik er langer naar keek, er valt zoveel op te zien. Zoals;

– Het uitzicht door het Louvre raam
– De achtergrond van ditzelfde uitzicht
– De kleine details aan de jurk
– En de dromerige ogen

CEGQ1bZW8AECs6T Het uitzicht door het raam bijvoorbeeld op ‘Charlotte du Val ‘Ognes’ is al een schitterend schilderijtje op zichzelf. Op Journal18 is te lezen dat het uitzicht via een Louvre-raam de revolutionaire hoop van vrouwen uitdrukte.

GND-1058
Women Paintings by Women Stamps

Voor een ongehuwde vrouw in die tijd was het niet gepast om zich alleen buitenshuis te begeven. En ook werd het talent of gerealiseerd werken van vrouwen toen niet erkend of geaccepteerd onder hun eigen naam. Zo daalde het werk Charlotte du Val ‘Ognes dan ook sterk in waarde toen bekend werd dat het geen werk van David betrof. Vandaag de dag weten wij dat een van de beste portretten uit het classicisme is.

De details Kijk bijvoorbeeld eens goed naar het lint, en de rimpels eronder, van haar jurk. Alles is zo realistisch weergegeven dat het hier evengoed om een foto zou kunnen gaan. IMG_20180430_104957

De eerder genoemde achtergrond
, dat zou er eigenlijk ook zomaar een van de Grieks-Italiaanse kunstschilder Giorgio de Chirico kunnen zijn.
De_Chirico's_Love_Song

En dan die ogen! Dromerig, bezield en zelfbewust, geconcentreerd of gelaten? Waar denkt zij aan en waar kijkt ze naar, opkijkend vanaf haar tekentafel op haar schoot? IMG_20180430_104544

Tekst loopt door onder de video

Meer lezen over het schilderij
Young woman drawing – Museum The Met
Artikel over de toewijzing van ‘Young woman drawing’
Artikel ‘Kijken door een Louvre raam’

Slow watching museum

Museum Boijmans van Beuningen wil bezoekers verleiden om langer dan de gemiddelde 8 seconden naar een kunstwerk te kijken met de collectieopstelling: De collectie als tijdmachine.

Slow watching
Door middel van ‘slow watching’ kun je zoveel meer uit schilderijen en andere kunstwerken halen. Een (korte) leestip over het begrip slow watching is: Kunst is een pispot.

Gebruikte bron: *The Met en Journal18

Suze Robertson, stoer, strijdvaardig en de evenknie van Van Gogh

Standaard
Suze Robertson, stoer, strijdvaardig en de evenknie van Van Gogh

Suze_Robertson_-_self-portrait_-_1890_-_IB00062106  Zelfportret – 1890 – Suze Robertson
‘Ik hield mij buiten wisselende kunstbegrippen en andere invloeden, waardoor ik er dan ook massa´s tegen mij heb gehad, maar ik troost mij ermee dat ´t beter is om bestreden te worden dan (te worden) genegeerd’ – Suze Robertson in een interview met de Nieuwe Rotterdamsche Courant

 De vrouwelijke evenknie van Vincent van Gogh
Dat wordt wel eens gezegd van Suze Robertson (1855 – 1922), geboren als de dochter van de Haagse koopman John Robertson en Maria Cornelia van der Vliet, en het jongste kind in een gezin met negen kinderen. Haar tekentalent werd ontdekt op een Wassenaarse kostschool in 1877 en na het volgen van de opleiding beeldende kunsten vangt haar carrière als tekenlerares aan. Rond 1883 besluit zij om zich volledig aan het schilderen te gaan wijden. 

Een rel die weinig om het lijf had

Lena_door_Suze_Bisschop-Robertson (1)
Suze Robertson was niet alleen stoer om te zien maar ook voortvarend in het maken van keuzes. Tijdens haar studie bijvoorbeeld kwam het tot een heuse rel toen Robertson eiste dat zij net als de mannelijke studenten toegelaten zou worden tot de ‘naaktklasse’. En ondanks dat de kranten er schande van werd spraken wist zij door te dringen tot de lessen. Het resultaat was o.a. het schilderij; Lena – zittend naakt, datum: gemaakt voor 1923, zie hierboven.

Suze_Robertson_-_still_life_-_1922_-_RIJK01_M-SK-C-1678-00_X Stilleven door Suze Robertson

‘Schilders die geen coloristen zijn, doen aan illumineren en niet aan schilderen’ – Eugène Delacroix in ‘Ik heb het niet over middelmatige mensen‘ 9200000022376707

Vrouwen in de kunst
Suze Robertson leefde in de tijd van de Haagse School, studeerde met Breitner en werd vooral bekend als coloriste. In vergelijking met haar tijdgenoten werd haar werk expressionistisch genoemd. Robertson was een van de weinige avant-gardisten, een voorloper van het expressionisme, van haar tijd.

Suze_Robertson_-_landscape

Evening landscape, oil on panel
Datum: tussen 1900 en 1910 Huidige locatie: Kröller-Müller Museum

Wist je dat
In de tijd van opkomende industrie en verstedelijking werd het leven van dichtbij en de schoonheid van de natuur ontdekt. Overal in Europa ontstonden, in navolging van de kunstenaarskolonie Barbizon, bij Parijs 
kunstenaarskolonies *.  Zo ook op de Veluwe in Nederland, hier deden kunstenaars in de loop van de 19e eeuw nieuwe inspiratie op in de omgeving van, en rond Nunspeet* Tip: pdf leesfragment kunstenaarskolonies

‘Vanaf 1880 komen er vele kunstenaars naar de ongerepte noordelijke Veluwe. In eerste instantie lijken het alleen mannelijke kunstenaars te zijn, maar ook vrouwelijke kunstenaars trekken naar deze omgeving om te schilderen. Het is een periode waarin steeds meer vrouwen het penseel ter hand nemen om als kunstenaar van te leven.’ Bron 

Kunstenaarskolonies
Vanaf 1880 kwamen er veel kunstenaars naar de omgeving van de mooie noordelijke Veluwe. In eerste instantie waren dit voornamelijk mannelijke kunstenaars maar later, in de periode van 1880-1950, zijn er ook ruim vijftig vrouwen voor kortere of langere tijd op de Noordwest Veluwe werkzaam geweest, waaronder ook Suze Robertson.

Bekendheid
Robertson zocht voor haar onderwerpen voornamelijk in Brabant, net zoals Vincent van Gogh dat ook deed. Ook werd Suze Robertson net als Van Gogh geboeid door het dagelijkse leven van eenvoudige mensen. Haar werk is net zo krachtig te noemen als dat van Van Gogh, zo niet krachtiger. Zoals bijvoorbeeld met haar; Boerenvrouw aardappels schillend – olieverf op paneel, gemaakt tussen 1875 en 1922.

Boerenvrouw_aardappels_schillend_Suze_Robertson_1922.jpg

Suze Robertson;
‘Wilt u het niet hebben – goed, maar anders moet u het maar nemen zoals ik het maak.’

Persoonlijk
Ondanks een zekere weerstand die Robertson’s werk ook ondervond, werd haar werk wel (h)erkend als dat van een groot schilder. Persoonlijk vind ik het onbegrijpelijk dat Suze Robertson niet even bekend is geworden als Vincent van Gogh. Maar, daar komt misschien wel verandering in.

Vrouwen uit de kunst
Want niet alleen in haar eigen tijd werd haar werk al zeer gewaardeerd, ook nu nog weten de kunstwerken van Suze Robertson andere kunstenaars te inspireren. Zo is er van 2 september 2017 t/m 4 maart 2018  in het Noord-Veluws Museum de tentoonstelling  ‘VROUWEN UIT DE KUNST!‘ te bezichtigen.
De tentoonstelling werd 1 september 2017 officieel geopend door kunstenares Marte Röling.

Tekenkunst
En in het Museum Boijmans Van Beuningen ligt het accent van de vaste collectie dan wel op kunst van na 1945 maar er is ook aandacht voor de tekenkunsten van Suze Robertson. De vaste collectie bevat ook grote namen als Mark Rothko, Pyke Koch, Anselm Kiefer, Donald Judd, Paul Cézanne maar ook een minder bekende kunstenaar als Kees Timmer en last but not least, Suze Robertson (met in deze link nog een zeer lezenswaardig artikel).

Tip
Videotip (in de link):  75 jaar Nederlandse kunst. 1850-1925. IV Drie kunstenaressen
van  – ‘Artetcetera. Kunst in woorden / Words about art’
2 t/m 10 betreft werk van Suze Robertson.

En: De collectie als tijdmachine
In deze video bezoekt Carel Blotkamp de nieuwe collectieopstelling samen met Rudi Fuchs, kunsthistoricus, kunstcriticus en voormalig directeur van o.a. Stedelijk Museum Amsterdam.